Αναγνώστες

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα θεατρο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα θεατρο. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 15 Μαρτίου 2014

Αρρενωπότητες (Ι) O Kλόουν και ο Φύρερ (Fuehrer: Οδηγός) (Βαγγέλης Ιντζίδης - Αθήνα, 15-3-2014)

Αρρενωπότητες (Ι)
O Kλόουν και ο Φύρερ (Fuehrer: Οδηγός)
(Βαγγέλης Ιντζίδης - Αθήνα, 15-3-2014)
1. Εισαγωγικά
Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν σημείωνε: 
"[...] όποια μαριονέτα μπορεί να μιμηθεί το πηγούνι του Μουσολίνι και κάθε ίντσα του Τσάπλιν τον Χίτλερ [...] Ο Τσάπλιν δείχνει τις κωμικές όψεις της γαλήνης του Χίτλερ' κάθε φορά που παίζει τον εκλεπτυσμένο άντρα γνωρίζουμε ολόκληρη την ιστορία του Φύρερ. Ο Τσάπλιν έχει εξελιχθεί σε μέγιστο κωμικό επειδή έχει ενσωματώσει τον πιο βαθύ τρόμο των συγχρόνων του."

Ο Χίτλερ και ο Τσάπλιν είναι εκφράσεις του πνεύματος των καιρών τους [Zeitgeist]. Η φρίκη της εξαπάτησης και η φάρσα της τραγωδίας.
Συνηθίζουμε να λέμε - και στους δικούς μας καιρούς - πως η ιστορία επαναλαμβάνεται, ίσως αποδεχόμενοι την ιστορία ως μοίρα. Άλλες φορές πάλι - και στην προσπάθειά μας να αποδεσμευτούμε από τη λατρεία της μοίρας διττά: η μοίρα μας λατρεύει, λατρεύουμε τη μοίρα, ήτοι ιλαροτραγωδία - επαναλαμβάνουμε συμπληρωματικά πως "η ιστορία επαναλαμβάνει την τραγωδία, τη δεύτερη φορά, ως φάρσα".
Πιστεύουμε - έτσι καθησυχαστικά- πως τίποτε το τραγικό δεν πρόκειται να συμβεί σε αυτή τη δεύτερη επανάληψη. Όμως αυτή η διαπίστωση δεν σημαίνει διόλου αυτό.
2. Παρέκβαση
Η τραγωδία είναι οι οδυνηρές συνέπειες της γελοιότητας, αυτού του ρεντίκολου, δηλαδή, οι οδυνηρές συνέπειες ενός σκανδάλου. Επειδή το σκάνδαλο εμπεριέχει πάντα τη σύγκρουση ανάμεσα σε ένα "εγώ" και μια "εποχή". Παράγεται από μια διαδικασία στην οποία το κάθε εγώ πιστεύει πως είναι το κέντρο του σύμπαντος και πως κυρίως ο χρόνος του, ο χρόνος του πάθους του είναι και η εποχή του, ο παγωμένος χρόνος της ιστορίας πάνω στην ατομική ιστορία του.
Η γελοιότητα ενδημεί ακριβώς σε αυτό. Στην ταύτιση του πνεύματος των καιρών με το πνεύμα που μορφοποιείται στην ατομικότητα του Είναι.
Αυτό το ήξερε πολύ καλά ο Ευρiπίδης όταν δίδασκε την τραγωδία του στην δημοκρατική πόλη. Μια πόλη που είχε κυρίως συγκροτηθεί ως πνεύμα των καιρών ή ως καθολική ή/και κοινωνική (όχι μερική ή ατομική) μορφή του πνεύματος των καιρών, στους Πέρσες του Αισχύλου. Μια πόλη που συνέχεια εμπλέκεται στην εμφύλια διαμάχη με τις άλλες πόλεις στην Αντιγόνη του Σοφοκλή (κάτι που συχνά αποσιωπάται στη σύγχρονη διδασκαλία τούτης της τραγωδίας ως τραγωδίας του εμφύλιου σπαραγμού).
Ο Ευριπίδης ήξερε πως, επί παραδείγματι, ο Ιππόλυτος είναι η άλλη όψη της Φαίδρας. Η αβυσσαλέα μάχη ανάμεσα στο πνεύμα των καιρών και την ατομική μοίρα. Ανάμεσα στην ιστορία και την ατομικότητα που επιχειρεί να την ελέγξει. Μια αναλογία που ενδημεί στην αβυσσαλέα μάχη ανάμεσα στην επιθυμία και την ανάγκη, ανάμεσα στην ταυτότητα και το σεξουαλικό της προσανατολισμό. Αυτό είναι το σκάνδαλο. Αυτή η αβυσσαλέα μάχη εντός της οποίας τσακίζονται οι ήρωες όπως και κάθε ατομικότητα που δεν ξέρει να γελά με τις επιδιώξεις της και κυρίως ανάγει την ατομική της μερικότητα σε καθολική μοίρα, την ικανοποίηση μιας ανάγκης με την απόλαυση μιας πανανθρώπινης επιθυμίας, μιας επιθυμίας εν γένει. Τέτοιοι ήρωες και τέτοιες ηρωίδες του Ευρυπίδη είναι, σε μια τέτοια προσέγγιση, γελοίες και γιαυτό τραγικές.
3. Ο Κλόουν και ο Φύρερ
Τι είναι λοιπόν ο Τσάπλιν ως κομψευάμενος Σαρλώ ή ως Δικτάτορας; Αν όχι ο τρόμος στην ανεπάρκεια, στο αδύνατον του εγώ (της ατομικότητας) να είναι (να ταυτίζεται με) το πνεύμα των καιρών; Μα κάθε κλόουν είναι ακριβώς αυτό. Είναι η απόλυτη και οδυνηρή καταρράκωση κάθε ναρκισσισμού. Η παραδοχή της διάλυσης της ατομικότητας στην πληθωρική βαρύτητα της εποχής, της ιστορίας. Αυτό το ρεντίκολο είναι το σκάνδαλο. Και αυτό το σκάνδαλο είναι εξαιρετικά οδυνηρό.
Να λοιπόν που τη δεύτερη φορά η ιστορία μπορεί να επαναλαμβάνεται ως φάρσα. Επειδή η φάρσα είναι τραγωδία. Να γιατί ο Χίτλερ είναι μια κυρίως τραγική φιγούρα. Επειδή πιστεύει πως έχει επωμιστεί τη μοίρα. Επειδή βιώνει την αδυναμία και το κενό της νεκρότητας της συνείδησης (συνείδηση που δεν παραδέχεται και επομένως δεν αναστοχάζεται). Μια ατομικότητας που πιστεύει ότι έχει λατρευτεί από τη μοίρα, πως η ταυτότητά της είναι η ομοιότητά της και η ταύτισή της με το πνεύμα των καιρών.
΄Ετσι είναι και ο Σαρλώ. Η γελοιότητα να επωμίζεσαι έναν ρόλο κομψευάμενου ή δικτάτορα πιστεύοντας πως αυτός είναι η καθολική αξία, το πνεύμα των καιρών.
Το εγώ του λατρεύτηκε από τη μοίρα, όπως μια μοιραία γυναίκα ή όπως ο Άμλετ που οφείλει να αιματοκυλήσει ένα παλάτι (από την Οφηλία μέχρι τη Γερτρούδη ίσαμε τον ίδιο).
Εκεί που οι Χίτλερ μιμούνται οι Κλόουν υποδύονται. Η ειδοποιός διαφορά είναι η επίγνωση. Οι Κλόουν μπορούν να διδάξουν. Οι Χίτλερ μονάχα να καταστρέψουν.
Οι αρρενωπότητες του Οδηγού και του Κλόουν. Το σκάνδαλο έγκειται πως ο πρώτος την εκλαμβάνει ως φυσικό προορισμό. Ενώ ο δεύτερος ως εναλλακτικότητα ανάμεσα σε άλλες. Το σκάνδαλο του πρώτου είναι η τραγωδία του θανάτου. Το σκάνδαλο του δεύτερου είναι ο θάνατος του τραγικού, που όμως ως θάνατος εμπεριέχει τον λιτό ανθρώπινο πόνο.
Βαγγέλης Ιντζίδης


