Ο Γκάντι υιοθέτησε μια ανδρόγυνη μορφή αντίστασης στο Ανδρικό πρότυπο της Βρετανικής κυριαρχίας

 ROBERT J. C. YOUNG( 2001 )

ΙΕΤΑΠΟΙΚΙΑΚΗ ΘΕΩΡΙΑ

ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ Γιώργος Δεμερτζίδης

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Βασιλική Καραγιάννη

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ιωάννα Λαλιώτου

ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΑΤΑΚΗ 2007 

Σελ 467- 470

3. ΟΙ ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΤΟΥ Γκάντι 

3.1. Αντίσταση μέσα από το κοινωνικό φύλο

Η πολιτική του Gandhi, παραβιάζοντας τις συμβατικές πολιτικές κατηγορίες και μορφές και τις κανονιστικές διακρίσεις μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού χώρου διάνοιξε δυνατότητες τις οποίες ιδιοποιήθηκε σταδιακά η μεταποικιακή αριστερά. 

Η τακτική της μη-βίας την οποία μέσω των οποίων τέθηκε ακολούθησε, όπως έχουν επισημάνει διάφοροι σχολιαστές, συνοδεύτηκε από μια στρατηγικής σημασίας υπέρβαση των καθιερωμένων ρόλων σε επίπεδο κοινωνικου  φύλου, γεγονός που δυσκόλεψε περισσότερο την αποικιακή κυβέρνηση να αντιδράσει με τους τρόπους με τους οποίους χειριζόταν συνήθως την. αντιαποικιακη αντίσταση 

 Η ψυχολογία της αποικιοκρατίας, όπως έχει υποστηρίξει ο Gandhi και αργότερα ο Fanon  αναπτυσσόταν μια διανοητική κατάσταση αμοιβαίας αντίδρασης μεταξύ αποiκιοκρατη και αποικιοκρατούμενου, και για τους δύο η αποικιοκρατική κουλτουρα απαιτούσε μια συγκεκριμένη διανοητική στάση, με τη δική της ιδεολογια ,  τους δικούς της κώδικες και κανόνες, οι οποίοι έπρεπε να περάσουν μέσω διδασκαλίας αλίας, καθώς ήταν διαφορετικοί από τις τοπικές κουλτούρες και των δύο.

 Στην περίπτωση αιώνα, του βρετανικού ιμπεριαλισμού στα τέλη του δεκάτου ενάτου αιώνα το πλέγμα της αποικιοκρατικής κουλτούρας στηρίχτηκε πάνω σε μια ιδεολογία ανδρισμού. 

Ο Ashis Nandy ήταν από τους πρώτους που επισήμαναν στην αντιστοιχία μεταξύ σεξουαλικής και πολιτικής κυριαρχίας, την οποία η δυτική αποικιοκρατία χρησιμοποίησε σταθερά» (Nandy 1983:4). 

Με την επέκταση της αυτοκρατορίας κατά τον δέκατο όγδοο αιώνα, υπήρξε στη Βρετανία μια σαφής τάση προς την ανάπτυξη ενός συγκεκριμένου προτεσταντικού στερεότυπου ανδρισμού που θα αποτελούσε τη βάση της βρετανικής πολιτικής και κοινωνικο-οικονομικής ηγεμονίας. 

Η κυριαρχία αυτή της πατριαρχικής αντίληψης, η οποία συνδέθηκε με τη δράση και τη βία της αποικιακής κατάκτησης, λειτούργησε κατά ανάλογο τρόπο, σε μια

περιοριστική ιδεολογία «μητρόπολης/αποικιών» για τις γυναίκες και τη θηλυκότητα, κάτι το οποίο οι ίδιες οι γυναίκες συχνά αμφισβήτησαν. 

