Παρασκευή, 7 Μαρτίου 2014

«Δεν τράβηξε κανένας γείτονας το κουρτινάκι να δει τι γίνεται» του Σταύρου Τζήμα © «Καθημερινή», 6.3.2014, αναδημοσίευση «Πολιτική Επιθεώρηση»/ αναδημοσίευση απο το Μετά την κρίση


Παρασκευή, 7 Μαρτίου 2014

«Δεν τράβηξε κανένας γείτονας το κουρτινάκι να δει τι γίνεται»

© «Καθημερινή», 6.3.2014, αναδημοσίευση «Πολιτική Επιθεώρηση»
Αύριο θα είναι μια δύσκολη ημέρα για την Εσθήρ Κοέν. Θα συναντηθεί με τον πρόεδρο της Γερμανίας Γιόακιμ Γκάουκ και κάθε άλλο παρά για ευχάριστα θέματα θα συζητήσουν. Η ενενηντάχρονη Στέλλα στα ελληνικά, Κοέν, είναι μία από τους δύο εν ζωή Εβραίους των Ιωαννίνων, από τους πενήντα περίπου που επέζησαν του Ολοκαυτώματος και επέστρεψαν από το Αουσβιτς. Και ο Γερμανός πρόεδρος ζήτησε να τη δει.
Τον ανεξίτηλο αριθμό από το Αουσβιτς δείχνει η Εσθήρ Κοέν

Είναι άραγε ψυχολογικά έτοιμη αυτή η γυναίκα, να ανασύρει από την ομίχλη της λήθης (;) τον εφιάλτη; «Αισθάνομαι περίεργα. Είμαι ταραγμένη. Θέλω να τον ρωτήσω, πού βρέθηκε τόσο μίσος, για να κάψουν ζωντανούς εκατομμύρια ανθρώπους, επειδή έτυχε να έχουν διαφορετική θρησκεία; 
Πρέπει άραγε να δεχθώ τη συγγνώμη; Τίποτα δεν μπορεί να συγχωρέσει αυτό που μας έκαναν. Δεν απέμεινε συγγενής να με συνοδέψει όταν θα πεθάνω. Δεν άφησαν κανέναν, τους έκαψαν όλους», λέει. 
Η αφήγησή της είναι γροθιά στο στομάχι. Ο λόγος της φαρμάκι, όχι μόνο για τους ναζί, αλλά και για τους συντοπίτες της χριστιανούς: «Οταν μας έβγαζαν από τα σπίτια μας και μας έσερναν στους δρόμους για να μας πάνε στην Γερμανία, δεν τράβηξε κανένας γείτονας ούτε το κουρτινάκι για να δει τι γίνεται…», σημειώνει.
Ξημερώματα 25ης Μαρτίου του 1944. Με μια καλά σχεδιασμένη επιχείρηση και με τη βοήθεια της ελληνικής χωροφυλακής, η Γκεστάπο «σκουπίζει» την εβραϊκή γειτονιά των Ιωαννίνων. Στοιβάζει σε φορτηγά, 1.725 άντρες, γυναίκες και παιδιά.
Ελάχιστοι πρόλαβαν και διέφυγαν στο βουνό, όπου εντάχθηκαν στις ανταρτικές ομάδες, μεταξύ αυτών και ο μετέπειτα σύζυγος της Εσθήρ.
Γιάννενα, παλιά οικία 
του στρατιωτικού γιατρού Δαβιτσών Λεβή
Γιάννενα, από την Εβραική συνοικία
Οι υπόλοιποι, μαζί και οι γονείς της δεκαεφτάχρονης τότε Εσθήρ και τα έξι αδέρφια της, πήραν τον δρόμο δίχως επιστροφή, με προορισμό το Αουσβιτς. Από το κρεματόριο θα επιστρέψουν λιγότεροι από πενήντα.
«Είδα τελευταία φορά τους γονείς μου στη ράμπα στο Αουσβιτς, όπου μας χώρισαν. Θυμάμαι ότι καθώς απομακρύνονταν στην καρότσα ενός φορτηγού, φώναξε σε εμένα και την αδερφή μου: Κορίτσια, να διαφυλάξετε την τιμή σας. Μία μέρα που μας κούρευε μια αιχμάλωτη, με ρώτησε τι απέγιναν οι γονείς μου. Της απάντησα πως δεν γνωρίζω και εκείνη μου είπε δείχνοντας τις φλόγες που έβγαιναν από τα κρεματόρια: να, εκεί καίγονται...».
Η Εσθήρ θα γλιτώσει από καθαρή τύχη, καθώς μια εβραϊκής καταγωγής Γερμανίδα γιατρός και κάποιες νοσηλεύτριες την έκρυψαν στο αναρρωτήριο, όταν οι Ες Ες πήραν όλους τους υπόλοιπους από τον θάλαμό της και τους οδήγησαν στους φούρνους.
Θα επιστρέψει μετά την απελευθέρωση και στο οικογενειακό προσκλητήριο θα δηλώσει παρούσα μόνη η αδερφή της! Οι άλλοι, είχαν εξοντωθεί όλοι.
Φτάνοντας στα Γιάννενα θα πάει κατευθείαν στο σπίτι της και εκεί θα δεχθεί το άλλο φοβερό χτύπημα. Αυτή τη φορά όχι από τους ναζί ή τον kapo του Αουσβιτς. 
«Χτύπησα την πόρτα και άνοιξε ένας άγνωστος. Τι θέλετε, με ρώτησε; Εδώ είναι το σπίτι μου, του είπα. Θυμάσαι αν είχε φούρνο το σπίτι;, είπε. Ναι, βέβαια ψήναμε το ψωμί και ωραίες πίτες", συνέχισα όλο χαρά. Ε, λοιπόν, εξαφανίσου. Γλίτωσες από τους φούρνους στη Γερμανία, θα σε ψήσω εδώ στον φούρνο του σπιτιού σου, άκουσα με φρίκη να μου λέει».
Γιάννενα, η Συναγωγή
Συναγωγή Ιωαννίνων
Δεν μας αγάπησε κανένας
Η Εσθήρ θα προσπαθήσει να φτιάξει τη ζωή της. Παντρεύτηκε τον Σαμουήλ, που κατέβηκε από το βουνό. Στη συνέχεια θα αρχίσει να αναζητάει τα κειμήλια και τα χρήσιμα εργαλεία για να επιβιώσει. «Εμαθα ότι τις δύο Singer ραπτομηχανές τις είχε πάρει ο μητροπολίτης. Πήγα και τις ζήτησα πίσω, αλλά μου είπαν ότι τις έδωσαν στη νομαρχία. Εκεί μου ζητούσαν τους αριθμούς πλαισίου των μηχανών μήπως και τις βρουν. Προφάσεις για να με ξεφορτωθούν.
Σήκωσα το μπράτσο μου και τους έδειξα το ανεξίτηλο νούμερο από το Αουσβιτς. Να, αυτόν τον αριθμό θυμάμαι εγώ, τους είπα και έφυγα...».
Κατάφερε να ορθοποδήσει σε ένα περιβάλλον όχι ιδιαίτερα φιλικό. «Μια μέρα στα τέλη της δεκαετίας του ‘60, ένας καθηγητής θεολογίας στο γυμνάσιο αποκάλεσε παλιοεβραία την κόρη μου, επειδή τη συνάντησε στον δρόμο μαζί μου, περασμένες εννιά το βράδυ, κάτι που απαγορευόταν. Δεν άντεξε την προσβολή. Με το που τελείωσε η χρονιά, έφυγε στο Ισραήλ. Εκτοτε δεν επέστρεψε». 
«Σιωπήσατε πολλά χρόνια, γιατί;», την ρωτάω.
«Γιατί φοβόμασταν. Δεν μας αγάπησε κανένας, το καταλαβαίνετε αυτό;», λέει δακρύζοντας.
Γιάννενα 1944, ο διωγμός των Εβραίων
 