Δευτέρα 30 Σεπτεμβρίου 2013

Έλλη Λαμπέτη ~ "Η εβραία" του Μπέρτολντ Μπρεχτ




 
Ημερομηνία δημοσίευσης: 19/07/2012
Με αφορμή την παράσταση «Έξοδο Κινδύνου» δημοσιεύουμε ένα απόσπασμα από το μονόπρακτο «Εβραία» του Μπέρτολτ Μπρεχτ, που περιλαμβάνεται στο έργο «Τρόμος και αθλιότητα στο Γ' Ράιχ», το οποίο ο συγγραφέας έγραψε κατά τη διάρκεια της εξορίας του μεταξύ 1935-1936. Η Ιουδήθ Κέιτ είναι μια αστή εβραϊκής καταγωγής, η οποία αναγκάζεται να εγκαταλείψει τον γιατρό σύζυγό της πριν η καταγωγή της αποβεί «μοιραία» για την επαγγελματική του σταδιοδρομία αλλά και για τη ζωή του ολόκληρη. Στο κείμενο αποτυπώνεται η εσωτερική ένταση του ατόμου που παίρνει μια απόφαση ενώ βρίσκεται στο χείλος της απελπισίας. Μέσα από την ανάγνωση του έργου στρέφουμε την προσοχή στα εκατοντάδες πρόσωπα της καθημερινότητας, τα οποία, δίνοντας έναν οριακό αγώνα επιβίωσης, αναδύονται ως σύγχρονοι/ες ήρωες και ηρωίδες του Μπρεχτ.
«(Κλείνει το τηλέφωνό της και δεν παίρνει άλλον αριθμό. Έχει καπνίσει ένα τσιγάρο. Τώρα καίει το σημειωματάριο με τα τηλέφωνα. Πηγαινοέρχεται μερικές φορές. Ύστερα αρχίζει να μιλάει. Κάνει πρόβα στο λογύδριο που θα βγάλει στον άντρα της. Απευθύνεται σε μια ορισμένη καρέκλα)