Η ιμπεριαλιστική κουλτούρα επίσης ενισχύθη – κατά τον δέκατο ένατο αιώνα και από διάφορες φυλετικές θεωρίες, οι οποίες παρουσίαζαν τις ευρωπαϊκές φυλές ως αρσενικες

, ενώ τις μη-ευρωπαϊκές ως θηλυκές: η λατρεία της αρσενικότητας έγινε ηγεμονική. Τα βρετανικά ιδιωτικά σχολεία, η έμφαση στον αθλητισμό, στο κυνήγι, η κήρυξη της ομοφυλοφιλίας ως παράνομης η ίδρυση του συλλόγου Προσκόπων, ακόμη και η μόδα ανδρικής περιτομής, όλα αυτά αποδεικνύουν ότι κατά την περίοδο του μιλιταριστικου ιμπεριαλισμού   υπήρξε ένας στενός περιορισμός της ταυτότητας του κοινωνικού φύλου 

Για το λόγο αυτό οποιοδήποτε  σημάδι θηλυκότητας  στους άνδρες έφτασε  να θεωρείται πιο   επικίνδυνο και από την τη θηλυκότητα. Μέσα από μια ανάλυση συγκεκριμένων πολιτικών διαμαχων  στην Ινδία των τελών του δεκάτου ενάτου αιώνα, η Mrinalini Sinha έχει υποστηρίξει ότι τη νέα δυναμική μεταξύ αποικιοκρατικής και εθνικιστικής πολιτι κής στην Ινδία τις δεκαετίες του 1880 και 1890 αποτυπώνεται κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο στη  λογική του αποικιοκρατικού ανδρισμού (Sinha 1995: 1) 

Σύμφωνα με τον Nandy, ένας τρόπος μέσω του οποίου η Ινδία απάντησε σε  αυτή τη λατρεία του ανδρισμού και του ιδεώδους του προμηθεϊκού άντρα, ήταν να δημιουργήσει έναν ιδεολογικό αντίλογο με τη θεωρία των πολεμικών φυλών (Ksatriyahood), την οποία, όπως υποστηρίζει, μπορούμε να βρούμε ακόμη και σήμερα στο μαχητικό εθνικισμό των Ινδουιστών και των Σιγ. Σταθεροποίησε επίσης και το συνωμοτικό νήμα του ινδικού στρατούς : στους αιώνες της βρετανικηε. η κυριαρχίας, η μεγάλη πλειοψηφια αυτού που αποκαλούνται  «στρατός κατοχής» στην Ινδια αποτελούνταν από Ινδούς -  ακολουθώντας το παράδειγμα των Ρωμαίων, η βρεττοχική αποικιοκρατική στρατηγική έτεινε  πάντοτε να  χρησιμοποιεί και να αναδιοχετεύει τον στρατιωτική υπηρεσία της αυτοκρατορίας, μια τακτική που  ειρωνεία της ήταν πιο ορατή στη χρησιμοποίηση  ιρλανδικών συνταγμάτων στην Ινδία. Στην περιπτώση της Ινδίας, η αντίσταση με ανταπόδοση της βίας στη βία υποτιμήθηκε ως στρατηγική μετά την καταστολή της εξέγερσης του 1857. Αν και από εθνικιστική άποψη, η εξέγερση του 1857, όπως πρώτος υποστήριξε ο Savarkar το 1909, ήταν ένας πόλεμος ανεξαρτησίας, γεγονός παραμένει ότι η νίκη των Βρετανών επιτεύχθηκε, όπως τόνισε ο Seeley, χάρη στη χρησιμοποίηση  ινδικών  στρατευμάτων (Savarkar 1947- Seeley 1971). Πέρα από την τρομοκρατική δράση, για την οποία έχουμε ήδη μιλήσει, έκτοτε η στρατιωτική αντίσταση δεν αποτέλεσε ποτέ σοβαρή απειλή για τη βρετανική κυριαρχία στην Ινδία. Ο Νανάς υποστηρίζει ότι οι Ινδοί, αντί να αντισταθούν στον κατακτητή με τουςδικούς του όρους, δηλαδή να προσπαθήσουν να μιμηθούν ή να συναγωνιστούν τα. Βρετανικά ιδεώδη περί ανδρισμού, ακολούθησαν έναν εναλλακτικό τρόπο αντίδρασης, αναπτύσσοντας ένα νέο ορισμό του ανδρισμού, ο οποίος ως ένα βαθμό

συμφωνούσε με το δυτικό στερεότυπο του εκθηλυμένου Ινδού, αλλά ο οποίος ήταν εμπνευσμένος από το πολύ ευρύτερο φάσμα του ανδρισμού, της θηλυκότητας ς και του ανδρογυνισμού, το οποίο ήταν εγγενές στην ενδουιστική παράδο