Ο Σταύρος Τζήμας γεννήθηκε στον Αυλότοπο Σουλίου Θεσπρωτίας, σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και ως δημοσιογράφος εργάσθηκε στις εφημερίδες "Ριζοσπάστης","Νέα", "Ποντίκι", στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων ενώ υπήρξε συνεργάτης της Σουηδικής Ραδιοφωνίας. Από το 1996 διευθύνει το γραφείο Θεσσαλονίκης της "Καθημερινής". Από το 2008 είναι αναπληρωτής πρόεδρος και διευθυντής της Διεύθυνσης Μακεδονίας του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων. Από τις αρχές της δεκαετίας του '90 καλύπτει ρεπορτάζ Βαλκανίων, με αποστολές στους πολέμους Βοσνίας, Κοσσόβου, Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας.
Έχει τιμηθεί με το βραβείο προαγωγής της δημοσιογραφίας του Ιδρύματος Μπότση για τις έρευνές του γύρω από τα κυκλώματα εμπορίας γυναικών αλλά και από το "Ίδρυμα Εθνικής Συμφιλίωσης της Αλβανίας" για τα ρεπορτάζ που αφορούσαν στις αιματηρές βεντέτες στον αλβανικό βορρά.
 
Στ. Τζίμας: Στον αστερισμό 
του εθνικισμού - Αλβανία & 
Ελλάδα στη μετα-Χότζα εποχή
Γιάννενα, 2009, πολίτες διαδηλώνουν
κατά του αντισημιτισμού
Αντιδράσεις 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

εθνολαικισμός και Θεσσαλονίκη

εθνολαικισμός και Θεσσαλονίκη
στου ΑΠΟΣΠΕΡΙΤΗ

Αναζήτηση αυτού του ιστολογίου