Ναι, φεύγω, Φριτς, τώρα. Ίσως έμεινα πιο πολύ απ' όσο έπρεπε...
συγχώρεσέ με, αλλά...
(Σταματάει, σκέφτεται και ξαναρχίζει)
Φριτς, μην προσπαθήσεις να με κρατήσεις άλλο, δεν μπορείς πια...
Έναι ολοφάνερο πως, αν μείνω, θα σε καταστρέψω...
ξέρω πως δεν είσαι δειλός, δε φοβάσαι την Αστυνομία,
όμως υπάρχουν και χειρότερα.
Δεν θα σε πάνε βέβαια σε στρατόπεδο συγκεντρώσεως,
αλλά αύριο - μεθαύριο δε θα σ' αφήσουν να μπεις στην κλινική σου...
εσύ δε θα πεις τίποτα, μα θ' αρρωστήσεις.
Δεν θέλω να σε βλέπω καθισμένον όλη μέρα εδώ μέσα,
να ξεφυλλίζεις περιοδικά...
Φεύγω από καθαρό εγωισμό και τίποτ'  άλλο. Μην πεις τίποτα...
(Σταματάει πάλι. Ξαναρχίζει )
Μην πεις πως δεν έχεις αλλάξει. Έχεις!... Την περασμένη βδομάδα
ανακάλυψες, "κρίνοντας εντελώς αντικειμενικά", ότι το ποσοστό
των Εβραίων ανάμεσα στους επιστήμονες "δεν είναι και τόσο μεγάλο".
Όλα αρχίζουν με κάτι τέτοιες "αντικειμενικές διαπιστώσεις"...
Και γιατί μου λες ολοένα ότι ποτέ δέν ήμουνα τόσο φανατική Εβραία όπως τώρα;
Και βέβαια είμαι! Ο φανατισμός, βλέπεις, είναι κολλητικός!...
Ω, Φριτς, τι κακό μάς βρήκε!
(Σταματάει πάλι. Ξαναρχίζει)
Δεν σ' το είπα πως θέλω να φύγω, πως ήθελα να φύγω από καιρό,
γιατί δεν μπορώ να μιλήσω όταν σε κοιτάω, Φριτς.
Τότε, τα λόγια μού φαίνονται τόσο άχρηστα και μάταια...
"Αυτοί" έχουν αποφασίσει για όλα και για όλους, το ξέρεις.
Όμως, τι τους έχει πιάσει; Τι θέλουν πραγματικά;
Τι τους έκανα εγώ; Ποτέ μου δεν ανακατεύτηκα στην πολιτική.
Ψήφισα εγώ τον Τέλμαν και τους άλλους κομμουνιστές;
Είμαι μια αστή νοικοκυρά, με υπηρεσία και λοιπά... και ξαφνικά,
σου λένε πως μονάχα οι ξανθές γυναίκες έχουν το δικαίωμα
να είναι νοικοκυρές και αστές!...
Τον τελευταίο καιρό, σκέφτηκα πολλές φορές κάτι που μου είχες
πει πριν αρκετά χρόνια: πως υπάρχουν άνθρωποι "χρήσιμοι"
και άλλοι "λιγότερο χρήσιμοι",
και πως οι πρώτοι έχουν δικαίωμα να παίρνουν ινσουλίνη
όταν είναι άρρωστοι, ενώ οι δεύτεροι δεν έχουν.
Κι εγώ, η ανόητη, συμφωνούσα μαζί σου!...
Τώρα φτιάξανε κι άλλες κατηγορίες τέτοιου είδους,
κι εγώ ανήκω στην κατηγορία των αχρήστων. Καλά να πάθω!
(Σταματάει πάλι. Ξαναρχίζει)
Ναι, φτιάχνω τις βαλίτσες μου. Μην κάνεις πως δεν κατάλαβες
τίποτα, όλες αυτές τις μέρες...
Φριτς, μπορώ να υπομείνω τα πάντα, εκτός από ένα:
να μην κοιταγόμαστε στα μάτια, τις τελευταίες ώρες που μας μένουν.
Αυτό δεν πρέπει να το καταφέρουν οι ψεύτες που αναγκάζουν όλο
τον κόσμο να λέει ψέματα...
Πριν δέκα χρόνια, άμα έλεγε κανένας ότι δεν φαίνομαι πως είμαι Εβραία,
εσύ απαντούσες αμέσως: "Πώς, φαίνεται!" Και χαιρόμουνα γι' αυτό.
Ήταν τίμιο και ξεκάθαρο...
Γιατί, λοιπόν, τώρα να κρυβόμαστε πίσω απ' το δάχτυλό μας;
Φεύγω, επειδή, αν μείνω, θα σε πάψουν από Αρχίατρο.
Κι επειδή σού έχουν κιόλας κόψει την καλημέρα στην Κλινική,
κι επειδή δεν κλείνεις μάτι, τις νύχτες...
Μη μου πεις να μείνω.
Φεύγω βιαστικά επειδή δε θέλω να μου πεις εσύ, μια μέρα, να φύγω.
Γιατί αυτό θα γίνει, αργά ή γρήγορα. Είναι ζήτημα χρόνου.
Ο χαρακτήρας είναι ζήτημα χρόνου.
Αντέχει περισότερο ή λιγότερο, όπως και τα γάντια.
Τα καλά κρατάνε πολύ, αλλά όχι για πάντα...
Μη νομίζεις πως είμαι θυμωμένη. Όχι, είμαι!
Γιατί πρέπει εγώ να δείχνω πάντα "κατανόηση";
Τι κακό υπάρχει στο σχήμα της μύτης μου ή στο χρώμα τών μαλλιών μου;
Πρέπει να παρατήσω την πόλη όπου γεννήθηκα, για να μην είναι
"αυτοί" υποχρεωμένοι να μου δίνουν κι εμένα βούτυρο!...
Τι είδους άνθρωποι είσαστε; ναι, και συ!
Βρήκατε τη θεωρία των κβάντα, κι όμως κάθεστε και σας διατάζουν
αυτοί οι καννίβαλοι... σας τάζουν πως θα κατακτήσετε τον κόσμο,
αλλά δεν σας επιτρέπουν να κρατήσετε τη γυναίκα που θέλετε.
Απ' τη μιά, τεχνητή αναπνοή -κι απ' την άλλη, θηλιά στο λαιμό!...
Είσαστε τέρατα ή ποδογλείφτες τεράτων!...
Ναι, είμαι παράλογη, αλλά τι χρησιμεύει η λογική σ' έναν τέτοιο κόσμο;».

Σάββατο 8 Δεκεμβρίου 2012

Τι ψυχή θα παραδώσουν τα «80'ς»;/Μαρία Τοπάλη/αναδημοσιευση απο το news247

Τι ψυχή θα παραδώσουν τα «80'ς»;


