Μύθοι και Αλήθειες για την Ελληνική Γλώσσα (μια διάλεξη του Νίκου Σαραντάκου)

Για το κρυφό σχολειό (που λειτουργούσε ολοφάνερα) του Δημήτρη Σαραντάκου, για τον μύθο του Κρυφού Σχολειού, ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟ sarantakos.wordpress.com

 http://sarantakos.wordpress.com/2013/03/25/kryfosxoleio/
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ 

Φυσικά, το άρθρο του πατέρα μου, που αρχικά είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα “Το φιστίκι” και μετά στον παλιό μου ιστότοπο, δεν κομίζει κάτι το νέο στην ιστορική έρευνα, ανακεφαλαιώνει όμως με ακρίβεια, πιστεύω, την ανασκευή του μύθου του Κρυφού Σχολειού. Στο τέλος τού (σύντομου, έτσι κι αλλιώς) άρθρου προσθέτω όσα γράφει για το θέμα η Ιστορία του Ελληνικού Έθνους.

ΤΟ ΚΡΥΦΟ ΣΧΟΛΕΙΟ (ΠΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣΕ ΟΛΟΦΑΝΕΡΑ)
Ένα παραμύθι, που μας συνόδεψε από τα πρώτα μαθητικά μας χρόνια ήταν το παραμύθι για το «κρυφό σχολειό». Για το
φεγγαράκι μου λαμπρό
φέγγε μου να περπατώ
να πηγαίνω στο σκολειό
να μαθαίνω γράμματα
και τα λοιπά, που υποτίθεται πως λέγανε τα παιδάκια πηγαίνοντας νύχτα και κρυφά στην Εκκλησιά για να μάθουν γράμματα.
Στην πραγματικότητα όλη η φιλολογία περί κρυφού σχολειού είναι παραμύθι. Κανένας έγκυρος ιστορικός, ούτε ο Παπαρρηγόπουλος, που αφιερώνει στην εποχή της τουρκοκρατίας τους δύο από τους εννέα τόμους της «Ιστορίας του Ελληνικού Έθνους», ούτε ο Σάθας, εις την «Τουρκοκρατούμενη Ελλάδα» του, ούτε και η νεώτερη δεκατετράτομη «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους» της Εκδοτικής Αθηνών, κάνουν οποιαδήποτε μνεία περί κρυφού σχολειού. Στο τελευταίο μάλιστα σύγγραμμα και συγκεκριμένα στον 10ο τόμο και στη σελίδα 366, οι συντάκτες του σχετικού κεφαλαίου Γ. Ζώρας και Α. Αγγέλου (καθηγητές πανεπιστημίου αμφότεροι), είναι κατηγορηματικοί: «Κρυφό σχολειό δεν υπήρξε, πρόκειται για μύθο», υποστηρίζουν. Το ίδιο είχε πει από τον 19^ο ήδη αιώνα ο Μ. Γεδεών και κατά τον 20ον ο Γιάννης Βλαχογιάννης: «Δεν υπάρχει καμία ιστορική μαρτυρία που να βεβαιώνει την ύπαρξη κρυφού σχολειού», βεβαιώνει.
Πώς όμως δημιουργήθηκε ο σχετικός μύθος; Κατά τη γνώμη μου οι αιτίες που τον γέννησαν είναι  δύο. Η πρώτη είναι να καταδειχτεί η βαρβαρότητα και ο φωτοσβεστικός ρόλος των Τούρκων κατακτητών και ο δεύτερος να αναδειχτεί ο ρόλος της Εκκλησίας στην πνευματική αναγέννηση του έθνους. Και στις δύο υπάρχει πυρήνας ιστορικής αλήθειας. Λίγες δεκαετίες μετά την Άλωση της Πόλης εμφανίζονται οι πρώτες ενδείξεις παρακμής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που θα εκδηλωθεί ολοκάθαρα στα επόμενα διακόσια χρόνια. Οι Οθωμανοί παίρνοντας την Πόλη, αναμφισβήτητα κέρδισαν πολλά (λαμπρή και ιστορική πρωτεύουσα, ενοποίηση των ασιατικών και ευρωπαϊκών εδαφών τους κλπ.) έχασαν όμως το σπουδαιότερο: την πολιτιστική παράδοση, που έστω και κουτσουρεμένη επιβίωνε ακόμα στην ετοιμοθάνατη Κωνσταντινούπολη. Απόχτησαν ένα χρυσό κλουβί, χωρίς όμως το καλλικέλαδο πουλί που βρισκόταν μέσα και που πέταξε στη Δύση.
Ως τότε, σε μίμηση και σε αντιπαράθεση με τη φθίνουσα Ρωμανία, η αναπτυσσόμενη Οθωμανική Αυτοκρατορία, είχε αξιόλογες επιδόσεις στην εκπαίδευση και τον πολιτισμό. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο πρόδρομος της Αναγέννησης (και στην Ελλάδα, αλλά και στη Δύση) ο Γεώργιος Γεμιστός – Πλήθων σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Αδριανούπολης, που τα χρόνια εκείνα, επί Μουράτ, ήταν η πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Μετά την Άλωση οι νικητές Οθωμανοί υιοθέτησαν όλα σχεδόν τα ελαττώματα των προκατόχων τους, αλλά τους ξέφυγαν τα προτερήματά τους και κυρίως την έφεση για παιδεία και πολιτισμό.
Τον πρώτον αιώνα μετά το πάρσιμο της Πόλης, οι υπόδουλοι Χριστιανοί, που αποτελούσαν το Ρουμ Μιλέτ (το γένος των Ρωμαίων), πέρασαν από ένα στάδιο πνευματικού και εκπαιδευτικού μουδιάσματος. Οι μεγάλοι δάσκαλοι είχαν φύγει στη Δύση. Καινούργια σχολεία δεν ιδρύθηκαν. Ο αναλφαβητισμός του χριστιανικού πληθυσμού αυξήθηκε κατακόρυφα. Η Εκκλησία όμως, για να λειτουργήσει, είχε ανάγκη από ιερείς, που έπρεπε να ξέρουν στοιχειωδώς να διαβάζουν τα ιερά βιβλία. Έτσι λειτούργησαν μέσα στους ναούς εκκλησιαστικά σχολεία που κατάρτιζαν στοιχειωδώς τους μέλλοντες κληρικούς. Ανεξάρτητα όμως από αυτά τα εκκλησιαστικά φροντιστήρια, σε ορισμένες πόλεις με πρώτη την Αδριανούπολη, εξακολούθησαν να υπάρχουν και να λειτουργούνε σχολεία στοιχειώδους εκπαίδευσης. Φυσικά η ποιότητα της εκπαίδευσης αυτής ήταν πολύ χαμηλή και  οι περισσότεροι μαθητές μάθαιναν μόνο να διαβάζουν και να γράφουν. Ιδιαίτερα σχολικά κτίρια ήταν σπάνια ή μικρής χωρητικότητας. Πολύ συχνά οι μαθητές μαζεύονταν στο νάρθηκα των εκκλησιών. Δεν υπήρχαν επίσης διδακτικά βιβλία. Για τη στοιχειώδη εκπαίδευση χρησιμοποιούσαν εκκλησιαστικά βοηθήματα: την Οκτώηχο, το Ψαλτήρι ή τη Σύνοψη. Ίσως εδώ να βρίσκεται ο ιστορικός πυρήνας του μύθου για το κρυφό σχολειό.
Το ουσιαστικό βήμα προόδου στην εκπαίδευση άρχισε να γίνεται από τα μέσα του επόμενου (16^ου) αιώνα. Με κέντρα τη Χίο, που λίγες δεκαετίες πριν ήταν γενοβέζικη κτίση, τη Λέσβο, την Αδριανούπολη και την Κωνσταντινούπολη ιδρύονται πολλά σχολεία, όπου διδάσκουν αξιόλογοι δάσκαλοι. Οι τελευταίοι προέρχονται συνήθως από την βενετοκρατούμενη ακόμη Κρήτη ή τα Επτάνησα και έχουν σπουδάσει σε πανεπιστήμια της Ιταλίας. Σύμφωνα με μαρτυρία  της εποχής το 1586, στην Αθήνα, που ήταν μια μικρή επαρχιακή πόλη, λειτουργούσαν πολλά σχολεία
Έτσι φτάνουμε στις αρχές του 17^ου αιώνα στην εμφάνιση μεγάλων Σχολών, όπως η Σχολή των Κυδωνιών, η Σχολή των Αγράφων, η Ζωσιμαία Σχολή στα Γιάννενα, η Αθωνιάς Σχολή  και άλλες  σε άλλες πόλεις της Ελλάδας, χώρια το Πατριαρχικό Σχολείο που λειτουργούσε στην Πόλη από τον 16^ο αιώνα. Πολλές από τις σχολές αυτές ήταν πανεπιστημιακού επιπέδου και βέβαια η ύπαρξη και η λειτουργία τους προϋπέθεταν πως υπήρχαν στοιχειώδη και μέσα σχολεία, από τα οποία προέρχονταν οι μαθητές τους. Πρέπει εδώ να τονιστεί πως σε όλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας οι οθωμανικές αρχές δεν έκλεισαν κανένα χριστιανικό σχολείο, ούτε απέρριψαν αίτημα χριστιανικών κοινοτήτων να ανοίξουν σχολείο.
Είναι λοιπόν λογικό πως εκεί που λειτουργούσαν φανερά και ανεμπόδιστα κανονικά σχολεία όλων των βαθμίδων η ύπαρξη «κρυφού σχολειού» περίττευε.
 Και όσα γράφει για το θέμα η Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (τόμος 10, σελ. 366-7) σε μεταγραφή δική μου (με σημερινή ορθογραφία, χωρίς σκουληκάκια και πιθανώς με κάποια λαθάκια από το οσιάρισμα).
Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΥΠΟΔΟΥΛΕΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ
H «κάκωσις» του Γένους, καθώς εύστοχα θα χαρακτηρίσει ο Ευγένιος Βούλγαρις την κατάσταση του Ελληνισμού αμέ­σως μετά την Άλωση, δεν αποτελεί απλώς τυπικό χρονικό ό­ριο, για την απαρχή της μελέτης της εκπαιδεύσεως. Η παιδεία δηλαδή του έθνους δεν ήταν με κανένα τρόπο δυνατό να συνεχισθεί αδιατάρακτη, όσο και αν δεχόμαστε πως οι επιπτώσεις μιας πολιτικής μεταβολής δεν είναι άμεσες ή αμέσως εμφανείς στον πνευματικό χώρο. Μπορεί η γενικότερη πνευματική ζωή να φαίνεται πως συνεχίζεται ομαλά· στην πραγματικότητα πρόκειται για επιβιώσεις που η εμβέλειά τους είναι μικρή, όπως θα δούμε παρακάτω.
Στην περίοδο αυτή των επιβιώσεων, για να καλυφθεί το κενό ώς την εποχή που αρχίζει η ανανέωση της νεοελληνικής παι­δείας, στα τέλη περίπου του 16ου αι., τοποθετήθηκε ο μύθος για το Κρυφό Σχολειό. Ότι πρόκειται για μύθο αποδεικνύεται βασικά από το γεγονός ότι δεν υπάρχει «καμιά ιστορική μαρ­τυρία που να βεβαιώνει την ύπαρξη κρυφού σχολείου», όπως υποστήριξε ο Γιάννης Βλαχογιάννης. Το ίδιο υποστήριξε και ο Μανουήλ Γεδεών πιο κατηγορηματικά: «Μέχρι σήμερον ουδαμού ανέγνων εν ομαλή καταστάσει πραγμάτων βεζύρην ή Αγιάνην εμποδίσαντα σχολείου σύστασιν ή οικοδομήν, τουθ’ όπερ ηδύνατο να συμβεί κατόπιν καταγγελίας Χριστιανού τίνος, απεριτμήτου Τούρκου, καθώς ωνόμαζον αυτούς».
Αν το Κρυφό Σχολειό είχε γίνει για κάποια περίοδο πρα­γματικότητα, σε περιορισμένη έστω έκταση, δεν συνέτρεχε κα­νένας λόγος η σχετική μαρτυρία ή μαρτυρίες να μείνουν σκό­πιμα στην αφάνεια. Θα έπρεπε, αντίθετα, ένα τέτοιο τεκμήριο ζωτικότητος της φυλής και της εθνικής συνειδήσεως —σύμφωνα με την ερμηνεία που θα του δώσουν κατά κανόνα οι μεταγενέ­στεροι— να εξαρθεί με κάθε τρόπο. Αφού λοιπόν η απλή λο­γική μάς οδηγεί να αποκλείσουμε παρόμοιο ενδεχόμενο, ε­κείνο που απομένει να δεχθούμε είναι ότι πιθανόν να βρισκό­μαστε σε μια εξαιρετική — μοναδική ίσως — συμπτωματική εξαφάνιση κάθε σχετικής γραπτής μαρτυρίας. Την έσχατη όμως αυτή υπόθεση έρχεται να αναιρέσει μια άλλη αδιαφιλονίκητη λογική παρατήρηση: Για ποιο λόγο ο Τούρκος να ενοχληθεί από την ύπαρξη σχολείων; Τί είναι εκείνο που θα μπορούσε να τον ανησυχήσει από την ενασχόληση ενός μικρού σχετικά μέρους του πληθυσμού με τα γράμματα; Ασφαλώς η περιορι­σμένη έκταση που μπορούσε να έχει την εποχή εκείνη η καλ­λιέργεια των γραμμάτων δεν θα πρέπει να είχε ως ενδεχόμενο την παραμέληση της καλλιέργειας της γης. Άλλωστε τα γράμ­ματα ήταν απαραίτητα για ένα μόνο μέρος του πληθυσμού, για όσους δηλαδή ασχολούνταν με το εμπόριο, με το οποίο δεν ασχολείτο συστηματικά ο δυνάστης, ή για όσους είχαν σχέση με τον κλήρο. Πρέπει λοιπόν να θεωρηθεί ως φυσικός ο συλλογισμός που διατυπώνεται από τον Μ. Γεδεών, ότι δη­λαδή «η τουρκική κυβέρνησις, ανεχομένη την Χριστιανικήν θρησκείαν, εγίνωσκεν, ότι εις τους ναούς αναγινώσκουσι και ψάλλουσιν οι παπάδες και οι ψάλται, και ότι τα αναγινωσκόμενα και ψαλλόμενα, έπρεπε να διδαχθώσιν εγκαίρως· και συνε­πώς ουδέποτε εν ομαλή καταστάσει πραγμάτων εμπόδισε την εν νάρθηξι και κελλίοις διδασκαλίαν».
Εκείνο συνεπώς που απομένει ως απάντηση είναι ότι οι Τούρκοι ανησυχούσαν μήπως η παιδεία γίνει κάποια στιγμή δημιουργός φωτισμού και στη συνέχεια αφετηρία, ώστε να καλλιεργηθεί η εθνική συνείδηση. Δεν υπάρχει όμως ούτε σκιά υπόνοιας ότι θα ήταν δυνατόν ο Ασιάτης Τούρκος του 15ου αι. να οδηγηθεί σε μια παρόμοια σκέψη. Για να αναχθούμε λοι­πόν στην εποχή όπου γεννήθηκε ο μύθος, πρέπει να μεταφερθούμε στα χρόνια όπου η αλληλουχία παιδεία – εθνική αποκα­τάσταση είχαν γίνει κοινή συνείδηση σε τέτοιο βαθμό, ώστε να είναι δυνατή η παρθενογένεση του θέματος είτε από παρε­ξήγηση είτε από σκοπιμότητα. Αυτή ή εποχή είναι ο Αγώνας, κατά τον οποίο παρουσιάζεται σε μια πρωτογενή μορφή ο μύ­θος. Η εθνική σκοπιμότητα παίζει εδώ τον πρώτο ρόλο· η συνέχεια είναι εύκολη. Από τη στιγμή όπου το γενικό αυτό κλίμα δημιουργεί την κατάλληλη προϋπόθεση, ώστε να προ­κύψουν από ανάλογες ψυχολογικές προϋποθέσεις όμοιες μαρ­τυρίες — πράγμα που βεβαιώνει την παρθενογένεση του μύ­θου —, να προστεθούν άλλα συγγενή στοιχεία, καθώς το γνω­στό τραγουδάκι για  το  φεγγαράκι, ή φαντασιώσεις ιστορικών της παιδείας οι οποίοι, αδιαφορώντας για την αληθοφάνεια των πραγμάτων, ηδύνονται από ειδυλλιακές αναπαραστάσεις, καθώς η περίπτωση του Γ. Χασιώτη, να επιστεγασθούν τέλος τα στοιχεία αυτά με την υποβολή της τέχνης του λόγου, κα­θώς το ποίημα του Πολέμη, ή των είκαστικών τεχνών, καθώς ο πασίγνωστος πίνακας του Γύζη, η χιονοστιβάδα πια έχει δημιουργηθεί και είναι εύκολο να παρασύρει και τους ευφάντα­στους καλοπροαίρετους ιστορικούς της εθνικής σκοπιμότητος.