- Η αντιστροφή αυτή, που έγινε με βάση την τοπική παράδοση, συνοδεύτηκε. και από μια αλλαγή οπτικής, σύμφωνα με τηνοποία η αρσενική κουλτούρα του αποικιοκρατη άρχισε να ε Θεωρείται ως ηθικά και πολιτισμικά κατώτερη 

Ο Γκάντι  ήταν εκείνος που κατάφερε να ενσαρκώσει αυτή την μεταμόρφωση και να εξελίξει σε μια μορφή αντιαπικιακξς αντίστασης καλλιεργώντας  μια  ηθελημένη παιδική θηλυκότητα, ενώ ταυτόχρονα αντλούσε από την ε τις τις πηγές των  ντόπιων πολιτισισμικων μορφών (Nandy 1983: 52-5). Ωστόσο, ακόμη σε αυτήν την περίπτωση ο Γκάντι μιμήθηκε το παράδειγμα κάποιων " ξενοοφερμένων "  δυτικών , οι οποίοι εκφράστηκαν με αμφίσημο τρόπο απέναντι στην κουλτούρα και την ιδεολογία του ιμπεριαλισμού, γεγονός που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί εναντίον του ιμπεριαλισμού. 

Η έκφραση της διαφωνίας του  Όσκαρ Ουάιλντ μέσω της ομοφυλοφιλίας του εγκαινίασε ένα νέο πεδίο εμφυλης πόλιτικης τις  δυνατότητες της οποίας ο Γκάντι αντιλήφθηκε από την αρχή της  καριέρας του, αν κρίνουμε από το ενδιαφέρον του για το έργο του .E  Carpenter και R. H. Sherard (τα βιβλία τους βρίσκονται ανάμεσα στα προτεινόμενα αναγνώσματα στο τέλος του Hind Swaraj) Η υιοθέτηση από την μεριά του   κάποιων μεθόδων αντίστασης που χρησιμοποίησαν οι σουφραζέτες, η υπο στήριξή του προς ορισμένους φεμινιστικούς στόχους και η δική του συνειδητή κίνηση, στην προσωπική και τη δημόσια ζωή του, να υιοθετήσει ο ίδιος,μια σχεδόν ανδρόγυνη ταυτότητα όλα αυτά υποδηλώνουν τις σχέσεις ανάμεσα στη κεντρική του  θέση   της μη-βίας και σε μια πολιτική με την οποία αντιστάθηκε  την βρετανικό ιμπεριαλισμό υπονομεύοντας την έμφαση του τελευταίου  στον υπερβολικό ανδρισμό και εκμεταλλευόμενος τις αντιδράσεις του στο θηλυκό 

 • Ο 

Gandhi, του οποίου η αντινεωτερική στάση ήταν εξαιρετικά προβλημστικη  για το φεμινισμό στην Ινδία, εκμεταλλεύτηκε και χρησιμοποίησ" θηλυκές   στρατηγικές σε μια πολιτική κατάσταση της οποίας οι κανόνες ήταν κατηγορηματικά  ανδρικοί, και με αυτόν τον τρόπο αναστάτωσε τα πολιτικά πράγματα χρησιμοποιώντας ως · κοινωνικό φύλο. Εισήγαγε την ψυχολογία ως όπλο των αδύναμων , με έναν πολύ πιο ριζοσπαστικό τρόπο από εκείνον του Fanon το Ειναι, ο οποίος ενδιαφερόταν πρωτίστως να αποκαλύψει την ιδεολογική  βάση της  δυτικής εθνο-ψυχολογίας και για τον οποίο η νευρωτική κατάσταση της αποικιοκρατίας, την οποία εξέφρασε με τόσο σθένος, μπορούσε να θεραπευ το μόνο με τη χρήση αρσενικής βίας. Με αυτή του την ενέργεια, ο Gandhi ανοιξε ς το δρόμο για να αξιοποιηθεί η ψυχολογία στο σύνολό της ως μέσο αντιαποικιαμης ς πολιτικής πρακτικής, η οποία έχει πλήρως αναπτυχθεί στις μετααποικιοακες  ιστορικές επανεκτιμήσεις των μορφών και των μέσων της αντιαποικιακης  αντίστασης. Ήταν επίσης από τους πρώτους που μίλησαν για τις πολιτικες  δυνατότητες εναλλακτικών μορφών αντίστασης, όπως αυτής που θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως μια πολιτική μορφή ανταρτοπόλεμου εκφραζοντας αυτό που οι καταπιεσμένοι, γυναίκες, άντρες και παιδιά έκαναν τόσον  καιρό 