Διαβάστε ένα άρθρο (συμμετοχή στις "Γνώμες" του NEWS 247) για τη θρυλική δεκαετία του 80' και όσα άφησε πίσω της
Μιας και δεν είμαι καθόλου ειδική επί του θέματος, δε θα σας κουράσω με την άποψή μου για τη «Μεταπολίτευση» (δεν είχα κλείσει τα 10 όταν συντελέστηκε) ή για τη «Γενιά του Πολυτεχνείου». Πληροφορούμενη ωστόσο, όπως όλοι μας, τη σύλληψη γνωστού επιχειρηματία του λεγόμενου «κατασκευαστικού» κλάδου για τη συνήθη πλέον αιτία της «μη καταβολής χρεών προς το δημόσιο», και καθώς η ώρα ήταν βραδινή και κάπως περασμένη, ξετυλίχτηκε στο νου μου, άθελά μου, ένα ταχύτατο νήμα συνειρμών.
Το νήμα τεντώθηκε απότομα φτάνοντας, μ’ αντίστροφο Μαραθώνιο, στη δεκαετία της δικής μου γενιάς, στη δεκαετία του ’80. Φυσικά ο συγκεκριμένος συλληφθείς δεν είναι ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος του είδους. Ήδη άλλωστε διατυπώνονται και εύλογες απορίες ή αιτιάσεις για το πόση δικαιοσύνη θα αποδοθεί πραγματικά.
Όμως, ανεξάρτητα από τη δικαστική έκβαση, η συμβολική αξία του πράγματος δεν είναι μικρή. Πλήθος επώνυμοι μιας εποχής, μιας κάστας, μιας πρότασης ζωής που ξεκινά κάπου εκεί, στα «έιτις», βάζουν σήμερα λουκέτο· συλλαμβάνονται, πέφτουν σαν χάρτινοι πύργοι. Ένα αόρατο τείχος ντροπής γκρεμίζεται άρρητα. Κι όπως συμβαίνει μ’ όλα τα τείχη ντροπής, αποκαθηλώνεται ταυτόχρονα μέσα μας και γύρω μας. Την ώρα που η πόλη της Αθήνας (και όλο το Λεκανοπέδιο) στοιχειώνει εφιαλτικά, όζει, ξεφτά, καθίσταται τόπος επαιτείας αλλά και βασανισμού για χιλιάδες συνανθρώπους μας, την ώρα που οι κάδοι απορριμμάτων στην αλλοτινή καρδιά της ευημερίας, στο Κολωνάκι, γεμίζουν κορμιά κρεμασμένα πάνω τους, χωμένα μέσα τους να ψάχνουν για τροφή, τα σύμβολα της άλλοτε απαστράπτουσας ανοικοδόμησης των 80’s και της άμετρης κατανάλωσης που την ακολούθησε, φοράν τις χειροπέδες.
Όλη η απέραντα κακόγουστη φούσκα, ο εξυπνακισμός, η κίβδηλη ανάπτυξη, ζευγαρωμένη με την περιβαλλοντικά καταστροφική τσιμεντοποίηση και «μεζονετοποίηση», που φουντώνει μόλις αφήσεις πίσω σου τα όρια του αθηναϊκού κέντρου, υπήρξε σπορά της «δικής μου» εποχής, οδηγώντας, μαζί με άλλα, στην τερατογονία των ημερών μας (χάνει όποιος δεν διάβασε την ντοστογιεφσκικής έμπνευσης «απολογία» του εργολάβου στα Μεσόγεια Αττικής, στην πρόσφατη «Περαίωση» του Μάρκαρη).
Το αρχοντοχωριάτικο, βουλημικό life style, αυτό που καταβρόχθισε χρήμα δανεικό κι αγύριστο, υπήρξε η μία όχθη της ταλαίπωρης κοίτης μας. Είχε, όμως, κι άλλη όχθη το ρεύμα που κατέληξε σταδιακά σε τέλμα: την «αριστερή», τη «ράντικαλ».
Οι δυο τους, έτσι πιστεύω πλέον, αλληλοτροφοδοτήθηκαν αμοιβαία επωφελώς, υπό καθεστώς θεατρικής, τελετουργικής μεταξύ τους αντιπαράθεσης (κάπως έτσι αδειάζει από περιεχόμενο η δημοκρατία και γίνεται κατόπιν έρμαιο στους τέσσερις ανέμους). Απόδειξη ότι και οι δυο, και το life style και ο τραμπουκισμός στο όνομα της αριστεράς (δε θα τον πω ποτέ «αριστερό τραμπουκισμό», γιατί εξακολουθώ να αρνούμαι την εκχώρηση των όρων και των συμβόλων) γιγαντώθηκαν, εντέλει, εις βάρος μας. Αυτό είναι, ισχυρίζομαι «το» ζεύγος (κι όχι η παντελώς ανυπόστατη και ανιστόρητη δήθεν ταύτιση των άκρων). «Το» ζεύγος είναι το αμφίπλευρα πλαστό και «τζάμπα μάγκικο». Εις βάρος, βέβαια, μιας μεστής περιεχομένου δημοκρατίας. Εις βάρος των ουσιαστικών, σύγχρονων υποδομών - για τους πολλούς. Των μακρόπνοων σχεδίων. Της κανονικότητας.
Της καινοτομίας. Της μετριοπάθειας. Της αληθινής και σε βάθος συμφιλίωσης. Της διαμόρφωσης ενός νέου ελληνικού πολιτισμού, μιας νέας ελληνικής ταυτότητας ανθεκτικής στα σύγχρονα ιστορικο-πολιτικά συμφραζόμενα (τέλος Ψυχρού Πολέμου, παγκοσμιοποίηση, ευρωπαϊκή ενοποίηση, μετανάστευση). Αυτό τον πολιτισμό κι αυτή την ταυτότητα που δεν καταφέραμε ούτε να τα πιστέψουμε, ούτε να τα συγκροτήσουμε στα σοβαρά ούτε να τα παραδώσουμε στα παιδιά μας. (Η γενιά του Εμφύλιου μας είχε κληροδοτήσει, αντίθετα, με αγώνες και θυσίες, το καθαρό και συγκεκριμένο όραμα της δημοκρατίας και της κοινωνικής προόδου, και μια εθνική συνείδηση αρκετά ρομαντική αλλά πάντως με αδιαμφισβήτητο ορίζοντά της ένα κοινό ευρωπαϊκό μέλλον.)
Μετατρέψαμε τα οράματα αυτά σε τυπική δημοκρατία, χωρίς νέο περιεχόμενο, τα ευτελίσαμε ταχύτατα σε κατάχρηση δικαιωμάτων, σε life style και σε δεξιόστροφο ή αριστερόστροφο ελληνοπρεπή τραμπουκισμό. Δεν την πήγαμε παραπέρα την υπόθεση. Την κολλήσαμε στη λάσπη. Μόνο θραύσματα και μικρές-μεγάλες αναλαμπές γέννησε η αναπηρία μας.
Κι ας μη βιαστεί να απαντήσει κανείς ότι φταίει πάνω απ’ όλα η διεθνής και ευρωπαϊκή κρίση. Όπως κι αν κατανείμουμε το φταίξιμο, ο τρόπος που τώρα, τρία χρόνια αφότου άρχισαν όλα να γίνονται συνειδητά, εξακολουθούμε να τρώμε τις σάρκες μας σε έναν ακήρυχτο εμφύλιο και η κανιβαλική αντιπαράθεση με φόντο την ανοιχτή καταπακτή που όζει αφόρητα, δείχνουν αμείλικτα ποιοι ήμασταν μέχρι σήμερα.