Απάντηση για το γράμμα Ν (και επικουρικά για το Σ) αναδημοσίευση απο το Μπλογκ του Νίκου Σαραντάκου. ανευ σχολίων ,

Απάντηση για το γράμμα Ν (και επικουρικά για το Σ)

Αναρτήθηκε από τον/την sarant στο 4 Ιανουαρίου, 2013

5 Votes

Στις αρχές Δεκεμβρίου είχα σχολιάσει επικριτικά ένα άρθρο στο οποίο υποστηριζόταν, μεταξύ άλλων, ότι το γράμμα Ν οξυγονώνει τον εγκέφαλο όταν το προφέρουμε και ότι η θέση του στο αλφάβητο δεν είναι τυχαία. Ο συγγραφέας του άρθρου, ο εκπαιδευτικός κ. Σπύρος Μάρκου από τη Λάρισα, επίτιμος σχολικός συμβουλος, μού έστειλε εκτενή απαντητική επιστολή, οπότε θεωρώ σωστό να την παραθέσω σε αυτοτελές άρθρο και όχι ως σχόλιο στο προηγούμενο άρθρο μου.

Θα παραθέσω παρακάτω αυτούσιο το κείμενο του κυρίου Μάρκου, αν και παρατηρώ ότι τα βασικά στοιχεία της τοποθέτησής του είχαν ήδη παρουσιαστεί στο  προηγούμενο άρθρο -και φυσικά δεν μπορώ να συμφωνήσω μαζί τους. Η βασική θέση του κ. Μάρκου είναι ότι η ελληνική γλώσσα δεν είναι συμβατική, ότι δηλαδή για την ελληνική γλώσσα δεν ισχύει η αποδεκτή από όλους τους γλωσσολόγους αρχή του Σοσίρ (Saussure) για την αυθαιρεσία του γλωσσικού σημείου. Τα επιχειρήματά του ο κ. Μάρκου τα αντλεί από τον… Πλάτωνα, και μάλιστα ο κ. Μάρκου είναι πλατωνικότερος του Πλάτωνα, διότι ο αρχαίος φιλόσοφος λέει ρητά ότι τα ονόματα έχουν την ίδια «ορθότητα» και στην ελληνική γλώσσα και στις ξένες, ενώ ο κ. Μάρκου τη μεν ελληνική γλώσσα τη θεωρεί ξεχωριστή ενώ τις ξένες, μεγαλόψυχα, τις χαρίζει στον Σοσίρ, δέχεται ότι εκείνες μπορεί να είναι συμβατικές, αλλά η ελληνική όχι!

Μέγας φιλόσοφος μπορεί να ήταν ο Πλάτωνας, αλλά γλωσσολόγος δεν ήταν και οι απόψεις του για τη γλώσσα είναι, με όλο το θάρρος, αφελείς. Αφελείς βρίσκω και τις απόψεις που υποστηρίζονται στο άρθρο που ακολουθεί, διότι προϋποθέτουν α) ότι ο γραπτός λόγος υπάρχει ανεξάρτητα από τον προφορικό, και μάλιστα προϋπάρχει, β) ότι οι λέξεις μιας γλώσσας (ή, μάλλον, της ελληνικής γλώσσας) υπάρχουν ανεξάρτητα από τους ομιλητές τους, ότι βρίσκονται κατατεθειμένες σε κάποιο θεϊκό ταμείο όπου τις έχουν καταχωρήσει οι Ονοματοθέτες (ασφαλώς κάποιες θεόμορφες προσωπικότητες), γ) ότι η γραφή κάθε λέξης δίνει κωδικοποιημένες πληροφορίες για την ιδιότητα του πράγματος που δηλώνει η λέξη.

Ο κ. Μάρκου μάλιστα μας δίνει ένα δείγμα “αποκωδικοποίησης” των πληροφοριών, που ίσως σας πείσει, αλλά εγώ το βρίσκω κωμικό. Παραθέτω: Ένα μόνον παράδειγμα με την  αρχαιώτατη λέξη ΥΔΩΡ:Υ (υγρόν στοιχείον), Δ (από το Δάσος) Ω (στον ωκεανό ή άπειρο χώρο) Ρ (ρέει) , σχεδόν είναι αρκτικόλεξο! Τέτοιες προσπάθειες εξήγησης μού θυμίζουν τις προβλέψεις των αστρολόγων ή τις ερμηνείες των οπαδών της λεξαριθμητικής. Δεδομένου όμως ότι τα γράμματα είναι μετρημένα, πώς άραγε να ερμηνεύσουμε την επίσης πανάρχαια λέξη ΔΟΡΥ, που έχει τρία από τα τέσσερα γράμματά της ίδια; Δ = Από το Δάσος; Εντάξει, ας δεχτούμε πως τα πρώτα δόρατα ήταν ξύλινα. Αλλά Ρ = Ρέει; και Υ = Υγρό στοιχείο; Και έχουν τάχα σημασία και οι καταλήξεις των λέξεων, μεταφέρουν κι αυτές πληροφορίες; Και η δασεία, που γραφόταν και ακουγόταν στα αρχαία; δεν μετέφερε κωδικοποιημένες πληροφορίες;

Στη συνέχεια, ο κ. Μάρκου περνάει στο κυρίως θέμα, την εξαιρετική θέση του Ν που, κατ’ αυτόν, δεν βρίσκεται τυχαία στη μέση του αλφαβήτου (προσθέτει και μερικά έξτρα γράμματα για να το φέρει ακριβώς στη μέση, διότι στο σημερινό αλφάβητο το Μ έχει ίσα δικαιώματα κεντρικότητας), αλλά για το θέμα αυτό δεν θα γράψω περισσότερα, έχω πει αρκετά στο παλιότερο άρθρο.

Τέλος, προσπαθεί να εξηγήσει το νόημα της παροιμιακής φράσης “με το νι και με το σίγμα”. Εδώ θα ήθελα να σχολιάσω τις απόψεις του. Καταρχάς, η φράση αυτή ασφαλώς δεν λέγεται «εδώ και χιλιάδες χρόνια» όπως διατείνεται ο κ. Μάρκου (χωρίς να το τεκμηριώνει). Αν λεγόταν θα είχε καταγραφεί κάπου, όπως έχουν καταγραφεί τόσες άλλες αρχαιες φράσεις (π.χ. τα σύκα σύκα και τη σκάφη σκάφη). Μάλιστα, είμαστε μάλλον βέβαιοι ότι η φράση αυτή γεννήθηκε στα μεσαιωνικά και τα νεότερα χρόνια, πιθανώς δε στα νεότατα (δεν έχει καταγραφεί νωρίτερα από τον 19ο αιώνα). Όταν ο λαός σταμάτησε να προφέρει το νι και το σίγμα στο τέλος των λέξεων (παιδί αντί παιδίν/παιδίον, η πόλη αντί “η πόλις”), τα τελικά ν και ς ταυτίστηκαν με τη γλώσσα της εκκλησίας και των μορφωμένων, με τη λόγια γλώσσα των αριστοκρατών, που είχε αυξημένο γόητρο και εθεωρείτο επισημότερη, κομψότερη. Μιλάει με το νι και με το σίγμα σήμαινε “μιλάει όπως οι μορφωμένοι” και μετά πήρε τη σημασία “με κάθε λεπτομέρεια, χωρίς να παραλείψει τίποτα”. Η φράση δηλαδή έχει να κάνει με το αυξημένο κοινωνικό γόητρο της λόγιας/καθαρεύουσας γλώσσας και όχι με τις οξυγονωτικές ιδιότητες του Ν ή τις ψυχωφελείς ιδιότητες του Σ. Και το λέω αυτό παρόλο που προσωπικά, ως Ν.Σ. που είμαι, θα με κολάκευε μια τέτοια ερμηνεία!