Ο Γκάντι πήγε πιο μακριά από τον Φανούν χρησιμοποιώντας τις ταυτότητες του κοινωνικού  φύλου ως τμήμα των  αντιαποικιακων του κινήσεων ( στην περίπτωσή του, η χρήση τους επεκτάθηκε και στην ευρύτερη κοινωνική του πολιτική 

 Ενώ ο Fanon αντέδρασε σττην εχθήλυνση του θύματος της αποικιοκρατίας   επιββάλλοντας έναν βίαιο υπερ-ανδρισμο ο Γκάντι απλά επιδόθηκε σε να περιπλο παιχνίδι ανάμεσα στα δύο με την ιδέα της satyagraha ή μιας προφανως θηλυκής» παθητικής αντίστασης· η «δύναμη της ψυχής», η shakti, ήταν επίσης μια θηλυκή αρχή. Επικαλούμενος το θηλυκό στοιχείο σε μια πολιτική κατάσταση της οποίας οι κανόνες ήταν αρσενικοί, ο Gandhi αναστάτωσε σε ταυτόχρονα τόσο την έμφυλη όσο και την αποικιακή πολιτική πραγματικό τητα. Ενώ στα μάτια των δυτικών ο Gandhi έκανε τον εαυτό του πιο θηλυκό, για τους Ινδούς απέκτησε το πολιτισμικά αναγνωρίσιμο χαρακτηριστικό του ανδρόγυνου. 

Στον τόπο του ο Gandhi μάλλον αυτοευνουχίστηκε παρά εκθηλυνθηκε: ένας από τους λόγους της μυστικιστικής του γοητείας στο λαό ήταν η δημόσια αποκήρυξη των σεξουαλικών σχέσεων με τη σύζυγό του. 

Ό Gandhi ενθάρρυνε επίσης ενεργά τη συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική, ενστερνίστηκε πολλούς από τους φεμινιστικούς στόχους και αναγνώρισε τις δυνατότητες των φεμινιστικών πολιτικών στρατη γικών.

Ο Gandhi και η πολιτική του ενδύματος

Μια χαρακτηριστική στρατηγική της «αντι-πολιτικής» του Gandhi αφορούσε την πολιτική του ενδύματος. Παρά την έμφαση που έδωσε στον κόσμο του πνεύματος, στην πραγματικότητα ο Gandhi πρόβαλε το σώμα του όσο κανένας άλλες ηγέτης αντιαποικιακού αγώνα. Οι ενδυματολογικές του μεταμορφώσεις, τις οποίες έχει καταγράψει με εντυπωσιακό τρόπο η Emma Tarlo, από την Πρωιμασία ενός λυγερόκορμου Άγγλου τζέντλεμαν των ανώτερων τάξεων το 188 στη λαϊκή εκδοχή της περιβολής Kathiawadia ενός χωρικού Guharati  ήταν γεμάτες σημασία. Ο Gandhi ήταν άριστος γνώστης της ενδυματολογικης σημειωτικής, την οποία και χειρίστηκε πιο αποτελεσματικά από το ξίφος η τι όπλο. 

 ΕΝΩ πρόβαλε ένα μη - υλιστικό τρόπο ζωής  ελάχιστοι  ελάχιστοι πολίτικοι  φροντίδα.  τόσο πολύ τον τρόπο με τον οποίο ντύνονταν ή κατέγραψαν της διεξοδικά το πώς θα έπρεπε να ερμηνευθεί το ντυσιμο τους 

ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ,ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΣΙΑ,ΙΣΤΟΡΙΑ Τα αρχίδια πάνω στο τραπέζι .ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟ NOMADIC UNIVERSALITY Intellectual Commons