Ο προπηλακισμός του Αριστόβουλου Μάνεση
Ένα περιστατικό από τα «αριστερά 80'ς» διάλεξε ο νυχτερινός μου συνειρμός αυθόρμητα, για να το ζευγαρώσει με τη σύλληψη του μεγαλοεργολάβου της Κηφισίας: Νομική Σχολή, αμφιθέατρο Σβώλου, άνοιξη του 1983. Συνδικαλιστές των αριστερών παρατάξεων διαλύουν το μάθημα συνταγματικού δικαίου του πρώτου έτους, το μάθημα δηλαδή του Αριστόβουλου Μάνεση, για να πραγματοποιήσουν έκτακτη συνέλευση. Έχοντας κατέβει από τη Θεσσαλονίκη στη Νομική της Αθήνας με το όνειρο να παρακολουθήσω «ζωντανά» τον διανοούμενο-θρύλο του αντιδικτατορικού αγώνα (δεν είχαν γεμίσει δα κι οι φυλακές από πανεπιστημιακούς που αντιστάθηκαν στη Χούντα...) παρακολούθησα άναυδη τον προπηλακισμό του καθηγητή από τους τραμπούκους-φοιτητές. Τον αποδοκίμασαν, τον γιουχάρησαν, χτύπησαν μαζικά τα πόδια τους στο πάτωμα για να δημιουργήσουν κλίμα. Τον ανάγκασαν να αποχωρήσει. Πιστεύω πως τον βγάλανε έξω, περιφρουρώντας τον, οι ΔΑΠίτες (θυμάμαι τα πουλοβεράκια με το «V» όσων τον περιέβαλαν προστατευτικά- μπορεί όμως και να σφάλλω)
Ποιό ήταν λοιπόν το ατόπημα του Μάνεση; Με χαρά θα παραχωρούσε την ώρα του για φοιτητική συνέλευση. Φτάνει να του το είχαν ζητήσει έγκαιρα και να είχε εκδοθεί, ως όφειλε, η σχετική ανακοίνωση. Βεβαίως, η πρακτική των αγωνιζόμενων φοιτητών ήταν η αντίστροφη: διαλύουμε το μαζικό, δημοφιλές μάθημα, ακριβώς για να εκμεταλλευθούμε τη μαζικότητά του υπέρ της συνέλευσης. Η δημοκρατία είναι ένα αδειανό πουκάμισο, μια τυπικότητα, μια φόρμα, μπροστά στο επιτακτικό επαναστατικό καθήκον.
Φυσικά, ένας άνθρωπος που δε λύγισε μπροστά στο φόβο της απόλυσης, της φυλάκισης και του εκτοπισμού, δεν θα υποχωρούσε μπροστά στους επαναστατικά εκγυμναζόμενους φοιτητές του (ας κάνει τον κόπο, και θα ανταμειφθεί, είμαι βέβαιη, ο αναγνώστης, να ανατρέξει στο απόσπασμα της ομιλίας που εκφώνησε ο Μάνεσης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, πριν τον παύσει η Χούντα. Νομίζω πως το κείμενο αυτό θα άξιζε να διδάσκεται στα σχολεία μας, άλλωστε ο Μάνεσης είχε εκτός από όλα τα άλλα, και το χάρισμα να γράφει πολύ όμορφα.
Εκείνη η μέρα εγγράφεται στο μυαλό μου και ως συμβολική αφετηρία της μετέπειτα πρωτιάς της ΔΑΠ στη Νομική (πάλι χειροδικίες τότε, μπροστά στα μάτια μας, εις βάρος των ΔΑΠιτών που πανηγύριζαν, πάλι παρ’ ολίγον λυντσαρίσματα- ως εκεί έφτανε η επαναστατική διαπαιδαγώγηση των συντρόφων όχι μόνον μιας, αλλά πολλών και διαφορετικών μεταξύ τους προοδευτικών παρατάξεων)· εγγράφεται, επίσης, ως διάψευση ενός αφελούς μαθητικού ονείρου («σπουδάζω νομικά με δασκάλους μου όχι μόνο σπουδαίους επιστήμονες αλλά και αγωνιστές της ελευθερίας»).
Εγγράφεται, τέλος, ως αρχή παθητικής στάσης. Ήμουν εκεί, είδα, δεν αντέδρασα. Δεν είχα το θάρρος. Και, όπως λέει και γράφει ο Μάνεσης, «ο σιωπών δοκεί συναινείν.» Απόμεινε στη μνήμη, ανεξίτηλος, ο τραμπουκισμός μέσα στη βρώμικη Σβώλου, το άθλιο κτίριο με τον πολτό των αφισών να κρέμονται από τους τοίχους, οι ντουντούκες που σε ξεκούφαιναν, τα σπασμένα τζάμια και οι μάτσο-συνδικαλιστές. Με τον καιρό, ο τραμπουκισμός καθιερώθηκε, έγινε μάλιστα διαπαραταξιακός, σε βάρος και με την ανοχή των άβουλων σιωπηρών πλειοψηφιών, που έμαθαν να σκύβουν το κεφάλι ή να έρχονται σε συναλλαγή με τους δυναμικούς εκπροσώπους. Αυτό γνώρισαν ως «δημοκρατία» οι γενιές που ακολούθησαν στα γυμνάσια, στα λύκεια, στα ΑΕΙ αλλά και αλλού. Δυναμικές καταστροφικές εκδηλώσεις, μεγαλοστομία και κραυγές, συναλλαγή με τους εκπροσώπους της πολιτικής εν γένει (και όχι μόνον του «κράτους» ή της «εξουσίας», όπως αρέσκονται να αυταπατώνται πολλοί) με ντεκόρ ένα life style που οργίαζε, κατέκλυζε το χώρο, κυριαρχούσε στο τοπίο.  
Ελεύθερα Ύδατα
Η γενιά μας έχει μια χαμένη τιμή. Η απώλειά της συμβαδίζει με τη δυσκολία που σίγουρα όλοι μας έχουμε, να κοιτάξουμε στα μάτια τα παιδιά («έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα») και να τους εξηγήσουμε τις πράξεις και τις παραλείψεις μας. Οι εξαιρέσεις ανάμεσά μας είναι επείγουσα ανάγκη να αναδειχθούν, με κριτήριο μάλιστα την προσφορά προς τους νεώτερους, προς τους πολύ νέους, για τους οποίους δεν φροντίσαμε ως οφείλαμε. Λαμπρή τέτοια εξαίρεση θετικού παραδείγματος και προσφοράς η σκηνοθέτης Σοφία Βγενοπούλου, που καταγίνεται εδώ και χρόνια, με αυξανόμενη επιτυχία, με το θέατρο για εφήβους.

