Αναγνώστες

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ιστορία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ιστορία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Δευτέρα 25 Μαρτίου 2024

Ο κομμουνισμός ως Τραγωδία


Enzo Traverso


Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΩΣ ΠΕΔΙΟ ΜΑΧΗΣ


ερμηνεύοντας τις βιαιότητες του 20ού αιώνα


Μετάφραση: Νίκος Κούρκουλος


21ος παράλληλος


ΕΚΔΟΣΕΙΣ του ΕΙΚΟΣΤΟΥ

67



Σελ 67 


Ο Χόμπσμπαουμ έγραψε μια τραγωδία. 


Η απελευθερωτική ελπίδα που ενσαρκώθηκε στον κομμουνισμό διάσχισε τον αιώνα σαν μετεωρίτης. 


Σκοπός του δεν ήταν η καταστροφή της δημο κρατίας αλλά η επικράτηση της ισότητας, η ανατροπή της κοινω- νικής πυραμίδας, το να πάρουν στα χέρια τους τη μοίρα τους εκείνοι που ήταν πάντα υποταγμένοι και καταπιεσμένοι. 


Η οκτωμβριανή επανάσταση –ένα όνειρο που «ζει ακόμα μέσα μου», βε- βαιώνει στην αυτοβιογραφία του- μεταμόρφωσε αυτή την απε- λευθερωτική ελπίδα σε «συγκεκριμένη ουτοπία». Ενσαρκωμένη στο σοβιετικό κράτος, γνώρισε αρχικά μια θεαματική άνοδο και μετά μια μακρά παρακμή, όταν η προωθητική του δύναμη εξα ντλήθηκε, ως την τελική πτώση. 


Ο σοβιετικός σοσιαλισμός ήταν τρομαχτικός, ο Χόμπσμπαουμ το αναγνωρίζει χωρίς δισταγμούς, αλλά δεν υπήρχε εναλλακτική. «Η τραγωδία της οκτωβριανής επανάστασης – γράφει έγκειται ακριβώς στο ότι το μόνο που μπορούσε να γεννήσει ήταν το δικό της είδος αυταρχικού, αδυ σώπητου και βάναυσου σοσιαλισμού», ο Ασφαλώς, η αποτυχία της ήταν εγγεγραμμένη στις προκείμενές της, όμως η διαπίστω ση αυτή δεν τη μετατρέπει σε μια ανωμαλία της ιστορίας. 



Ο Χόμπσμπαουμ δεν συμμερίζεται την άποψη του Φυρέ, σύμφωνα με τον οποίο η οκτωβριανή επανάσταση, όπως κι η Γαλλική Επανά σταση, ήταν ένας εκτροχιασμός που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.



 Ο κομμουνισμός δεν μπορούσε παρά να αποτύχει, εκ- πλήρωσε όμως μιαν αναγκαία λειτουργία. 



Η κλίση του ήταν θυσιαστική. «Το πιο διαρκές αποτέλεσμα της οκτωβριανής επανά- στασης, στόχος της οποίας ήταν η ανατροπή του καπιταλισμού σε παγκόσμια κλίμακα – γράφει στην Εποχή των άκρων- ήταν ότι έσωσε τον αντίπαλό της, στον πόλεμο όπως και στην ειρήνη, παρακινώντας τον, από φόβο, μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, να μεταρρυθμιστεί 

62. Eric Hobsbawm, Interesting Times. A Twentieth-Century Life. Allen Lane, Λονδίνο, 2002, σελ. 56 (ελλ. μτφ. Σταματίνα Μανδηλαρά, Συναρπαστικά χρόνια. Μια ζωή στον 20ο αιώνα, Θεμέλιο, 2003).


63. Eric Hobsbawm, L'Age des extrêmes, ό.π., σελ. 642.

Αιώνας - κόσμος

Enzo Traverso


Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΩΣ ΠΕΔΙΟ ΜΑΧΗΣ


ερμηνεύοντας τις βιαιότητες του 20ού αιώνα


Μετ' .Νίκος κουρκουλος


ΕΚΔΟΣΕΙΣ του ΕΙΚΟΣΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ.  

2016 

Αιώνας - κόσμος 

Σελ 

63


Οι Ηνωμένες πολιτείες παρά την ασύγκριτη πολεμικη τους δύναμη δεν μπορούν να επιβαλλουν την κυριαρχία τους πάνω στον υπόλοιπο πλανήτη. Δεν αποτελούν τον πυρήνα μιας νέας παγκόσμιας τάξης συγκρίσιμης με την Pax Britannica του 19ου αιώνα, ενώ έχουμε περάσει σε «μια βαθιά ασταθή μορφή παγκόσμιας αταξίας, τόσο σε διεθνή κλίμακα όσο και στο εσωτερικό των κρατών», 


 Σύμφωνα με μια σύγχρονη προοπτική, ο 20ός αιώνας θα μπορούσε επίσης να θεωρηθεί ένας «αιώνας-κόσμος». Ο ιταλός ιστο ρικός Μαρτσέλο Φλόρες χρονολογεί την αρχή του το 1900, χρο νια που σημαδεύει συμβολικά μια τριπλή μετάλλαξη. Στη Βιέννη, ο Φρόιντ δημοσιεύει την Ερμηνεία των ονείρων, έργο που εγκαινιάζει την ψυχανάλυση: στην αυγή του φορντιστικού καπιταλισμού, ο αστικός κόσμος επιχειρεί μια αναδίπλωση στην εσωτερι-κότητά τκη τους δθου, ανάλογη με την «ενδοκοσμική άσκηση» που, σύμ φωνα με τον Βέμπερ, η προτεσταντική Μεταρρύθμιση είχε θέσει στην υπηρεσία του εκκολαπτόμενου καπιταλισμού. Στη νότια Αφρική, από τον πόλεμο των Μπόερς αναδύονται οι πρώτες μορ-φές στρατοπέδων συγκέντρωσης, με συρματοπλέγματα και πα ραπήγματα για τον εγκλεισμό αμάχων. Αυτός ο μηχανισμός ορ- γάνωσης και διαχείρισης της βίας έμελλε να ρίξει τη σκιά του σε ολόκληρο τον 20ο αιώνα. Στην Κίνα, τέλος, η εξέγερση των Μπόξερ καταστέλλεται από την πρώτη διεθνή επέμβαση των συ- νασπισμένων μεγάλων δυνάμεων (Γερμανία, Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία, Ιταλία, Αυστρουγγαρία, Ρωσία, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιαπωνία).53 Θα επακολουθήσουν κι άλλες τέτοιες εκστρατείες (τιμωρητικές, «ανθρωπιστικές», «ειρηνευτικές», κλπ)



. Σύμφωνα με τον Φλόρες, ο 20ός αιώνας είναι η εποχή του οξιντενταλισμού, που βλέπει την επέκταση σε πλανητική κλίμακα του συστήματος των δυτικών αξιών, πολιτισμικών κωδίκων και πρότυπων ζωής. 54


52. Eric Hobsbawm, On Empire, America, War and Global Supremacy, Pan- theon Books, Νέα Υόρκη, 2008, σελ. 5.


53. Marcello Flores, Il secolo-mondo. Storia del Novecento, II Mulino, Μπο-


54. Ό.π., σελ. 39-52.

Λευκή κορδέλα

ΛΕΥΚΗ ΚΟΡΔΕΛΑ Είδα ξανά, χάρη στο Kemes τη Λευκή Κορδέλα του Χάνεκε (2009). Οπου ένας δάσκαλος αφηγείται παράξενα γεγονότα σε γερμανι...