παρακαλώ πολύ μην αφησετε να σας σοκάρει ο τιτλος .. Προκειται για εξαιρετικο απο καθε αποψη αρθρο https://nomadicuniversality.com/.../%cf%84%ce%b1-%ce.../... Τα αρχίδια πάνω στο τραπέζι NOMADICUNIVERSALITY.COM Τα αρχίδια πάνω στο τραπέζι της Βικτουάρ Τυαγιόν «Ο φεμινισμός είναι μια συλλογική περιπέτεια, για τις γυναίκες, για τους άντρες, για τους λοιπούς. Μια επανάσταση που έχει αρχίσει. Μια κοσμοθε.... ΦΕΜΙΝΙΣΜΟΣ,ΑΡΧΑΙΟΓΝΩΣΙΑ,ΙΣΤΟΡΙΑ Τα αρχίδια πάνω στο τραπέζι 13 ΙΟΥΝΙΟΥ 2021 NOMADICUNIVERSALITY ΟΛΙΒΙΑ ΓΚΑΖΑΛΕ,ΑΡΡΕΝΩΠΟΤΗΤΕΣ ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ της Βικτουάρ Τυαγιόν «Ο φεμινισμός είναι μια συλλογική περιπέτεια, για τις γυναίκες, για τους άντρες, για τους λοιπούς. Μια επανάσταση που έχει αρχίσει. Μια κοσμοθεώρηση, μια επιλογή. Το ζητούμενο δεν είναι να αντιπαραθέσουμε τα μικρά πλεονεκτήματα των γυναικών στα μικρά κεκτημένα των ανδρών, αλλά να τα τινάξουμε όλα στον αέρα». Virginie Despentes, King Kong Théorie Το βιβλίο αυτό δεν είναι ένα εγχειρίδιο για να μάθει κανείς πώς να γίνει πραγματικός άντρας. Ούτε είναι μια προκήρυξη ενάντια σε κάποια αφηρημένη οντότητα που θα ονομαζόταν «οι άντρες», που να τους βάζει όλους στο ίδιο τσουβάλι. Και δεν είναι μία προσωπική άποψη για την αρρενωπότητα την οποία θα είχα αντλήσει από λιγότερο ή περισσότερο εμπνευσμένες παρατηρήσεις του κοντινού μου περιβάλλοντος. Είναι μία απόπειρα σύνθεσης εκατοντάδων εργασιών –άρθρων, διδακτορικών, δοκιμίων, ντοκυμανταίρ- που αφορούν την αρρενωπότητα, τους άνδρες και τον ανδρισμό, που είχα την ευκαιρία να διαβάσω στο πλαίσιο της δουλειάς μου. Είμαι δημοσιογράφος. Εδώ και δύο χρόνια, σε μια εκπομπή που μεταδίδεται σε podcast, Les couilles sur la table, συζητώ για καμιά σαρανταριά λεπτά με ειδικούς/-ές σε κάποιο ζήτημα σχετικό με την αρρενωπότητα. Είναι πανεπιστημιακοιές[1], καλλιτέχν-ιδ-ες, ερευνήτριες. Τη στιγμή που γράφω αυτές τις γραμμές, έχουν μεταδοθεί σαράντα επεισόδια. Είμαι φεμινίστρια, πάει να πει: πιστεύω σε αυτή την επαναστατική ιδέα ότι οι γυναίκες είναι άνθρωποι. Θέλω, και πιστεύω ότι είναι δυνατό, όποιο κι αν είναι το φύλο μας, να μπορούμε να διάγουμε βίους ελεύθερους και ευτυχείς, σε ίση μοίρα. Είμαι πεπεισμένη ότι το ζήτημα αυτό των έμφυλων σχέσεων, και άρα της αρρενωπότητας, μας αφορά απολύτως όλες και όλους, σε όλες τις πτυχές της ζωής μας. Ως γυναίκα, από την πιο νεαρή ηλικία, με σημάδεψε η διαδεδομένη έμφυλη βία. Όπως πολλές, για παράδειγμα, υπέστην παρενοχλήσεις και προσβολές στο δρόμο, μόλις βγήκα από την παιδική μου ηλικία. Μεγαλώνοντας στη δεκαετία του 1990, σημαδεύτηκα επίσης από την εποχή, απ’ όσα έβλεπα να γίνονται στον κόσμο –τους στρατιώτες που ήταν υπεύθυνοι για τις σφαγές στο Κόσοβο, τους ισλαμιστές τρομοκράτες, τους