Κλείνοντας, αναρωτιέμαι. Θα μπορούσε να βγει ένας σχολικός σύμβουλος και να πει, ας πούμε, ότι δεν ισχύει η θεωρία του Μεντελέγιεφ για το περιοδικό σύστημα διότι, σύμφωνα με τους αρχαίους, τα πάντα είναι σύνθεση τεσσάρων στοιχείων (γη, νερό, αέρας και φωτιά) ή να υποστηρίξει ότι η Γη είναι επίπεδη και ο ήλιος περιστρέφεται γύρω της, διότι έτσι διδάσκουν οι πατέρες της Εκκλησίας; Προφανώς όχι, αλλά γιατί άραγε κάνουμε εξαίρεση για τη γλώσσα; Και αναρωτιέμαι, αν ένας εκπαιδευτικός διδάξει στην τάξη του τις επιστημονικές θεωρίες της γλωσσολογίας, αυτές που διδάχτηκε στο πανεπιστήμιο, ας πούμε σχετικά με την ινδοευρωπαϊκή θεωρία, πώς θα αξιολογηθεί από τους προϊσταμένους του;

Αλλά είπα πολλά και σταματώ εδώ και δίνω τον λόγο στον κ. Μάρκου.

Απάντηση στον Κύριον Σαραντάκο, σχετικά με το γράμμα Νι

Από Σπύρο Μάρκου, Επίτιμο Σχολικό Σύμβουλο, τ. Διευθυντή 3^ου Δημοτικού Σχολείου Λάρισας.

ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ 68- ΛΑΡΙΣΑ 412 23 , Τηλ.2410/287.642, κιν.: 6973/35.40.48

E-mail:spmarkou@sch.gr                 Λάρισα, 24/12/2012

«….Μονάχη έγνοια η γλώσσα μου στις αμμουδιές του Ομήρου…»

                                                                          Οδυσσέας Ελύτης,  «Το  Άξιον  Εστί»

Κύριε  Σαραντάκο,

Παρακαλώ να δημοσιεύσετε την παρούσα απάντησή μου, στα όσα επικριτικά σχόλια δημοσιεύτηκαν στην  ιστοσελίδα σας, από 5/12/12 και μετά, σχετικά  με  το γράμμα  Νι στο  άρθρο μου, με Θέμα:  «Ελληνική Γλώσσα και σκέψη. Το μεγαλειωδέστερο έργο του ανθρώπου», το οποίο έχει καταχωρηθεί στα Πρακτικά Πανελληνίου Επιστημονικού Συνεδρίου για την Ελληνική Γλώσσα, τον Μάιο 2008.

-Κατ’ αρχήν δεν με ενδιαφέρουν οι θεωρίες συνωμοσίας, ούτε ανήκω σε ομάδες «Ελλαδεμπόρων», όπως, αυθαιρέτως, με  κατέταξαν κάποιοι,  χωρίς   αυτό να συμβαίνει στην πραγματικότητα.

Όμως με ενδιαφέρουν οι λεπτομέρειες στα πάντα  καθώς  και η επιστημονική θεμελίωση και ακρίβεια στα όσα ισχυρίζομαι ή δίδασκα, είτε στους μαθητές μου στο Δημοτικό, είτε στους φοιτητές και σπουδαστές μου  (Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο (PAEDAGOGISCHE HOCHSCHULE)  του  LUDWIGSBURG της Γερμανίας την 3-ετία 1994-1997, στο Τμήμα Μετεκπαίδευσης, αλλά και στους Εκπαιδευτικούς μας, στα Τμήματα Επιμόρφωσης καθηγητών και δασκάλων-ΠΕΚ- στον Βόλο, στην Λάρισα, στην Λαμία, στα Τρίκαλα, με την ιδιότητα του  Διευθυντή ή  Σχολικού Συμβούλου, 2005-2012).

- Έχω την άποψη και πάντα λέω ότι  η «λεπτομέρεια»  κρατάει τον …Παρθενώνα! Έτσι και στην περίπτωσή μας, με την δομή και λειτουργία του Ελληνικού Αλφαβήτου και, βεβαίως,  την ιστορία της Γλώσσας μας.

Επειδή, όμως, επί της ουσίας του άρθρου μου, δεν αναφέρθηκε κανένα σχόλιο, παρά μόνον ρηχά  και ανούσια λόγια,  απαντώ, όσο το δυνατόν συντομότερα, ως εξής:

1. Η Ελληνική Γλώσσα δεν είναι γλώσσα συμβατική. Είναι μία φυσική γλώσσα, με μαθηματική δομή και γεωμετρική απεικόνιση. Ισχύει δηλ. η αρχή του Σημαίνοντος και Σημαινομένου, του Αιτίου και Αιτιατού, στην καθιέρωση των συλλαβών, και στην συνέχεια των  λέξεων, εννοιών ή όρων.

Ο ήχος κάθε φθόγγου, αλλά και το σχήμα του αντίστοιχου γράμματος έχουν παρθεί από την φύση και γι’ αυτό έχουν γενική ισχύ, ευλυγισία, ευκολία σχηματισμού εκατομμυρίων λέξεων και λεκτικών τύπων, ευρηματικότητα, ακρίβεια στην διατύπωση  κλπ.

Κάθε γράμμα δεν τέθηκε τυχαία  στην σειρά που έχει τεθεί και βεβαίως εκπέμπει ένα μήνυμα, ήχο και εικόνα. Οι φθόγγοι με τους ήχους, τα γράμματα με το σχήμα τους,, οι συλλαβές και οι λέξεις δεν έγιναν από την μία ημέρα στην άλλη.

Χρειάστηκαν αιώνες, από τους ΟΝΟΜΑΤΟΘΕΤΕΣ,  πριν φθάσομε  στον περίφημο «Κρατύλο»  του Πλάτωνος, στην εποχή  δηλ. όπου  έγινε και η τελευταία σπουδαία Μεταρρύθμιση για το Αλφάβητό μας  (403 π.Χ.), όπου δίδει, ο Πλάτων, όλες τις απαντήσεις για την δημιουργία  του Αλφαβήτου, των συλλαβών και λέξεων.

Το θέμα, βεβαίως,  είναι τεράστιο και δεν μας παίρνει ο χώρος εδώ να το αναλύσομε λεπτομερώς. Αλλά  και σοβαροί ξένοι ερευνητές, επιβεβαιώνουν αυτή μου την θέση.

 - Όμως  αναφέρομαι, εν συντομία, στα εξής :

Ο Απολλώνιος ο Τυανεύς γράφει: « Παλαμήδης εύρε γράμματα ουχ υπέρ του γράφειν  μόνον, αλλά και υπέρ του γιγνώσκειν ά δει μη γράφειν. (Δίκη φωνηέντων, 88 ).  Δηλαδή,   τα γράμματα του Ελληνικού αλφαβήτου δεν προορίζονται μόνον για να γράφονται απλώς, αλλά και να μεταδώσουν  την κωδικοποιημένη πληροφορία που εσωκλείεται σε αυτά.

Επίσης: «…αλλά ορθότητα τινά των ονομάτων πεφυκέναι και Έλλησι και βαρβάροις την αυτήν άπασιν» ,  Πλάτωνος, «Κρατύλος», 383,β.

Στην σημερινή γλώσσα: « …Η ορθότητα των ονομάτων είναι δεδομένη από την φύση και για τους Έλληνες και για τους βαρβάρους ( ενν. τους Αλλόγλωσσους).

-Καταπληκτική απάντηση σε όσους ισχυρίζονται –όπως η Κατεστημένη Γλωσσολογία στην χώρα μας- ότι ισχύει η «Συμβατικότητα» σε όλες, ανεξαιρέτως τις γλώσσες του κόσμου, σύμφωνα με την γνωστή θεωρία του «Ιδρυτή» της Γλωσσολογίας, Γαλλο-Ελβετού Ferdinand De Saussure, 1916, ο οποίος απλά λέει ότι οι ονομασίες των λέξεων δόθηκαν τυχαία, και άρα , σύμφωνα με την θεωρία του,  την λέξη π.χ. «Άνθρωπος» θα μπορούσαμε να την πούμε …«Αήρ», την λέξη «Βοή» θα την λέγαμε  «ύδωρ», την λέξη  «κύμα» θα την  λέγαμε «όρος» κ.ο.κ.

Η  «Συμβατικότητα», όμως, του Σεσσύρ,  ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ ΜΑΣ !

2. Το γράμμα Ν, λοιπόν,  τέθηκε, επί τούτου, και όχι τυχαία, βεβαίως,  μετά το γράμμα   Μ =  ΜΗΤΡΑ, ΜΑΤΕΡ, ΜΗΤΗΡ, ΜΑΘΗΣΙΣ  κλπ., στο Αλφάβητο,  διότι έχει

σχέση με την Νέα ζωή που γεννάει η Μήτρα, την νέα  ΠΝΟΗ δηλαδή.

-(Βεβαίως  γνώριζα, πριν την μελέτη των Γερμανών Ειδικών (1996), ότι το Νι αναζωογονεί τον εγκέφαλο. Έγραψα, απλώς,  επιβεβαιωτικά για την μελέτη αυτή ).

Η Άννα Νοταρά (Βενετία, 1499) γράφει στο « Ετυμολογικόν το Μέγα» :

«Το Νυ είναι σχετικόν με: Αναπνοήν,  ανάσα, ρίνες, ρώθωνες, ναι, νη, νόησης, νους, νοώ…κλπ.  Η εκφώνησις τούτου διεγείρει το ένδον και το εντός…».

Ο δε  Πλάτων, μεταξύ άλλων, γράφει για το Νι:

|«του δ’ αυ Νυ το είσω αισθόμενος της φωνής, τα ένδον και τα «εντός» ωνόμασεν, ως αφομοιών τοις γράμμασι τα έργα», «Κρατύλος», 427, γ ,  δηλαδή:

«Του δε γράμματος Ν πάλι, αισθανθείς τον εκ των έσω σχηματισμόν του φθόγγου, δι’ αυτού τα «μέσα» και τα εντός ονόμασε, ως μιμούμενος δια των γραμμάτων τα πράγματα-ενέργειες..»|. Αυτό σημαίνει άμεση σχέση αιτίας και αιτιατού ! Άρα όχι τυχαιότητα !

Επιπλέον δε το Νι έχει  την ιδιότητα να παράγει αυθορμήτως ήχον στον άνθρωπο  και να τον δραστηριοποιεί.  Και εδώ «αυθορμήτως»  σημαίνει παραγωγή αυτόματου ήχου με την αναπνοή του ανθρώπου, άρα και  την οξυγόνωση του εγκεφάλου του …  

Τί σημαίνει, επιπλέον,  αυθόρμητη και αυτόματη παραγωγή ήχου;

Η   λέξη  ΝΙΝΙΟΝ  ή  Νιννίον (με 4 Νι !), αλλά και Νανίον   σημαίνει Νέα Ζωή ( Νήπιον, Νέος, Νεανίας, Νεανίσκος,  Νεαρός, Νεολαίος κλπ.) και κάποιοι  φίλοι που ειρωνεύτηκαν (  είσαι  Νινί κλπ.) τους ερωτώ πρώτα και τους ενημερώνω ταυτοχρόνως,:

-Γιατί, όλοι οι άνθρωποι σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου, ευθύς ως βγαίνομε  από την Νυδήν,  δηλ. την κοιλιά της μάνας μας , αρχίζομε αμέσως, το ΝΗΝΥΡΙΖΕΙΝ, δηλ.  να κλαίμε;

-Διότι, νηνυρίζοντας,  μόλις βγούμε  από την ΜΗΤΡΑ  και  παίρνοντας αυτομάτως Αναπνοήν,  σημαίνει ότι :

- Διοχετεύομε ΑΜΕΣΩΣ  ΟΞΥΓΟΝΟ ΣΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ !!

Αλλιώς   θα πάθομε  ΑΝΟΞΙΑ ΤΟΥ ΕΓΚΕΦΑΛΟΥ, δηλ. έλλειψη οξυγόνου, με συνέπειες : Βαρειά Νοητική Καθυστέρηση ή Τετραπληγία ή και τα δύο μαζί, ή, το χειρότερο, θάνατο…

-Το Νι, επομένως,  εμπλέκεται, στον Άνθρωπο, από την πρώτη στιγμή της γεννήσεώς του:

- Αν , πάλι, αντιστρέψομε το Ν κατά 90 μοίρες δεξιά, θα μας δώσει το Ζ, δηλ. Ζωή !