Γενιά του ’80 η Σ.Β., εφάρμοσε επιπλέον, πλάι σε σειρά επιτυχημένων και εμπνευσμένων παραστάσεων, σε συνεργασία, από πέρσι, με τη «Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών», μια συνεπή «πολιτική»: ανέθεσε σε γνωστούς έλληνες συγγραφείς να συγγράψουν επί τούτου θεατρικά έργα για εφήβους, τα οποία σκηνοθέτησε στη συνέχεια σε παραστάσεις που φιλοξενήθηκαν από τη «Στέγη». Πέρσι ήταν το «Στην οθόνη φως» του Βαγγέλη Χατζηγιαννίδη (παίχτηκε όλη τη σαιζόν κι ήταν sold out μέχρι το Μάιο!), φέτος τα «Ελεύθερα Ύδατα» του Γιάννη Τσίρου, του γνωστού μας από τα δημοφιλή «Αξύριστα Πηγούνια».
Το μοντέλο της ανάθεσης εφηβικών έργων σε γνωστούς συγγραφείς και, γενικότερα, της συστηματικής εμπλοκής καταξιωμένων καλλιτεχνών στην τέχνη για παιδιά και για νέους αποτελεί αλλού εμπεδωμένη πολιτική εθνικών σκηνών (πχ Μ. Βρετανία – μην ξεχνάμε όμως ότι «παιδί» μιας τέτοιας κρατικής πολιτικής υπήρξε και ο «Νίλς Χόλγκερσον» της Λάγκερλεφ, που γράφτηκε στις αρχές του αιώνα κατά παραγγελία του Σουηδικού κράτους).
Η Βγενοπούλου, δουλεύοντας με εξαιρετικά χαμηλό κόστος, αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση καλλιτεχνικής αριστείας που συνδυάζεται με την υλοποίηση μιας συγκεκριμένης πολιτικής σύλληψης και οπτικής- ερήμην φυσικά της επίσημης πολιτείας («χαλάει» προφανώς την πιάτσα, με τις καλές και όχι ακριβές ιδέες της και με την ικανότητά της να τις υλοποιεί κιόλας – ας ελπίσουμε να μην της το χρεώσουν οι ιθύνοντες αν ενοχλεί τον ύπνο τους, που ούτε η κρίση δεν φαίνεται καθόλου να τον ταράζει.) Πόσω μάλλον που με το τελευταίο έργο, που ήδη ανέβηκε φέτος και θα σπάσει, στοιχηματίζω, και πάλι τα ταμεία της «Στέγης», μπαίνει άφοβα και, εντέλει, κατευναστικά, στην καρδιά του πολιτικού προβληματισμού των νέων παιδιών.  
Θέμα της παράστασης ο νεανικός ριζοσπαστικός ακτιβισμός, που φτάνει στα άκρα. Ομάδα μαθητών απαγάγει τον γιό του διευθυντή της – ιδιωτικής - Εταιρίας Υδάτων διεκδικώντας «Ελεύθερα Ύδατα», να παραμείνει δηλαδή το νερό ελεύθερο και προστατευμένο αγαθό για την κοινή χρήση.
Η ενέργεια φέρνει τα παιδιά αντιμέτωπα με την άσκηση βίας αλλά και με τα ποικίλα όρια του αναδυόμενου ενήλικου εαυτού τους. Το έργο – υψηλής ποιότητας θεατρική εμπειρία για ενήλικες εξίσου όπως και για πιτσιρικάδες- διαχειρίζεται τη νεανική επαναστατικότητα με σεβασμό, σχεδόν με τρυφερότητα, οδηγούμενο σε μια ανθρώπινα συμφιλιωτική λύση κι αφήνοντας, σοφά, το πολιτικό ζήτημα ανοιχτό (το κείμενο του έργου κυκλοφορεί ήδη από τις εκδόσεις Πατάκη με τον ίδιο τίτλο, «Ελεύθερα Ύδατα».)
Υπάρχει τρόπος να καταστήσουμε τη συλλογική μας εμπειρία και τις ανησυχίες μας κοινό τόπο, συμφιλιωτικό και δημιουργικό; Υπάρχει περίπτωση η πολιτεία, οι κρατικοί φορείς, οι δήμοι και οι κοινότητες, να αγκαλιάσουν και να υποδαυλίσουν ανάλογες δημιουργικές δραστηριότητες, υποστηρίζοντας και επιχορηγώντας την πρωτοβουλία και όχι πατρονάροντας και ευνοώντας;
Υπάρχει τρόπος να δώσουμε μια σκυτάλη στα παιδιά, χωρίς υποχωρητικότητα στις αξίες αλλά και χωρίς εμφυλιοπολεμικές ιαχές; «Ναι», διαμηνύουν τέτοιες πρωτοβουλίες (η Αθήνα είναι μια πόλη που σφύζει πάντα, εδώ και σήμερα, από αυτόνομο, ανεξάρτητο καλλιτεχνικό, νεανικό μάλιστα, δυναμισμό). Οφείλουμε να εγγυηθούμε τη δυνατότητα της συνύπαρξης και το δικαίωμα όσων θα έρθουν μετά από μας να χαράξουν τη δική τους πορεία. Προλαβαίνουμε;   
*Η Μαρία Τοπάλη είναι ποιήτρια. Από τις εκδόσεις «Οκτώ» κυκλοφορεί το τελευταίο βιβλίο της, το μιούζικαλ «Ο Χορός της Μεσαίας Τάξης».

Δευτέρα 28 Μαΐου 2012

η ντροπή της μικρής Ουγκριτσας ..