μαθητές λυκείου που πολυβολούσαν τους συμμαθητές τους στις Ηνωμένες Πολιτείες, τους κατά συρροή δολοφόνους, τους βιαστές και τους παιδεραστές στα τηλεοπτικά δελτία, τις ταινίες και τα βιβλία: άντρες, ξανά και ξανά. Το πρώτο ζήτημα που με κατατρύχει λοιπόν από καιρό είναι το νόημα της βίας. Γιατί, παντού στον κόσμο, οι βιαιότητες αυτές διαπράττονται από άτομα αρσενικού γένους; Ως παιδί, και μετά ως έφηβη, μας ένιωθα, όλες και όλους, κλεισμένες μέσα σε ρόλους που δεν μας ταίριαζαν πραγματικά: εγώ και οι φίλες μου έπρεπε να καταπίνουμε την οργή μας, να είμαστε πιο γλυκιές, να αποφεύγουμε τις συγκρούσεις· εκείνοι τσακώνονταν βγαίνοντας απ’ το μάθημα, φώναζαν «παλιοπούστη» σε κάθε διάλειμμα, ρίχνανε χαστούκια … Αυτή η μεγάλη μασκαράτα με προβλημάτιζε. Αλλά ο μόνος λόγος περί ανδρών στον οποίο ήμουν εκτεθειμένη ήταν ο λόγος των γυναικείων περιοδικών, τα οποία καταβρόχθιζα, που μας μάθαινε να καταλαβαίνουμε τι αρέσει στους άντρες και τι περιμένουν από μας. Όλα φωτίστηκαν όταν έφτασα δεκαέξι: η μεγάλη μου αδερφή μού χάρισε το King Kong Théorie της Βιρζινί Ντεπάντ, που μόλις είχε κυκλοφορήσει. Το βιβλίο αυτό μου άλλαξε τη ζωή. Μπορώ ακόμα σήμερα να παραθέσω από μνήμης ολόκληρα χωρία, όπως το εξής: «Ο παραδοσιακός ανδρισμός είναι ένα εγχείρημα που ακρωτηριάζει τόσο όσο και η ανάθεση της θηλυκότητας». Ήταν τόσο διαυγές, και τόσο πιστό σε όλα όσα έβλεπα παντού γύρω μου: κορίτσια που αφήνονταν, μερικές φορές πρόσχαρα, στην υποταγή και την υπακοή· αγόρια συχνά ανίκανα για συναισθηματική εγγύτητα με τους πιο κοντινούς φίλους τους, απότομα και βίαια από συνήθεια, για το ίματζ, τα οποία όμως συγκρατούσαν τα δάκρυά τους και, τρομοκρατημένα, έκρυβαν την τρωτότητά τους. Διότι αυτό που μαθαίνουν ακόμα και σήμερα τα αγόρια, με χίλιους τρόπους, είναι ότι απαξιώνονται αν υιοθετήσουν στάσεις ή δραστηριότητες κωδικοποιημένες ως γυναικείες. Το δεύτερο ζήτημα αυτού του βιβλίου, λοιπόν, είναι το ζήτημα αυτών των στερεοτύπων και των επιταγών του ανδρισμού. Η ανδρική κυριαρχία παραμένει μία προφάνεια. Το ερώτημα πότε και πώς άρχισε είναι συναρπαστικό, αλλά δεν είναι το αντικείμενο αυτού του βιβλίου. Ας θυμίσουμε μόνο τρία πράγματα: έχει πανάρχαιες ρίζες, πολλών χιλιετιών, και φαίνεται να ισχύει για όλες τις κουλτούρες· δεν υπήρξε ποτέ αντίστροφο ισοδύναμο της πατριαρχίας (σε καμία εποχή οι γυναίκες δεν είχαν το δικαίωμα να ακρωτηριάζουν, να φονεύουν, να εγκλείουν, να επιτίθενται στους άντρες)· τέλος, η κυριαρχία αυτή είναι δομική –ταυτόχρονα οικονομική, συμβολική και πολιτισμική. Κανείς δεν εκφεύγει απ’ αυτήν· κανείς δεν μεγαλώνει εκτός της έμφυλης τάξης· είναι σαν τον αέρα που αναπνέουμε. Η ανδρική κυριαρχία δεν είναι ούτε μία πραγματικότητα στην οποία συναινούμε ελεύθερα. Όλοιες