Φυσικά το Νι επεκτείνεται και σε άλλα θέματα,  όπως : ναίω=κατοικώ, Νόμος, νομή, νήπιον, νέμω, νέος, νόησις  και πολλά άλλα ενδιαφέροντα, αλλά δεν είναι του θέματος.

Και για να συνεχίσω, λίγο ακόμη,   στο Νι,  είναι  το μοναδικό γράμμα με την μεγαλύτερη δυνατή  «γλωσσολογική ευλυγισία», στην Γλώσσα μας, διότι:

1.γίνεται γ, πριν τα κ, γ, χ και ξ –συγγενής, εγκαίρως, εγχώριος, ελέγξω

2.γίνεται μ, πριν τα π, β, φ και ψ- συμπράττω, συμβάλλω, συμφωνώ, συμψηφίζω

3.γίνεται λ, πριν το λ—ελλειπής κλπ.

4.γίνεται  ρ, πριν το ρ- συρράπτω…

5.γίνεται σ, πριν το σ- συσσίτιον , συσσώρευση κλπ. κλπ.

Τέλος ούτε το Α τέθηκε τυχαία στην 1^η θέση του Αλφαβήτου, ούτε το Ω στην τελευταία, αλλά αυτά όμως δεν είναι του παρόντος…

3. Ισχυρίζομαι, λοιπόν, στην Μελέτη μου,  ότι «διώκτες» του Νι στην χώρα μας έχουν γίνει οι εκπρόσωποι του επίσημου κράτους, οι «νεωτεριστές» του Παιδαγωγικού      Ινστιτούτου και του υπουργείου Παιδείας, οι οποίοι στα επίσημα εγχειρίδια που διδάσκονται οι μαθητές μας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση διαβάζουν στα βιβλία, π.χ.  των Μαθηματικών (ΟΕΔΒ,2006): το εμβαδό (!), ενώ τα βοηθητικά που κυκλοφορούν στο εμπόριο διατηρούν το Νι: το εμβαδόΝ. Γιατί;

Και έχω κάνει   υπομνήματα, κατά καιρούς, επισήμως στο ΥΠΕΠΘ, ευθαρσώς και επωνύμως και όχι μόνον, βέβαια, για το θέμα αυτό. Διότι υπάρχουν και πολλά άλλα παραδείγματα κακοποίησης της γλώσσας μας, αλλά  δεν υπάρχει εδώ χώρος.

Βεβαίως δεν εννοώ, με την κατάργηση του Νι, ότι πρέπει να γίνει  επαναφορά της Καθαρεύουσας! Εννοώ ότι το Νι «κόβεται» αυθαιρέτως, εκεί όπου δεν ΠΡΕΠΕΙ !

-Έγραφα στο άρθρο μου ότι η Γλώσσα μας  έχει φθάσει  σε τέτοια πληρότητα πλέον,  που δεν έχει ανάγκη από άλλες ακρότητες. Ούτε αποδέχτηκε, τελικά, και μερικές ακρότητες του Ψυχάρη, όπως  π.χ. το διάστημα = η τοποσιά, η διάλεκτος =ντοπιολαλιά κλπ. Και έχω την άποψη ότι το Γλωσσικό Ζήτημα, πριν 100 χρόνια, που δίχασε τον Ελληνικό λαό, τότε, ΔΕΝ ΕΠΡΕΠΕ ΝΑ ΕΙΧΕ ΥΠΑΡΞΕΙ ! Οι Γερμανοί που έχουν κάνει πολλές και σοβαρές μελέτες για την Γλώσσα μας, ονομάζουν την δική μας περίφημη «Καθαρεύουσα»=Reine Sprache, κατά λέξιν= Καθαρή Γλώσσα. Πράγματι, χάριν της Καθαρεύουσας, «καθαρίστηκαν» οι ξενικής προέλευσης λέξεις στην Γλώσσα μας, μετά την Απελευθέρωση και έτσι δεν λέμε σήμερα ο Μινίστρος( από το Minister), αλλά ο Υπουργός, το Σπιτάλι (από το Hospital) =το Νοσοκομείον, κ.ο.κ, χιλιάδες λέξεις, λοιπόν,  τουρκογενείς, λατινογενείς, σλαβογενείς κλπ., μεταφέρθηκαν στην Ελληνική. Ταυτόχρονα δημιουργήθηκαν άλλες νέες λέξεις, όπως : Λεωφορείον, ποδήλατο, πολυκατοικία κ.ο.κ. Και οι οπαδοί της Καθαρεύουσας, βεβαίως, προέβαιναν σε  ακρότητες, κυρίως στην διδασκαλία της Γλώσσας. Αυτά όμως είναι γνωστά πράγματα.

-Γι’ αυτό, επομένως πρέπει να είμαστε με τον Αριστοτέλη, που έλεγε « η Μεσότης», δηλ. ΟΧΙ στα άκρα, αλλά ν’ ακολουθούμε την μέση οδό σε όλα τα ζητήματα στη ζωή.

 Η Γλώσσα μας, λοιπόν,  έχει ανάγκην σεβασμού, κάθε μέρα και σε όλα τα επίπεδα. 

-Γιατί να περικόπτεται, αυθαίρετα, ένα οργανικό στοιχείο, όπως εδώ το Νι, στην προαναφερθείσα  λέξη «Εμβαδόν»; Και όχι μόνον σε αυτή την λέξη.  Όταν οι πολιτικοί μας  απαριθμούν π.χ. τα επιχειρήματά τους και λένε στις ομιλίες τους:  Πρώτο…(!), Δεύτερο,… Τρίτο…κλπ, ενώ το σωστόν είναι να λένε:  Πρώτον, Δεύτερον, Τρίτον  κ.ο.κ. Σε τι ωφελεί το κόψιμο του Νι;

Είναι μόδα, εξυπνάδα ή βλακεία; Οι Γάλλοι π.χ.  γράφουν PariS, ενώ προφέρουν: Παρί. Δηλαδή γράφουν τα σύμφωνά στους στο τέλος των λέξεων κι’ ας μη τα προφέρουν.

-Άλλο παράδειγμα, κακοποίησης της Γλώσσας μας , από την επίσημη πολιτεία: οι επίσημοι   γραμματικοί κανόνες  που διδάσκονται τα παιδιά μας στα σχολεία, από το  1976 και στη συνέχεια 1982, είναι  αυθαίρετοι, σε σχέση με  το Νι και όχι μόνον.

Διατηρούσαν το Νι, εάν ακολουθούσε φωνήεν, ή τα σύμφωνα:  κ, π,  τ,   κλπ…

Π.χ. «Χθες συνάντησα στηΝ κεντρική πλατεία το (!) φίλο μου, το (!) δήμαρχο, το(!) σύμβουλο, το(!) Στέργιο, το(!) Σπύρο  κλπ. ». Διαστρέβλωση της Γλώσσας!

Η φυσική ροή της Γλώσσας   θέλει το Νι σε τέτοιες περιπτώσεις. Και  ερωτώ πάλι:

- Γιατί το καταργούν εκεί που ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ; Γιατί ΔΕΝ σέβονται την ακεραιότητα  και ομορφιά της Γλώσσας μας;

-Απάντηση υπάρχει, κατ’ εμέ : Πρόκειται, προφανώς,  για βλακεία, ανευθυνότητα των «υπευθύνων» και τα  γνωστά στην χώρα αυτή. Δεν πιστεύω σε  συνομωσίες και άλλες ανοησίες! ‘Όμως υπάρχουν ανεύθυνοι άνθρωποι, αγράμματοι, άσχετοι, ανεξέλεγκτοι και κάνουν ό,τι θέλουν, όπως και σε άλλα επίπεδα, βεβαίως, της κοινωνικής, οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής μας ζωής.

Και εγώ  έχω το δικαίωμα, επομένως, ως πνευματικός άνθρωπος- και ως Σχολικός Σύμβουλος ανήκω, σύμφωνα με τον Νόμο, στην πνευματική ηγεσία  αυτού του τόπου – αλλά έχω και το θάρρος και την τόλμη, να συγκρούομαι με τους σκοταδιστές  και διώκτες κάθε πνευματικής δημιουργίας σε αυτόν τον τόπο και να αντιπαλεύω για το ορθόν.

-Διότι με  την λογική όσων αυθαιρετούν σε βάρος της γλώσσας μας, και κόβουν ό,τι, όπου και όποτε τους αρέσει,  ας πάμε, αύριο το πρωί,  να κόψομε όλοι μας, από ένα κομμάτι μάρμαρο του Παρθενώνα!  Θα είναι σωστό και δίκαιο αυτό;

-Αυτή είναι  η μεγάλη και συνεχής παρανομία και απρέπεια, πρωτίστως,  των «υπευθύνων», διαχρονικά, δηλ. της πολιτικής εξουσίας, που νομοθετεί σε αυτήν την χώρα…..

Τέλος και κάτι γελοίο που συνέβη με το ΥΠΕΠΘ και δεν ξέρω, εάν το προσέξατε εσείς.

-Εγώ, όμως, το πρόσεξα, διότι με ενδιαφέρει κάθε λεπτομέρεια και διότι εργάστηκα σε αυτό, επί 5-ετίαν (1985-89 και 1993-94):

-Το 2005,  επί υπουργίας Μαρ. Γιαννάκου, έγινε η  μεταφορά του ΥΠΕΠΘ, από την Μητροπόλεως 15, στο Κέντρο Τύπου, στο Μαρούσι,  ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ 37.

Στην μεγάλη επιγραφή, πάνω από την  Κεντρική είσοδο, έγραφε : ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ .  Το Ν, λοιπόν,  υπήρχε στην λέξη ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΝ  και είναι σωστό αυτό,  αφού  ακολουθεί φωνήεν (το Ε).

-Όταν, όμως, τον Οκτ. 2009, ανέλαβε η Α. Διαμαντοπούλου και έγινε η «μετονομασία» του ΥΠΕΠΘ, η επιγραφή  άλλαξε και έγραφε: ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ (!) ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΔΙΑ ΒΙΟΥ ΜΑΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΘΡΗΣΚΕΥΜΑΤΩΝ.  Το Νι δηλ.  κόπηκε από την λέξη ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ. Επομένως, επιβεβαιώνεται η άποψή μου ότι «διώκτης» της Γλώσσας μας, κυρίως,  είναι  το επίσημον κράτος,  δηλ.  ράβε-ξήλωνε ! Είναι σοβαρά πράγματα αυτά;   Σε ποια σοβαρή χώρα θα συνέβαινε κάτι τέτοιο;  Απολύτως σε καμμία !

- Ερωτώ και πάλι απλώς κάθε λογικά σκεπτόμενο άνθρωπο σε αυτόν τον τόπο:

-Είμαι «συνομωσιολόγος»  όταν διαμαρτύρομαι για την  βάναυση και συνεχή κακοποίηση της γλώσσας μου; Κακοποίηση διαρκής και  στα απλά πράγματα !

-Δεν σας ενοχλεί εσάς η άλλη αυθαίρετη βλακεία, στην μεταφορά ονομάτων στις ξένες γλώσσες; : AGGELOS, ή στις πινακίδες των Εθνικών οδών: EVAGGELISMOS;

-Το σωστό, βεβαίως, είναι: ANGELOS,  EVANGELISMOS. Αυθαιρεσίας το μεγαλείον!

Βλέπετε ότι  στην ξένη γλώσσα το Νι διατηρείται, διότι έτσι είναι το σωστό….

Θα ήταν αδιανόητο στις ευρωπαϊκές χώρες να υπάρχει τέτοια αυθαιρεσία, εκ μέρους της πολιτείας. Προσέχουν και σέβονται και την παραμικρή λεπτομέρεια στην Γλώσσα τους. Και δεν επιτρέπουν, ακόμα και  στον κάθε ιδιώτη να γράφει, σε  δημόσιες πινακίδες ή φίρμες,  λανθασμένα τις λέξεις, όπως, προανέφερα, π.χ. . AGGELOS. Και αυτό είναι ένα μόνον παράδειγμα, διότι υπάρχουν πολλά άλλα, σε αυτήν την χώρα.

-Σεβασμός στον Πολιτισμό σου σημαίνει να προσέχεις και την παραμικρή λεπτομέρεια!

-Έζησα επί 18 έτη, κατά διαστήματα, στην Γερμανία.  Από Μεταπτυχιακός φοιτητής το 1974 έως Μετακλητός Διπλωμάτης στην Πρεσβεία στο Βερολίνο, το 2002.