 Φωνή πρωτη
Ποια  μοιρα σ' αλυσσοδεσε   πενταμορφη  Ουγγριτσα
 και σεκανε να φαινεσαι σα μια Μικρή Πορδιτσα
και σεριξε σε μια Γωνια στην Ακρη της Ευρωπης
και κλωτσοσκουφι σεκανε της  καθε  μίας Πόπης ;
  χορός

 -Αλι πως καταντησαμε  στα  βαθη των Ονειρων
Ομηροι μες τους ποιητές στην χωρα των  Ομήρων;
φωνουλα μικρη 

 σαυτο το κουκλοθεατρο, το δασος με τις λεξεις
 καταμεσής   του θιασου βρισκεται ο Αλέξης

Τετάρτη 11 Απριλίου 2012

παντα υποψιαζόμουνα οτι οι καρακιτσαριατες Κοινοτοπίες του συγχρονου εθνολαικισμού ηταν και αποτελεσμα της ισοπεδωσης της σκέψης που προκαλεσε το Γιαναρράδικο κλιμα των εκθεσιολογων της δεκαετιας του '80 και '90...

παντα υποψιαζόμουνα οτι οι  καρακιτσαριατες Κοινοτοπίες του συγχρονου εθνολαικισμού ηταν και αποτελεσμα της ισοπεδωσης της σκέψης που προκαλεσε το Γιαναρράδικο κλιμα των εκθεσιολογων της δεκαετιας του  '80 και  '90 ......

 δειτε στο φελέκι

Χαΐνης Δ. Αποστολάκης: η νοσταλγία του Μεσαίωνα και η απέχθεια για το φιλελευθερισμό updated

Γράφει ο Γιώργος Στόγιας.
Ξεκίνησα να το διαβάζω το κείμενο που ο Δημήτρης Αποστολάκης  του συγκροτήματος Χαΐνηδες δημοσίευσε στο TVXS  θετικά προδιατεθειμένος, τόσο επειδή είχε ενθουσιάσει πολλούς φίλους, όσο και γιατί εκτιμώ σχετικά –  μακριά και αγαπημένα- το μουσικό έργο του εν λόγω συγκροτήματος. Οι δυσάρεστες εκπλήξεις που με περιμένανε ήρθαν να επιβεβαιώσουν τις επιφυλάξεις μου για  την αισθητική  ιδεολογία και την πολιτική  φιλοσοφία ενός μέρους της ελληνικού έντεχνου τραγουδιού , τις οποίες είχα για μια ακόμη φορά αποπειραθεί να αφήσω κατά μέρος.
Όσοι από τους αναγνώστες πλησιάζουν τα σαράντα και πέρασαν στα νιάτα τους τον εφιάλτη των Πανελλαδικών, θα θυμόνται τα κείμενα προς μίμηση που έδιναν οι εκθεσάδες των φροντιστηρίων: Ι.Μ. Παναγιωτόπουλος, Κ. Τσιρόπουλος, Β. Τατάκης, Ευ. Παπανούτσος, φυσικά ο Χρ. Γιανναράς, γενικώς κείμενα από το περιοδικό «Ευθύνη» (Ο Σ. Καργάκος έγινε της μόδας λίγο αργότερα, εγώ ευτυχώς είχα ήδη περάσει). Εξαιρουμένου ως ένα σημείο του Παπανούτσου, όλοι ήταν αυτό που λέμε «πιο συντηρητικός πεθαίνεις».  Τα κύρια τους θέματα ήταν οι αρετές της παράδοσης, η έκπτωση του σύγχρονου ανθρώπου στην εποχή της μηχανής και του εμπορίου, ο ρόλος του «πνευματικού» ανθρώπου. Ριζοσπαστική συμπύκνωση αλλά και εγγραφή των παραπάνω στο πλαίσιο της δεκαετίας του ’80, αποτέλεσε το ευσύνοπτο βιβλίο του Χρ. Γιανναρά Finis Graeciαe. Βάζοντας σε δεύτερη μοίρα την αρχαιοπληξία των υπολοίπων, στο κείμενο βρίσκονται, αυτούσιες ή υπό διαμόρφωση, όλες οι σταθερές των μέχρι σήμερα παρεμβάσεων του νεορθόδοξου διανοητή: τα κακά του σύγχρονου πολιτικού συστήματος (μια όχι και πολύ καλυμμένη επίθεση ενάντια στο ίδιο το δημοκρατικό πολίτευμα προς χάριν ενός πολιτεύματος «φωτισμένης δεσποτείας»), η αρρώστια του δυτικόφερτου καταναλωτικού πολιτισμού (με τελική ένοχο, όπως πάντα, τις Η.Π.Α.), ο «παραλογισμός» της ελληνικής επανάστασης και της δημιουργίας εθνικού κράτους στα δυτικά πρότυπα (καλύτερα να μέναμε στην «καθ’ ημάς Ανατολή» εντός της σταδιακά εξελληνιζόμενης  οθωμανικής αυτοκρατορίας).
Ε, το κείμενο του Χαΐνη Δ. Αποστολάκη, δεν είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα update των λυσάριων της έκθεσης – και ειδικά του λόγου του Χ. Γιανναρά ως  μέγιστη επιρροή – μέσα στα συμφραζόμενα της κρίσης. Ότι, ένα τόσο οπισθοδρομικό κείμενο διαβάζεται ως προοδευτικό, έχει να κάνει από τη μια με τα (πολιτικά) σημεία των καιρών, και από την άλλη, με  προκαταλήψεις μιας ρομαντικής αντιδιαφωτιστικής αισθητικής και ιδεολογίας που είναι μόνιμα και κυρίαρχα στοιχεία τόσο της εκπαίδευσης όσο και της ελληνικής καλλιτεχνικής παραγωγής.
Επέλεξα να σχολιάσω  μόνο ένα απόσπασμα από το εν λόγω κείμενο για λόγους οικονομίας του δικού μου. Αν υπάρχει ενδιαφέρον ή διαφωνία, μπορώ να επανέλθω με το σχολιασμό  άλλων δέκα.
Ο συγγραφέας, αφού μας προειδοποιεί ότι «μερικές από τις παρατηρήσεις του ίσως να ακούγονται για πρώτη φορά»,  πενθεί για την «εξαφάνιση των τελετών» που, όπως μας λέει, παρατηρείται «για πρώτη φορά τις τελευταίες δεκαετίες», με το συνακόλουθο «θάνατο του τραγικού» και την ανάδυση μιας  «αρρωστημένης ατομικότητας» και του «μικροβίου του μικροαστισμού» (όπου  «μικροαστισμός» στο κείμενο, διάβαζε «αστική ιδεολογία», είναι πιο εύκολο να χτυπάς τους ανυπεράσπιστους).
Αυτές οι μεγαλόστομες κοινοτοπίες περί «παρακμής της Δύσης» αποτελούν σταθερές της αντιδιαφωτιστικής ρητορικής και ιδεολογίας από την εποχή του Χέρντερ (1744- 1803), στον Σπένγκλερ (1880 -1936), ως τους μεταμοντέρνους  (με τη διαφορά ότι οι τελευταίοι «διασκεδάζουν» τη θλίψη τους). Αν όλα αυτά συμβαίνουν «για πρώτη φορά τις τελευταίες δεκαετίες», πώς γίνεται ο δόλιος ο Αρτώ το 1938 να τα έβαζε με την πλάση όλη για την κακοδαιμονία του να γεννηθεί σε λάθος εποχή όπου έχει χαθεί «η αίσθηση του ρίσκου»; Ο Νίτσε στα τέλη του 19ου αιώνα να εξαπολύει μύδρους για την «ηθική του φόβου» και το «θάνατο της υπερβολής»; (τουλάχιστον αυτοί ήταν μεγαλύτεροι ποιητές παρά αντιδραστικοί, άσε που τρελάθηκαν και μεταφυσικά δικαιούνται, ως ένα σημείο, το ακαταλόγιστο).  Ο Τζ. Στάινερ να αποφαίνεται στο «Τέλος της Τραγωδίας» (1961) ότι οι σύγχρονες «αντιτραγικές» συνθήκες κάνουν αδύνατη και τη συγγραφή θεατρικών έργων του είδους αυτού;
Δεν μπορώ να δεχτώ να τρώω ξαναζεσταμένη «κοινοτιστική» σούπα από ανθρώπους που δηλώνουν ότι  αποφάσισαν να μιλήσουν  εν ονόματι όλων των Ελλήνων καλλιτεχνών.