ερχόμαστε σε μια κουλτούρα ήδη συγκροτημένη. Είμαστε τα προϊόντα της, και την παράγουμε με τις πρακτικές μας και με την ύπαρξή μας. (…) Τέλος, για να μην υπάρχουν αμφισημίες, σχετικά με το επίμονο κλισέ που θέλει τις φεμινίστριες να μισούν τους άντρες, καλό είναι να διευκρινίσω: δεν θεωρώ ότι οι άντρες είναι εχθροί των γυναικών. Ακριβώς επειδή αγαπώ τους άντρες είναι που πιστεύω στη δυνατότητα να ζήσουμε εξισωτικές σχέσεις, που είμαι φεμινίστρια. Δεν πρόκειται για κάποιο πόλεμο μεταξύ γυναικών και ανδρών· το αντίθετο: παλεύοντας κατά του σεξισμού, ο φεμινισμός είναι ίσως η μόνη μας ελπίδα να κάνουμε βιώσιμη τη συμβίωσή μας, χωρίς κανείς να κυριαρχεί επί του άλλου. Θέλω λοιπόν επίσης να καταλάβω την κυριάρχηση ορισμένων ανδρών επί άλλων ανδρών: αυτό είναι το τρίτο μεγάλο ερώτημα αυτού του βιβλίου. Όλοι οι άντρες είναι σε κυριαρχική θέση, αλλά κάποιοι είναι λιγότερο και άλλοι περισσότερο. Η αρρενωπότητα επιβάλλει όχι μόνο μια ιεράρχηση μεταξύ ανδρών και γυναικών, αλλά και μια ιεράρχηση των ανδρών μεταξύ τους. Το να ενδιαφερθείς για τις αρρενωπότητες, να επιστρέψεις το βλέμμα, σημαίνει λοιπόν επίσης να θέσεις ξανά υπό διερώτηση την οικονομία μας, τους πολιτικούς, δικαστικούς, ιατρικούς μας θεσμούς, με άλλα λόγια, τις εξουσιαστικές μας δομές. Δεν υπάρχει τίποτε το μοιραίο σε όλα αυτά· πρόκειται για ζητήματα δομικά, και τις δομές μπορούμε να τις καταλύσουμε, ή να τις παρακάμψουμε. Στα είκοσί μου, είχα την τύχη να σπουδάσω στις Ηνωμένες Πολιτείες. Εκεί έμαθα ότι, στο πλαίσιο των τμημάτων των gender studies, πανεπιστημιακοί δούλευαν επίσης πάνω στις masculinities studies. Το ζητούμενο ήταν να αντιστρέψεις το βλέμμα, εκεί όπου η αρρενωπότητα ως τέτοια υπήρξε ανέκαθεν το τυφλό σημείο της κυριαρχίας. Με άλλα λόγια, για να επαναλάβω τα λόγια τού Ερίκ Φασσέν [Eric Fassin] από το επίμετρό του στο βιβλίο της Ρέιουιν Κοννέλλ [Raewyn Connell] Αρρενωπότητες, στο οποίο θα επανέλθω διά μακρών σε αυτό το βιβλίο: «Αν οι σπουδές για τις γυναίκες τούς είχαν επιτρέψει την πρόσβαση σε μία οικουμενικότητα η οποία μέχρι τότε επιφυλασσόταν στους άντρες, οι σπουδές για τους άντρες θα έκαναν τους τελευταίους να εισέλθουν στο χώρο μιας ιδιαιτερότητας όπου μέχρι τότε ήταν περιορισμένες οι γυναίκες». Γυρίζοντας στη Γαλλία, έλεγα ότι κάποια μέρα θα μου άρεσε να γράψω για την αρρενωπότητα, αλλά δεν αισθανόμουν ότι νομιμοποιούμαι γι’ αυτό. Κατά βάθος, νομίζω ότι περίμενα να το αναλάβει κάποιος άντρας. Ωστόσο, προσπάθησα πολλές φορές να προτείνω θέματα σχετικά με την αρρενωπότητα, για χρόνια, αλλά κανείς δεν φαινόταν να το βρίσκει ενδιαφέρον. Στη σχολή δημοσιογραφίας όπου σπούδασα, δεν το θεωρούσαν καν ζήτημα. Μερικά χρόνια αργότερα, αποφάσισα να γίνω ανεξάρτητη δημοσιογράφος ώστε