Στο διάστημα αυτό έγινε και  εκεί-όπως και στην Γαλλία-   μία μεγάλη γλωσσική μεταρρύθμιση. Επί μίαν 10-ετία διαφωνούσαν οι Ειδικοί για ένα ενδιάμεσο σίγμα (s) στην σύνθετη λέξη : VORORTSBAHNHOF, δηλ. Προαστιακός Σταθμός ή κατ’ άλλους VORORTBAHNHOF.  Τελικά με Νόμο της Βουλής  διατηρήθηκε το  ενδιάμεσο (S) στην λέξη αυτή και  αυτό γίνεται σεβαστό απ’ όλους. Η Βουλή ασχολήθηκε με ένα γράμμα (με έναν φθόγγο, για την ακρίβεια) σε μία λέξη !

-Με την ευκαιρία να προσθέσω ότι στο διάστημα των τελευταίων 30-35 ετών η γερμανική γλώσσα εμπλουτίστηκε με χιλιάδες όρους από την Αρχαία Ελληνική, που δεν υπήρχαν πριν, ενώ υπήρχαν άλλες χιλιάδες λέξεις,  όπως : Epagoge ( επαγωγή ) , Epanalepse (επανάληψις), Epanodos , Epexegese (επεξήγησις) κ.ο.κ.  και φυσικά πολλοί ιατρικοί  όροι, όπως  Erethismus =Ερεθισμός κλπ. Και φυσικά συνεχίζει να παίρνει και άλλους όρους, ακόμη και στην Βιομηχανία , όχι μόνον στις Επιστήμες!

-Γιατί όμως συμβαίνει αυτό;

-Θα απαντήσω με τα λόγια της μεγάλης Ελληνίστριας Γαλλίδας: Ζαγκλίν ντε Ρομιγύ, που είπε  το 2004, λίγα χρόνια πριν πεθάνει:

-« Όλοι ανατρέχουν στα Ελληνικά για να ονομάσουν τις σύγχρονες ανακαλύψεις και εφευρέσεις. Από την «ευθανασία» μέχρι τον «μεταβολισμό». Αναπνέομε τον αέρα της Ελλάδας κάθε στιγμή, χωρίς να το ξέρομε..».

-Μήπως και η  Ντε Ρομιγύ ανήκει στους «Ελλαδέμπορους ; » !

-Έχω επίσης γράψει ότι, εκτός του Νι, επιχειρείται, τα τελευταία χρόνια,  και ο εξοβελισμός του τελικού Σίγμα (ς), κυρίως στον προφορικό λόγο.

Μερικοί δημοσιογράφοι, αναλυτές, πολιτικοί κλπ.  λένε  ήδη στον δημόσιο λόγο τους:

 η σύνοδο(!),  η μέθοδο(!), η επαρκή(!) διευκρίνιση, η πλήρη (!) εικόνα  κ.τ.ό.

Για ποιον λόγο συμβαίνει αυτό; Γιατί διαστρεβλώνουν, κακοποιούν και ΦΤΟΧΩΠΟΙΟΥΝ ΤΗΝ ΓΛΩΣΣΑ , κατ’ αυτόν τον τρόπο; Πάλι για λόγους βλακείας-κατά την γνώμη μου- και  ελλείψεως σεβασμού στους ισχύοντες κανόνες της Γλώσσας μας…

-Έχει άδικο ο Ρίτσος που λέει: «.. Και οι λέξεις φλέβες είναι . Μέσα τους αίμα κυλάει; » (!!)

-Και, φυσικά, στο άρθρο μου,   δεν εννοώ την γλώσσα  των ποιητών, που εκφράζουν τον λαό και μπορούν «ποιητική αδεία» να γράψουν ό,τι θέλουν και καλώς γράφουν…

Αν είναι δυνατόν! Αυτά είναι γνωστά και αυτονόητα πράγματα !

Και ο  Διον. Σολωμός , π.χ. της Ζάκυνθος, ο Καβάφης κ.ά.

(Όμως ο Οδυσσέας Ελύτης, ως μεγάλος Ποιητής,  είναι γνωστό ότι αντέδρασε στην αυθαίρετη και κακόγουστη (κατ ’ εμέ) αφαίρεση του τελικού Ν, σε πολλές επιγραφές, μετά το 1976 και έγραψε εκείνο το ωραίο: « Για μίαν οπτικήν  του ήχου» , όπου μιλάει για «σφαγή» του …Ηρώδη στο γράμμα Ν… κλπ. κλπ. ).

Εννοώ την επίσημη, δημόσια γλώσσα των Σχολείων μας, των Πανεπιστημίων, των πολιτικών, των δημοσιογράφων ή Αναλυτών .

-Δυστυχώς, όμως,   και στα πανεπιστήμιά μας οι φοιτητές διδάσκονται ΨΕΥΔΗ ΓΝΩΣΗ και ανακρίβειες, π.χ. στο μάθημα της Γλωσσολογίας, την γνωστή θεωρία του Ferdinand De Saussure -1916- που προανέφερα.  Ακόμη και σε «ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ», 2005,  Ελληνικού Πανεπιστημίου, που έχω μπροστά μου, αναγράφει :

« Τα γλωσσικά σημεία αποτελούν συμβατικό συνδυασμό ορισμένης μορφής (σειράς ήχων/φθόγγων) με ορισμένο περιεχόμενο (σημασία/έννοια).

Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει κανενός είδους αιτιατή σχέση που να συνδέει τη φωνητική (ηχητική) μορφή μίας λέξης με τη σημασία της…»!

 -Αυτές, όμως, οι δύο σειρές,  αποτελούν μέγα ψέμα! Για την Ελληνική γλώσσα ΔΕΝ ΙΣΧΥΕΙ Η ΣΥΜΒΑΤΙΚΟΤΗΤΑ του SAUSSURE. Μπορεί να ισχύει για άλλες γλώσσες, όχι όμως για την Ελληνική.

Στην Γλώσσα μας ισχύει η Άμεση Σχέση Σημαίνοντος και Σημαινομένου.

(Ένα μόνον παράδειγμα με την  αρχαιώτατη λέξη ΥΔΩΡ:Υ (υγρόν στοιχείον), Δ (από το Δάσος) Ω (στον ωκεανό ή άπειρο χώρο) Ρ (ρέει) , σχεδόν είναι αρκτικόλεξο.! )

Ο δε Πλάτων, στον  «Κρατύλο» απορρίπτει a priori την θεωρία του Γαλλο-Ελβετού Σεσύρ, διότι εδώ και 2.500 χρόνια τα έχει πει όλα και, λογικά, θα έπρεπε αυτός να ήταν ο πατέρας της Γλωσσολογίας, καθότι:

«… Έτσι και εμείς θα βάλουμε τα στοιχεία στα πράγματα ή ένα-ένα όπου νομίζουμε  ότι χρειάζεται, ή πολλά μαζί φτιάχνοντας αυτό που ονομάζεται συλλαβή, στη συνέχεια με την σύνθεση των συλλαβών, απ’ όπου προέρχονται οι λέξεις και οι εκφράσεις…Από τις λέξεις και τις εκφράσεις μετά θα φτιάξομε κάτι μεγάλο, ωραίο και ενιαίο, όπως στην Ζωγραφική  απεικονίζεται το ζώον, εμείς με την Τέχνη της Ονοματοδοσίας ή της Ρητορικής , θα φτιάξομε τον λόγο».   Πλάτωνος «Κρατύλος, 424. ε – 425».

Υπάρχει μεγαλύτερη σαφήνεια  και αποστομωτική απάντηση από τον λόγο αυτόν  του Πλάτωνα;

Κλείνοντας να τονίσω ότι, ενώ στο άρθρο μου ανέφερα και άλλα πολύ σημαντικά πράγματα, όπως την Παγκόσμια  επιρροή που έχει ασκήσει/ασκεί το Ελληνικόν  Αλφάβητον, εδώ και χιλιάδες χρόνια, με την καθιέρωση των 5 γνωστών φωνημάτων ( α, ε, ι, ο, ου), δεν έγινε κάποια αναφορά σε αυτό το θέμα…

Τέλος έχω διατυπώσει την δική μου, πρωτότυπη,  θεωρία για τα γράμματα (Νι ) και Σίγμα (Σ), σε σχέση με την γνωστή φράση που λέγεται σε αυτόν τον τόπο εδώ και χιλιάδες χρόνια: «Τα είπε με Νι και με το Σίγμα», η οποία δεν έχει «αντικρουσθεί» ακόμη με επιστημονικά επιχειρήματα, αφού έχομε και άλλες καταλήξεις στην Γλώσσα μας, πλην των Νι και Σίγμα.

Με δύο λόγια μόνον:

Το Νι ενεργοποιεί τον εγκέφαλο, με την διοχέτευση οξυγόνου, όπως απέδειξα παραπάνω, ο Νους γίνεται διαυγής και καθαρός.  Μιλάει  κανείς με ακρίβεια, αυτοσυγκέντρωση, χωρίς οργή, αλλά με επιχειρήματα, χωρίς να παραλείψει κάτι,  και στο τέλος με το Σίγμα (Σ) ηρεμεί ο ψυχισμός του, διότι έπραξε το καθήκον του και μίλησε υπεύθυνα, στον Δημόσιο Λόγο του.

Δηλαδή είπε όλα, όσα ΕΠΡΕΠΕ: ΤΑ ΕΙΠΕ ΜΕ ΤΟ ΝΙ ΚΑΙ ΜΕ ΤΟ ΣΙΓΜΑ !

( Είναι ευνόητο, ότι δεν έκανα στο άρθρο μου την σαφή διάκριση των όρων «φθόγγος-γράμμα», σε μερικά σημεία, απλώς για διευκόλυνση του μέσου αναγνώστη, στο να κατανοήσει δηλ. τί  ακριβώς εννοούσα…).

Τέλος  είναι βαθύς και ο συμβολισμός, για την σπουδαιότητα αυτών των δύο φθόγγων- και γραμμάτων-  στην Γλώσσα μας, που εμπεριέχεται στην φράση αυτή.

Σας ευχαριστώ για την ανταπόκρισή σας

Μετά τιμής

Σπύρος Μάρκου

Επίτιμος Σχολικός Σύμβουλος

ΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΝΙ.Το γράμμα Ν και οι εγκεφαλικοί κραδασμοί των ελλαδεμπόρων/αναδημοσιευση απο το BLOG του Νικου Σαραντάκου

1.  πηγη
http://sarantakos.wordpress.com/2012/12/05/nnnnnnnnn/

Το γράμμα Ν και οι εγκεφαλικοί κραδασμοί των ελλαδεμπόρων

Αναρτήθηκε από τον/την sarant στο 5 Δεκεμβρίου, 2012

 

 

 

 

 

 

8 Votes

Το ξέρατε ότι κάθε φορά που προφέρετε παρατεταμένα το Ν ο εγκέφαλός σας δονείται και βελτιώνεται η οξυγόνωσή του; Αν δεν το ξέρετε, δεν θα έχετε διαβάσει την τελευταία σαχλαμάρα που κυκλοφορεί εδώ και λίγο καιρό στο ελληνικό Διαδίκτυο και που θα είναι το αντικείμενο του σημερινού μας άρθρου, που θα το έγραφα έτσι κι αλλιώς, μια και η μυθοκτονία είναι το χόμπι μου, αλλά το επιτάχυνα επειδή μού το ζήτησαν αρκετοί φίλοι. (Μια παρένθεση εδώ: για σήμερα είχα προγραμματίσει το πρώτο άρθρο για τη Λέξη της Χρονιάς, όμως η τεχνική ομάδα του ιστολογίου μού σύστησε να το μεταφέρω για την αρχή της επόμενης εβδομάδας). Κυκλοφορεί λοιπόν στο Διαδίκτυο, σε κύματα όπως συνήθως γίνεται σ’ αυτές τις περιπτώσεις, ένα άρθρο με τίτλο “Η κατάργηση του γράμματος Ν” που το υπογράφει ο διευθυντής ενός δημοτικού σχολείου της Λάρισας και στο οποίο αναπτύσσεται ο μύθος.