Τετάρτη 29 Φεβρουαρίου 2012

"Κοινωνικό Θεατροπωλείο" εγκαινιάζει το ΚΘΒΕ(απο τη σελιδα της ιωαννας)

"Κοινωνικό Θεατροπωλείο" εγκαινιάζει το ΚΘΒΕ

Ένα πακέτο μακαρόνια, ρύζι, κονσέρβες, ζάχαρη ή οποιαδήποτε ξηρά τροφή ή τρόφιμα μακράς διάρκειας, θα "στοιχίζει" το εισιτήριο για να παρακολουθήσει κάποιος μια παράσταση, στο Κρατικό Θέατρο Βόρειας Ελλάδας.Το "Κοινωνικό Θεατροπωλείο", όπως τιτλοφορεί το ΚΘΒΕ το νέο θεσμό κοινωνικής πολιτικής που εγκαινιάζει, θα αφορά σειρά πέντε νέων παραστάσεων του, που θα "ανεβούν" σε δύο από τις πέντε συνολικά σκηνές του θεάτρου από τα μέσα του ερχόμενου Μαρτίου.

Τα τρόφιμα που θα συγκεντρωθούν θα διατεθούν σε κοινωνικά ιδρύματα ("Το Χαμόγελο του παιδιού", "Ελληνικό Παιδικό Χωριό", Ίδρυμα Ορφανοτροφείο Θηλέων "Η Μέλισσα", Παπάφειο Ίδρυμα & Ξενώνας Προστασίας Αγάμων Μητέρων "Το Σπίτι της Μαρίας").
"Δεν ζητάμε χρήματα για τις παραστάσεις μας. Ζητάμε από τους θεατές μας τρόφιμα μακράς διαρκείας για να τα προσφέρουμε σε Κέντρα Φιλοξενίας συνανθρώπων μας. Στη βία των επαγγελματιών του κέρδους ας αντιτάξουμε την εφημερία μας, τη διαθεσιμότητα και την παρηγορία. Εμείς, οι ηθοποιοί του ΚΘΒΕ- το πρώτο πληθυντικό το διεκδικώ γιατί είναι τιμή μου να είμαι ένας από αυτούς- ανοίγουμε το 'Κοινωνικό Θεατροπωλείο' και προσπαθούμε να αρθρώσουμε παρηγορητική φωνή για τον συνάνθρωπο που δοκιμάζεται" λέει μεταξύ άλλων σε σημείωμά του ο καλλιτεχνικός διευθυντή του ΚΘΒΕ Σωτήρης Χατζάκης.
Στο πλαίσιο του "Κοινωνικού Θεατροπωλείου", θα παρουσιαστούν, καταρχήν, από το ΚΘΒΕ πέντε παραγωγές που θα φιλοξενηθούν, στο νέο Υπερώο της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών και στο Μικρό Θέατρο Μονής Λαζαριστών.
Τις παραστάσεις θα σκηνοθετήσουν οι ηθοποιοί του ΚΘΒΕ: Μαρίνα Χατζηιωάννου, Γιώργος Ρούφας, Βασίλης Σπυρόπουλος, Γιάννης Τσάτσαρης, Γιώργος Σφυρίδης και Εβελίνα Παπούλια.
Οι παραγωγές αφορούν τα έργα: "Συλλογή" του Χάρολντ Πίντερ, "CHATROOM" της Έντα Γουόλ , "Ιστορία του ζωολογικού κήπου" του Έντουαρτ Άλμπυ, "Οι δούλες" του Ζαν Ζενέ, και "Δίψα" των Εβελίνα Παπούλια και Μαίρης Καλδάρα.

gr.news.yahoo.com

Λευκή κορδέλα

ΛΕΥΚΗ ΚΟΡΔΕΛΑ Είδα ξανά, χάρη στο Kemes τη Λευκή Κορδέλα του Χάνεκε (2009). Οπου ένας δάσκαλος αφηγείται παράξενα γεγονότα σε γερμανι...