Δεν θα παραθέσω ολόκληρο το άρθρο, γιατί είναι μεγάλο, αλλά αν έχετε απορία (και αντοχή στις σαχλαμάρες) μπορείτε να το διαβάσετε. Ο κ. διευθυντής λοιπόν ξεκινάει καλώντας μας να κάνουμε ένα πείραμα: Προφέρετε δυνατά την πρόταση “κατά την επόμενην ημέραν” και θα νιώσετε τον κραδασμό που δημιουργείται με την εκφορά του γράμματος “ν”. Επιχειρήστε να ξαναπείτε την φράση χωρίς το “ν”… “Κατά την επόμενη μέρα”… Καταλαβαίνετε την διαφορά; Στην πρώτη περίπτωση, ο εγκέφαλος δονείται. Στην δεύτερη… απλά δεν συμβαίνει τίποτα. Τι σημαίνει αυτό; Ψάξτε το. Το σίγουρο είναι ότι αυτοί που έκοψαν το “ν” από τις λέξεις της γλώσσας μας, δεν το έκαναν χάριν της “πλέριας δημοτικιάς”, αλλά κάτι ήξεραν και κάπου αποσκοπούσαν. 

Σε τι να αποσκοπούσαν τάχα τα σκοτεινά κέντρα που έκοψαν το ν; Το μαθαίνουμε λίγες αράδες παρακάτω: Κάθε γράμμα του Ελληνικού Αλφαβήτου εκπέμπει ήχο και εικόνα.Κάθε λέξη τέθηκε από τους «Ονοματοθέτες», νομοθέτες θα τους λέγαμε σήμερα, με ακρίβεια και όχι τυχαία και έχει άμεση σχέση Αιτίας και Αιτιατού, μεταξύ Σημαίνοντος και Σημαινομένου.
Εάν πάμε δε  στις Επιστήμες, τα παραδείγματα είναι  ατελείωτα και άκρως διαφωτιστικά, αλλά και διδακτικά για τις επόμενες γενεές. Σχετικά πρόσφατα (1996) στο Ιατρικό Περιοδικό MEDIZIN-JURNAL στην Γερμανία, δημοσιεύτηκε μία επιστημονική εργασία, σύμφωνα με την οποίαν: « Η εκφορά του γράμματος  «Ν»  μεταφέρει οξυγόνο στον εγκέφαλο και ότι δεν ήταν τυχαίο το γεγονός της τοποθέτησης του «Ν» στο μέσον ακριβώς του Αλφαβήτου – στο πρώτο Ελληνικό Αλφάβητο με τα 27 γράμματα ».
( Εκτός αυτού  στο Χάρβαρντ, από ιατρικές έρευνες διαπιστώθηκε ότι η απαγγελία των Ομηρικών Επών στο πρωτότυπο, εκτός των άλλων, κάνει καλό στην καρδιά,  ως αναπνευστική άσκηση…)
Με αφορμή τις έρευνες αυτές των ξένων επιστημόνων θα αναρωτηθούμε και εμείς: Είναι τυχαίο πάλι το γεγονός  ότι το «ους» (το αυτί) που ακούει και μαθαίνει-όπως μας διδάσκει  και η Σύγχρονη Ψυχολογία- γίνεται με το «Ν»  ο « Νούς » που σκέφτεται , ενεργεί και αποφασίζει;
Και δικαιούμαι να ερωτήσω:   Γιατί εμείς γίναμε διώκτες του «Ν»;
Γιατί θέλομε να φτωχύνουμε τον εγκέφαλο των επομένων γενεών στην χώρα μας;

Το γράμμα Ν είναι οργανικό και όταν το κόβομε πονάει. Είναι σαν να κόβομε το δακτυλάκι μας…. (…) Διεθνώς μελετάται η μοναδική μουσικότητα της Ελληνικής Γλώσσας  και ο αντίκτυπός της στην πνευματική διαύγεια του ανθρώπου. Το γράμμα «Ν» διεγείρει τον εγκέφαλο θετικά και  ενεργοποιεί  τον άνθρωπο να σκέφτεται σωστά.

Δεν το λέει ρητά ο κ. διευθυντής αλλά τα ευκόλως εννοούμενα δεν θέλουν κολαούζο: η “κατάργηση” του Ν έγινε από σκοτεινούς κύκλους που θέλουν να αποβλακώσουν τις επόμενες γενεές Ελλήνων! Ενώ το Ν οξυγονώνει τον εγκέφαλο, και οι αρχαίοι μας πρόγονοι, με το να προφέρουν μανιωδώς Ννννν, είχαν γίνει πανέξυπνοι και έχτιζαν Παρθενώνες τον καιρό που οι γείτονές τους ξεκουράζονταν στη σκιά των Πυραμίδων, εμείς πέσαμε στην παγίδα της λέσχης Μπίλντεμπεργκ και το κόψαμε.

Χρειάζονται τάχα σχόλια; Ή μήπως η καλύτερη απάντηση να είναι το φοβερό στιγμιότυπο από τους Μόντι Πάιθον, με τους Ιππότες που έλεγαν Νιιιι;

Αλλά ας απαντήσω και επί της ουσίας, όσο κι αν είναι εξόφθαλμη η αντιεπιστημονικότητα του άρθρου. Η κακή μέρα αρχίζει από τον τίτλο, όπου ο συγγραφέας κάνει λόγο για “κατάργηση του γράμματος Ν”. Εδώ, καταρχάς μπερδεύει το γράμμα Ν με τον φθόγγο [n]. Το γράμμα Ν όμως είναι ένα γραπτό σύμβολο, δεν προφέρεται, αλλά συμβολίζει κάποιον ήχο ―συνήθως τον ήχο [n], αλλά όχι πάντα. Στη λέξη <νιώθω>, το <ν> αντιστοιχεί στον φθόγγο [ɲ], ενώ στις φράσεις <δεν πάω> και <δεν κόβω> το <ν> δεν αντιστοιχεί σε κανένα ήχο [n], αλλά σε [m] και [ŋ] αντίστοιχα ([ðɛm'bɐɔ] [ðɛŋ'ɡɔvɔ]) ή και σε κανέναν ήχο αν κάποιος τα προφέρει [ðɛ'bɐɔ] και [ðɛ'ɡɔvɔ]. Επίσης, πάρα πολλές φορές γράφουμε το τελικό ν (π.χ. τον μαθητή, τον Θωμά) αλλά, οι περισσότεροι, δεν προφέρουμε κανένα [n]. Ακόμα, στη λέξη άγχος ακούγεται ένας ήχος που μοιάζει με το [n], ενώ γράμμα Ν δεν υπάρχει. Έπειτα, κανείς δεν “έκοψε” τα νι (προφανώς εννοούνται τα τελικά ν) από τις λέξεις -δεν έγινε κανένα συνέδριο, δεν βγήκε φετφάς, δεν απαγορεύτηκε διά νόμου. Στην ηπειρωτική Ελλάδα, οι ομιλητές, μέσα σε πορεία αιώνων, σταμάτησαν να προφέρουν το [n] σε ορισμένες περιπτώσεις. Στην Κύπρο (και ενμέρει στα Δωδεκάνησα και σε άλλα νησιά) τέτοια εξέλιξη δεν υπήρξε, χωρίς αυτό να κάνει τους κουμπάρους εξυπνότερους ή πιο οξυγονωμένους ή περισσότερο δονούμενους.

Μήπως όμως πράγματι το Ν δονεί τον εγκέφαλο; Επειδή εγώ ειδικός δεν είμαι, ρώτησα τον φίλο Σπύρο Αρμοστή, που είναι φωνητικός γλωσσολόγος, και μου απάντησε τα εξής: Είναι ένα από τα χαριτωμένα πειράματα που βάζουμε τους φοιτητές μας να κάνουν έτσι ώστε να ξεχωρίζουν ποιοι φθόγγοι είναι ηχηροί και ποιοι άηχοι: αν κλείσετε τα αφτιά σας και προφέρετε παρατεταμένα τον άηχο φθόγγο [s] και στη συνέχεια τον ηχηρό [z], θα παρατηρήσετε ότι στη δεύτερη περίπτωση όλο το κρανίο σας δονείται πολύ έντονα! Με αυτόν τον τρόπο (και με άλλους) μαθαίνουμε στους φοιτητές μας να εντοπίζουν την ηχηρότητα.
Κάποιοι ηχηροί φθόγγοι μάλιστα έχουν ως χαρακτηριστικό τους αυτήν την εντύπωση «κουδουνίσματος» που αφήνουν, με αποτέλεσμα να ονομάζονται «αντηχητικοί» (sonorants). Τέτοιοι φθόγγοι είναι όντως το έρρινο [n] (αλλά και τα [m] [ŋ] [ɲ] κτλ), καθώς επίσης και τα «υγρά» σύμφωνα [l] [ʎ] [ɾ] κτλ και όλα τα φωνήεντα.

Με το [n] όντως αντηχεί το κρανίο, όπως αντηχεί και με όλα τα άλλα έρρινα (και με όλους τους άλλους αντηχητικούς και ηχηρούς φθόγγους ευρύτερα). Γιατί ειδικά το [n] να έχει αυτές τις μαγικές ικανότητες και όχι π.χ. το [m]; Το ίδιο αντηχούν. Μάλλον εκείνο που ακούνε στο κρανίο τους αυτοί που πιστεύουν στις… οξυγονωτικές ιδιότητες του [n] ―και δεν το ακούμε εμείς― είναι απλά η τρικυμία εν κρανίω που τους χαρακτηρίζει!

Ας είμαι όμως λίγο δίκαιος με τους μυθοδίαιτους: το [n] αντηχεί κάπως διαφορετικά από το [l] ή το [z]. Ναι, αυτό οφείλεται στο ότι στους έρρινους φθόγγους γενικά (και όχι προφανώς μόνο στην περίπτωση του [n]), η αντήχηση συμβαίνει στη ρινική κοιλότητα (πέραν της λαρυγγοφαρυγγικής οδού), πράγμα που δεν συμβαίνει με τους άλλους ηχηρούς φθόγγους (όπου το ρεύμα αέρος αφορά την λαρυγγοφαρυγγική οδό και τη στοματική κοιλότητα). Αυτό που νιώθουν ότι δονείται περισσότερο με το [n] είναι η ρινική τους κοιλότητα (την οποία πιθανόν να μπερδεύουν με τον εγκέφαλό τους)!
Αλλά για ακόμη περισσότερη οξυγόνωση, ας προσπαθήσουν να προφέρουν ρινικά φωνήεντα, όπως το γαλλικό “an” [ɑ̃]. Με αυτά αντηχούν και η στοματική και η ρινική κοιλότητα! Άρα οι Γάλλοι είναι πιο οξυγονωμένοι από εμάς! Τρομερό!

Συμπέρασμα; Πράγματι το [n] δονεί το κρανίο, όπως και όλα τα άλλα έρρινα και όλοι οι ηχηροί φθόγγοι, αλλά αυτό δεν έχει καμιά σχέση με τον εγκέφαλο και πολύ περισσότερο με την οξυγόνωσή του. Όμως, δεν είναι μόνο το [n] δονητικό -εξίσου και περισσότερο είναι, έστω, το [m]. Λέει ο Αρμοστής: Το [n] αποφράσσει τη στοματική κοιλότητα μέχρι τα φατνία, ενώ το [m] μέχρι τα χείλη. Έτσι το [m] αντηχεί και σε όλη τη στοματική κοιλότητα (πέρα από τη ρινική), ενώ το [n] σε ένα μέρος της. Άρα το [m] είναι πιο… “οξυγονωτικό” από το [n] (όταν το λέμε παρατεταμένα, νιώθουμε να δονείται εκτός από τον εγκέφαλό μας, και τα χείλη μας)! Άρα, αν θέλετε να γίνετε πραγματικά έξυπνοι και να οξυγονωθείτε μέχρι τελικής καύσεως δεν πρέπει να λέτε Νννν, αλλά Μμμμ, όπως ο Γ. Μαρίνος:

Μια άλλη βελτιωτική πρόταση είναι να προφέρετε το [n] και το [l] όπως η Αμαλία του Παρά Πέντε, διότι έτσι οι δονήσεις αυξάνονται:

Για ακόμα καλύτερο αποτέλεσμα, προσθέστε και τελικά ν, όπως στη Μεγαλόνησο: Φιλίν φιλίν….

Βέβαια, ο κ. διευθυντής επικαλείται και άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά, όσο κι αν η παραπομπή στο (ανύπαρκτο) Medizin Jurnal του 1996 δεν βοηθάει να διασταυρώσουμε αν όντως υπήρξε κάποια δημοσίευση και τι έλεγε. Το σχεδόν εξωφρενικό είναι ότι την ίδια ανακοίνωση για τον μοναδικό ρόλο του Ν, πασπαλισμένη με άφθονα ταρατατζούμ περί ελληνικής μητέρας γλώσσας και δε συμμαζεύεται, ο κ. διευθυντής την υπέβαλε πριν από μερικά χρόνια σε πανελλήνιο συνέδριο με θέμα τη γλώσσα, όπου συμμετέχουν και κανονικοί επιστήμονες, και έγινε δεκτή (!), παρά το ότι οι παραπομπές που τεκμηριώνουν τους ισχυρισμούς απουσιάζουν εντελώς.

Πάντως, τα ίδια πράγματα, αλλά με άλλη παραπομπή σε γερμανικό περιοδικό, έχει γράψει παλιότερα η γνωστή μας κ. Άννα Τζιροπούλου του… Αλπικού πανεπιστημίου. Στο βιβλίο της “Ο εν τη λέξει λόγος”, στη σελ. 53 διαβάζουμε: “Άρα: το γράμμα Ν εξομοιούται προς το Νοώ. Και εγεννήθη ο Νόος-νους (“νιονιό” το λέει ο λαός). Προφέροντας παρατεταμένα το Νννν… αισθάνεσαι πράγματι δόνησιν εις τον εγκέφαλον, εσωτερικόν κραδασμόν.
Σύμφωνα με τα τελευταία πορίσματα της ιατρικής Επιστήμης (κυρίως της Παιδαγωγικής Ιατρικής) η εκφορά του φθόγγου “Ν” συντελεί στο να αποκαθαίρεται το αίμα με επί πλέον εισροή οξυγόνου και αρτιώτερη οξυγόνωσι του εγκεφάλου. Αποτέλεσμα: ενισχύεται το “νοείν”, η “νόησις”.

Το γερμανικό ιατρικό περιοδικό «P M MAGAZINE» (τεύχος Μαρτίου 1996) δημοσιεύει ειδικό αφιέρωμα στο γράμμα «Ν»: “DER BUCHSTABE N”, όπου αναφέρεται ότι εάν κάποιος είναι κουρασμένος, καταπεπονημένος, αυτό έχει ως αποτέλεσμα η ομιλία του να γίνεται περισσότερο ένρινη, με απώτερο ασφαλώς σκοπό την πρόσληψι μεγαλύτερης ποσότητας οξυγόνου. Μεταξύ άλλων γράφει: «… ο Γερμανός ομιλεί συχνότερα με την μύτη απ’ όσο ίσως νομίζει. Αυτό παρατηρείται περισσότερο, όπως ισχυρίζονται τουλάχιστον οι ερευνηταί της γλώσσας, όταν αυτός είναι κουρασμένος, πράγμα που φαίνεται περισσότερο σε μερικές διαλέκτους. Ιδιαιτέρως στον γλωσσικό χώρο της Βαυαρίας και του Schabisch πρέπει κάποτε να είχε κυριαρχήσει μια γενική καταπόνησις… Τότε το «Ν» υπεισέρχεται σχεδόν πλήρως…» (P.J. Blumenthal)

Μάλλον φτάσαμε στην απαρχή του μύθου: ένα άρθρο σε γερμανικό περιοδικό, που λέει πως όταν είμαστε κουρασμένοι η ομιλία γίνεται περισσότερο ένρινη από το συνηθισμένο (πάω στοίχημα οτι το “με απώτερο ασφαλώς σκοπό την πρόσληψη μεγαλύτερης ποσότητας οξυγόνου” είναι προσθήκη της κ. Τζιροπούλου). Και από αυτόν τον κόκκο, οι ελλαδέμποροι έφτιαξαν κοτζάμ οικοδόμημα με ανώγια και κατώγια!

Μάλλον περιττεύει να σχολιάσουμε τις… οξυδερκείς παρατηρήσεις ότι αν προστεθεί το Ν στο “ους” γίνεται “νους” και ότι αυτό «δεν είναι τυχαίο» (η αγαπημένη έκφραση των μυθοπρατών) ή ότι “κάθε λέξη (της ελληνικής και μόνο γλώσσας) τέθηκε από τους Ονοματοθέτες με ακρίβεια” -αναρωτιέμαι αν ο κ. διευθυντής φαντάζεται ότι έγινε κάποιο συνέδριο στην πανάρχαιη Ελλάδα και μαζεύτηκαν οι ονοματοθέτες και είπαν: — Πώς να το πούμε αυτό το νόστιμο κόκκινο φρούτο; — Να το πούμε “μήλο” — Και γιατί μήλο; — Γιατί “μη όλον”, ρε μπουμπούνα!

Όσο για το σχήμα του γράμματος Ν, που κι αυτό “δεν είναι τυχαίο” και έχει διάφορες συμβολικές σημασίες, ο κ. διευθυντής παραβλέπει ότι αφενός το αρχαίο Ν δεν ήταν τόσο συμμετρικό όσο το σημερινό τυπογραφικό, και αφετέρου ότι, ούτως ή άλλως, το αρχικό σχήμα και η ονομασία του γράμματος Ν ανάγονται στο γράμμα nun του βορειοσημιτικού αλφαβήτου, που σήμαινε “ψάρι” (αντιγράφω από τον Μπαμπινιώτη). Υποψιάζομαι όμως ότι ο κ. διευθυντής απορρίπτει μετά βδελυγμίας την επιστημονική θέση για την προέλευση του ελληνικού αλφαβήτου.

Πάντως, για το τελικό Ν που τόσο φαίνεται να αγαπάει ο κ. διευθυντής, πρέπει να παρατηρήσω ότι η κατά τα άλλα ξορκισμένη νέα Γραμματική του Δημοτικούεπαναφέρει το τελικό ν στην αιτιατική του αρσενικού (τον μαθητή). Στον γραπτό λόγο βέβαια, διότι στον προφορικό οι περισσότεροι από εμάς δεν το λέμε, άσχετο αν το γράφουμε. Τώρα όμως που μας άνοιξε τα μάτια ο κ. διευθυντής θα αρχίσουμε να νινίζουμε ακατάπαυστα ώστε να γίνουμε ξεφτέρια. Θυμίζω ότι σε παλιότερο άρθρο (με αλφαβητικά ρεκόρ), βρήκαμε πως τα περισσότερα (γράμματα) Ν σε μια λέξη τα είχε η λέξη “ενενηνταεννιάχρονων”, ενώ από συζήτηση στο Φέισμπουκ προτάθηκε η εξής νιβριθής φράση, που αν την επαναλαμβάνετε ενενηνταεννιά φορές τη μέρα επί ενενηντανεννιά μέρες θα σας τινάξει εγγυημένα το IQ στο ταβάνι: Αν η Νίνα εννοεί έναν νονό νέο, ενώ η Νόνη έναν αέναο νου, η Νανά εννοεί έναν ανανά ή έναν όνο, ενώ η Άννα ανανεώνει έναν ιώνιο ναό ανά αιώνα!

ΥΓ: Να διευκρινίσω ότι η γιαγιαδίστικη παρετυμολογία του “μήλον” από το “μη όλον” είναι συμπαθέστατη μεν αλλά δεν ισχύει. Επίσης, να πω ότι σκόπιμα απέφυγα να αναφερθώ στην έκφραση “με το νι και με το σίγμα” γιατί την κρατάω για άλλο άρθρο. Πάντως, αν είναι να κρεμάσουμε όσους παρέλειπαν νι και σίγμα, πρέπει να ξεκινήσουμε από τον Διονύσιο Σολωμό, που έγραψε για τη γυναίκα της Ζάκυθος (πάει το ν), όπου έχει και τον τύπο “η Ζάκυθο” (πάει και το σίγμα). Και για ανταμοιβή των υπηρεσιών του, το ίδρυμα Σόρος τον διόρισε εθνικό ποιητή!

 2.

Το Λερναίο διδάσκεται στα σχολεία!/αναδημοσιευση αο το Blog του Νίκου Σαραντάκου QΟι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία

Το Λερναίο διδάσκεται στα σχολεία!

Αν είστε τακτικός αναγνώστης του ιστολογίου ή και των ιστοσελίδων μου παλιότερα, σίγουρα θα ξέρετε τι είναι το Λερναίο κείμενο. Αν πάλι κυκλοφορείτε αρκετά στο Διαδίκτυο, πιθανόν να το έχετε συναντήσει κι ας μην ξέρετε πώς λέγεται. Όταν λέω Λερναίο κείμενο, εννοώ ένα μυθούργημα που κυκλοφορεί με μαζικά ηλεμηνύματα τουλάχιστον από το 1998 και υποστηρίζει ότι η Apple διανέμει το πρόγραμμα εκμάθησης ελληνικών Hellenic quest, ότι άγγλοι επιχειρηματίες προτρέπουν τα στελέχη των εταιρειών τους να μάθουν αρχαία ελληνικά, ότι η ελληνική γλώσσα είναι η μόνη “νοηματική” ενώ οι άλλες είναι συμβατικές, και άλλα τέτοια, όλα ανυπόστατα. Η ονομασία “Λερναίο” είναι δική μου έμπνευση, το ονόμασα έτσι επειδή κόβεις ένα κεφάλι και ξεπηδάνε δυο και τρία· αν δεν το έχετε υπόψη σας, μπορείτε να το διαβάσετε εδώ, αλλά θα το δείτε και παρακάτω. Με το Λερναίο ασχολούμαι εδώ και χρόνια, και αν θέλετε μια συνολική απάντηση στα “επιχειρήματα” (πιο σωστά στα μυθεύματα) που παρουσιάζει, σας παραπέμπω σε ένα παλιό μου απαντητικό κείμενο.

Αντιγράφω την τελευταία παράγραφο από το παλιό μου αυτό κείμενο, επειδή αφενός συνοψίζει για ποιο λόγο κάνω τόσο επίμονη κριτική στο Λερναίο αλλά και ποια είναι, ας πούμε, τα κίνητρά μου σε αυτή την προσπάθεια ανασκευής: Με άλλα λόγια, το κείμενο για το Hellenic Quest είναι μια αρμαθιά από χοντρά ψέματα και ανακρίβειες: κανένα πρόγραμμα δεν υπάρχει με το όνομα αυτό, καμιά σχέση δεν έχει η εταιρεία Apple ή το CNN με την εκμάθηση των ελληνικών, κανείς Άγγλος επιχειρηματίας δεν προτρέπει τα στελέχη της εταιρείας του να μάθουν αρχαία, η καταγραμμένη αρχαία ελληνική γλώσσα δεν έχει 90 εκατομμύρια λεκτικούς τύπους αλλά σκάρτο ενάμισι εκατομμύριο, δεν έχει 6 εκατομμύρια λέξεις αλλά κάπου 200 χιλιάδες, η ελληνική γλώσσα δεν έχει πρωτογένεια και δεν είναι νοηματική ούτε μοναδική, ούτε έχει κάτι το ιδιαίτερο που την κάνει κατάλληλη για γλώσσα των υπολογιστών νέας γενεάς, οι Ισπανοί ευρωβουλευτές δεν ζήτησαν να καθιερωθεί η αρχαία ελληνική ως η επίσημη γλώσσα της ΕΕ και κανείς κουτόφραγκος δεν πρόκειται να μας κόψει ισόβια σύνταξη μόνο και μόνο επειδή έτυχε να γεννηθούμε στη χώρα του Σοφοκλή και του Αριστοτέλη. Να μάθουμε αρχαία, ναι· αλλά να μη βαυκαλιζόμαστε ότι θα μας διορίσουν σε επιτελικές θέσεις στο Αμέρικα επειδή ξέρουμε αρχαία! Ωστόσο, η ελληνική γλώσσα είναι πράγματι μια πολύ όμορφη και πολύ ενδιαφέρουσα γλώσσα με μακρότατη ιστορία, και η μεγαλύτερη τιμή που θα μπορούσαμε να της κάνουμε θα ήταν να τη χρησιμοποιούμε με καλαισθησία, ακρίβεια και φαντασία, χωρίς συμπλέγματα κατωτερότητας, νεοαττικισμούς και αμερικανιές, χωρίς εκζήτηση και διάθεση να ξεχωρίσουμε από την πλέμπα. Αυτό άλλωστε προσπαθεί να κάνει και ο υπογράφων μέσα από τα γραφτά του.

Πριν από μερικά χρόνια, είχα εντοπίσει το Λερναίο στα θέματα Έκθεσης που πρότεινε κορυφαίο αθηναϊκό φροντιστήριο σε μεγάλη εφημερίδα και είχα αναρωτηθεί αν θα φτάσουμε στο σημείο να διδάσκεται αυτή η πολυμπαρούφα στα πανεπιστήμια. Για τα πανεπιστήμια δεν ξέρω, αλλά προχτές έμαθα ότι το Λερναίο δόθηκε ως θέμα σε εξετάσεις τριμήνου (στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας) σε γυμνάσιο της Ανατολικής Αττικής! Παραθέτω το κείμενο, όπως ακριβώς δόθηκε στους μαθητές (κάποια σημεία εμφανίζονται με μαύρα στοιχεία ή υπογραμμισμένα επειδή οι μαθητές καλούνται να απαντήσουν σε ερωτήσεις πάνω σε αυτές τις λέξεις).

Σήμερα η ελληνική γλώσσα αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο παγκοσμίως. Αυτό φαίνεται από πολλά πράγματα.. Πρώτον ,από την διανομή παγκοσμίως από το CNN του ” Hellenic Quest ” ενός προγράμματος ηλεκτρονικής εκμάθησης της Ελληνικής το οποίο όμως προορίζεται σε πρώτο στάδιο για αγγλόφωνους και ισπανόφωνους.. Το πρόγραμμα αυτό παράγεται από τη μεγάλη εταιρεία Η/Υ “Apple ” και προωθήθηκε επειδή ,όπως είπε ο πρόεδρός της ,η κοινωνία χρειάζεται ένα εργαλείο που θα της επιτρέψει να αναπτύξει τη δημιουργικότητά της, ,να εισάγει νέες ιδέες αλλά και θα της προσφέρει γνώσεις περισσότερες από όσες ο άνθρωπος μπορούσε ως τώρα να ανακαλύψει ” . {Δεύτερον, η σημαντικότητα της ελληνικής φαίνεται και από το γεγονός ότι Άγγλοι επιχειρηματίες προτρέπουν τα ανώτερα στελέχη τους να μάθουν αρχαία ελληνικά επειδή εμπεριέχουν μια φιλοσοφία με ξεχωριστή σημασία για τους τομείς οργάνωσης και διαχείρισης επιχειρήσεων.} Στο συμπέρασμα αυτό κατέληξαν από διαπιστώσεις Βρετανών επιστημόνων ότι η ελληνική γλώσσα ενισχύει τη λογική και τονώνει τις ηγετικές ικανότητες . Γι’ αυτό εξάλλου η αρχαία ελληνική έχει μεγάλη αξία όχι μόνο στην πληροφορική και στην υψηλή τεχνολογία αλλά και στον τομέα της οργάνωσης και της διοίκησης .

Αυτές ακριβώς οι ιδιότητες της ελληνικής ώθησαν το πανεπιστήμιο Ιρβάιν της Καλιφόρνια να αναλάβει την αποθησαύριση του πλούτου τους .Στον Η/Υ ” Ίβυκο” αποθησαυρίστηκαν 6 εκατομμύρια λέξεις και 78 εκατομμύρια λεκτικοί τύποι της γλώσσας μας . Στον ” Ίβυκο ” ταξινομήθηκαν 8.000 συγγράμματα 4.000 αρχαίων Ελλήνων και το έργο συνεχίζεται . Επίσης τα πιο τέλεια προγράμματα Η/Υ “Ίβυκος”, “Γνώσις ” και “Νεύτων ” αναπαριστούν τους λεκτικούς τύπους της ελληνικής σε ολοκληρώματα και σε τέλεια σχήματα παραστατικής , πράγμα που αδυνατούν να κάνουν για τις άλλες γλώσσες. . Και αυτό γιατί η ελληνική έχει μαθηματική δομή που επιτρέπει την αρμονική γεωμετρική της απεικόνιση .

Το ενδιαφέρον για την ελληνική προέκυψε από τη διαπίστωση των επιστημόνων ότι οι Η/Υ προχωρημένης τεχνολογίας δέχονται ως “νοηματική” γλώσσα μόνο την ελληνική, δηλαδή τη μόνη γλώσσα στην οποία η λέξη και αυτό που εκφράζει (πρόσωπο, κατάσταση κ.λ.π.) έχουν μεταξύ τους πραγματική πρωτογενή σχέση .

Για όλους αυτούς τους λόγους λοιπόν οι Ισπανοί ευρωβουλευτές ζήτησαν να καθιερωθεί η ελληνική ως η επίσημη της Ε.Ε. διότι ” το να μιλά κανείς για Ε.Ε. χωρίς την ελληνική είναι σαν να μιλά σ’έναν τυφλό για χρώματα “.

από τον καθημερινό τύπο

Ερωτήσεις

1) Να γράψετε την περίληψη του κειμένου (100-110 λέξεις ).

2) ” Σήμερα η ελληνική γλώσσα … της οργάνωσης και της διοίκησης. “

“Να γράψετε τον τρόπο με τον οποίον αναπτύσσεται η πρώτη παράγραφος του κειμένου και να δικαιολογήσετε την απάντηση σας.

3) “Δεύτερον, η σημαντικότητα …. οργάνωσης και διαχείρισης επιχειρήσεων”

Ι. να γράψετε τις προτάσεις της περιόδου που σας δίνεται .

ΙΙ. να γράψετε τον τρόπο σύνδεσης τους .

ΙΙΙ. να βρείτε και να αναγνωρίσετε το είδος των ονοματικών προτάσεων της περιόδου που σας δίνεται .

ΙV. να γράψετε το συντακτικό ρόλο των ονοματικών αυτών προτάσεων .

V. να γράψετε τη λέξη εξάρτησης των ονοματικών αυτών προτάσεων .

4 ) Η υπογραμμισμένη λέξη που σας δίνεται (λόγους/λόγος) μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με άλλες σημασίες πέραν αυτής που χρησιμοποιείται στο παραπάνω κείμενο. Γράψτε τρεις προτάσεις με τη λέξη αυτή όπου σε κάθε πρόταση να φαίνεται μια διαφορετική σημασία από αυτή που σας δίνεται .

ΚΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ !!!!!

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΛΟΓΟΥ

Σε ένα άρθρο σου στην εφημερίδα του σχολείου σου να αναπτύξεις το θέμα :

“Αρκετοί είναι αυτοί που λένε ότι οι νέοι στην Ελλάδα σήμερα μιλούν μια δική τους γλώσσα “

Ποιοι είναι οι παράγοντες που συμβάλλουν στη διαμόρφωση αυτής της γλώσσας; Ποιες επιπτώσεις έχει αυτό το φαινόμενο για την ελληνική γλώσσα ;και με ποιους τρόπους πιστεύετε ότι θα μπορούσε να εξαλειφθεί ;

Το κείμενο σου (300-330 λέξεων )να δοθεί σε δύο παραγράφους.

Δεν ξέρω ποια είναι η γνώμη σας, αλλά εγώ είμαι εξοργισμένος. Άθελά του ίσως, ο φιλόλογος που έδωσε το θέμα αυτό, ενστάλαξε στα παιδιά, σε μια σχετικά νεαρή ηλικία, μια σειρά από αντιεπιστημονικά ψέματα, παρουσιάζοντάς τα ως γενικώς αποδεκτές αλήθειες. Θα ήταν ήδη κακό αν τους τα έλεγε αυτά μέσα στο μάθημα, αλλά όταν τα προσφέρει ως βάση συζήτησης ακι σχολιασμού, περιβάλλει τις μπαρούφες του Λερναίου με επιπρόσθετο κύρος. Ταυτόχρονα, στο δεύτερο σκέλος του διαγωνίσματος (την “παραγωγή λόγου”), θεωρείται περίπου ως δεδομένο ότι η γλώσσα των νέων είναι κάτι κακό, που έχει “επιπτώσεις” πάνω στην ελληνική γλώσσα και που πρέπει “να εξαλειφθεί”, λες και μιλάμε για καμιά αρρώστια ή κανέναν εχθρό! Έτσι ο νέος μαθαίνει να περιφρονεί τη γλώσσα που μιλάει και να αντιμετωπίζει με δέος μιαν ανύπαρκτη αρχαία ελληνική με δήθεν εκατομμύρια λέξεις και δήθεν πρωτογένεια, σε μια ηλικία που δεν έχει διδαχτεί (αν δεν κάνω λάθος) τις βασικές αρχές της γλωσσολογίας ώστε να έχει έστω και μια πιθανότητα να υποδεχτεί κριτικά τις λερναίες σαχλαμάρες. Αν μάλιστα προσθέσετε το γεγονός ότι το ανύπαρκτο Hellenic Quest παρουσιάζεται να το έχει δημιουργήσει η υπερδιάσημη εταιρεία Apple, που έχει αποκτήσει διαστάσεις θρύλου για πολλούς εφήβους χάρη στα περιζήτητα γκατζέτα που παράγει, καταλαβαίνετε πόσο εδραιώνονται στο μυαλό των παιδιών τα ψέματα του κειμένου. (Η παράμετρος αυτή είναι κάτι το νέο, που δεν το είχε προβλέψει ο αρχικός εμπνευστής του Λερναίου: το 1995 που μάλλον πρωτοξεκίνησε να διαδίδεται το ψευδούργημα, η Apple ήταν μεν μια εταιρεία πασίγνωστη για το καινοτόμο πνεύμα της, αλλά όχι κοσμοκράτειρα όπως σήμερα).

Πριν από μερικούς μήνες, όταν εμφανίστηκε το αλλοπρόσαλλο κείμενο της Δασκάλας της Ραφήνας εναντίον της νέας Γραμματικής του Δημοτικού, που πυροδότησε την αντιπαράθεση που ονομάστηκε Φωνηεντιάδα, κάποιοι αθεράπευτα αισιόδοξοι ή ανίατα φιλελεύθεροι σχολιαστές είχαν ισχυριστεί ότι η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών θα απέτρεπε τέτοια φαινόμενα, αφού η επιστημονική ανεπάρκεια της Δασκάλας βοούσε. Υποστήριξα τότε ότι αν υπήρχε αξιολόγηση, έτσι που είναι τα εκπαιδευτικά μας πράγματα, η μεν δασκάλα της Ραφήνας θα έπαιρνε καλό βαθμό, ενώ, προσθέτω τώρα, η νηπιαγωγός της Λευκάδας θα κοβόταν. Δεν τοποθετούμαι συνολικά για την αξιολόγηση, αλλά αν τη θεωρούμε πανάκεια που θα διορθώσει τα κακώς κείμενα της εκπαίδευσης είμαστε γελασμένοι.

Αλλά τότε τι μπορεί να γίνει για τη διάδοση των γλωσσικών μύθων στα σχολεία; Έχω μια ιδέα και θα την προτείνω, όσο κι αν φαίνεται δονκιχωτική. Την προτείνω μάλιστα στον υπουργό κ. Κ. Αρβανιτόπουλο, παίρνοντας θάρρος όχι από το ότι είναι παλιός μου συμμαθητής, αλλά επειδή έδωσε μια εξαιρετικά τεκμηριωμένη απάντηση στις σπυραδωνικές ανοησίες περί κατάργησης των φωνηέντων. Προτείνω λοιπόν να συντάξει το υπουργείο μια ολιγοσέλιδη εγκύκλιο στην οποία να ανασκευάζει το Λερναίο και μερικούς ακόμα γλωσσικούς μύθους, που να την αναπαράξουν (σικ, είπαμε) οι υπεύθυνοι του κάθε σχολείου και να την μοιράσουν στους μαθητές. Είμαι βέβαιος ότι πολλοί καθηγητές της γλωσσολογίας θα σπεύσουν να βοηθήσουν στη σύνταξη αυτού του κειμένου.

Ώσπου να γίνει αυτό όμως (μην κρατάς την αναπνοή σου, λέει κάποιος μεταφράζοντας την αγγλική έκφραση) θα συνεχίσω κι εγώ με τις μικρές μου δυνάμεις να προσπαθώ να πολεμήσω τις προσπάθειες τύφλωσης των εφήβων και όλων μας, γι’ αυτό γράφω ξανά και ξανά για τα Λερναία μυθεύματα, έστω κι αν γίνομαι βαρετός σε πολλούς. Βλέπετε, όταν ο παλαβός ρίξει μια πέτρα στο πηγάδι, χρειάζονται σαράντα γνωστικοί για να τη βγάλουν -και ξέρετε τι δουλειά είναι αυτό, δύσκολη και βαρετή. Μετά όμως πίνουμε καθαρό νερό.