επιτέλους να ασχολούμαι με τα θέματα που ενδιέφεραν εμένα. Επί χρόνια, έβλεπα να δημοσιεύονται μελέτες και άρθρα διαφωτιστικά και ενδιαφέροντα στον πανεπιστημιακό κόσμο, αλλά τα ΜΜΕ ποτέ δεν μιλούσαν γι’ αυτά. Θέλησα να τα μοιραστώ, συνομιλώντας με τους ερευνητές και τις ερευνήτριες που αφιέρωσαν τόσο χρόνο να στοχαστούν γι’ αυτά τα ζητήματα. Το podcast ήταν το ιδεώδες μέσο γι’ +αυτό. Εξ αρχής θέλησα να δώσω το λόγο στους πανεπιστημιακούς, και όχι να μεταδώσω υποκειμενικές μαρτυρίες διάσημων ή ανώνυμων ανδρών που θα έδιναν την προσωπική τους άποψη για την δική τους αρρενωπότητα. Πρώτον διότι είναι πολύ δύσκολο να έχεις «άποψη» όταν είσαι από τη μεριά της κυριάρχησης –πολύ σπανίως έχει κανείς συνείδηση των προνομίων που συνεπάγεται το να είσαι λευκός, ετεροφυλόφιλος, αρτιμελής, εντεύθεν του φύλου [cisgenre]. Έπειτα, είμαι πεπεισμένη ότι, για να σκεφτούμε τις κυριαρχήσεις, έχουμε ανάγκη έννοιες, γεγονότα, στατιστικές, όχι μόνο μαρτυρίες (άλλωστε συχνά οι πανεπιστημιακοί αυτές συχνά δουλεύουν πάνω σε μαρτυρίες, σε εκτενείς συνεντεύξεις που συνέλεξαν υπομονετικά). Συχνά μου προσάψανε την χυδαιότητα του τίτλου Τα αρχίδια πάνω στο τραπέζι. Δουλεύω σήμερα σε ένα γραφείο όπου μας φαίνεται απολύτως νορμάλ να εκφωνεί κανείς φράσεις όπως Έχει κανείς ένα μικρόφωνο για τα αρχίδια; Τι θέμα έχουν τα αρχίδια αυτή την εβδομάδα; Δεν μπορώ να έρθω στη συνεδρίαση, πρέπει να μοντάρω τα αρχίδια … (Εξάλλου, αν συναντηθούμε κάποια μέρα, προπαντός μη μου πείτε αστεία για τα αρχίδια, σας διαβεβαιώ ότι στη σύνταξη του Binge Audio τα έχουμε πει και ξαναπεί όλα). «Βάζει τα αρχίδια του πάνω στο τραπέζι» είναι μία μεταφορά που πάντοτε μου κινούσε την περιέργεια. Παίρνω τη γραμματική και τα σχήματα λόγου πολύ σοβαρά. Δεν καταφέρνω ποτέ να ξεχάσω τελείως την κυριολεκτική σημασία των εκφράσεων, και η συγκεκριμένη μού φαινόταν να συνοψίζει εύστοχα αυτό που ήθελα να κάνω. Τα αρχίδια είναι το σύμβολο του ανδρισμού. Ετυμολογικά, η λέξη testicule βγαίνει από το testis, στα λατινικά «μάρτυρες»: τα όργανα αυτά είναι μάρτυρες του ανδρισμού. «Les couilles», μάλιστα, σε ορισμένες εκφράσεις, μπορεί να σημαίνει «οι άντρες»: ορισμένοι άντρες μεταξύ τους αποκαλούνται «ma couille», λένε ότι προτιμούν να βρίσκονται «entre couilles». Το να «έχεις αρχίδια» σημαίνει να έχεις θάρρος, σαν η ηθική αυτή αρετή να μπορεί να είναι μόνο ανδρική. Γι’ αυτό το λόγο σκέφτηκα ότι αυτό το τραπέζι, στο οποίο όποιος τα βάλει χαίρει εκτίμησης, θα μπορούσαμε να το μετατρέψουμε σε τραπέζι εξέτασης, συζήτησης, ανατομής της αρρενωπότητας. Είμαι πεπεισμένη ότι η γνώση χειραφετεί και ελευθερώνει. Πολλοί/-ές μου το είπαν και μου το έγραψαν: αυτές οι σκέψεις και οι αναλύσεις που μεταδόθηκαν σε αυτές τις συνεντεύξεις τούς προκάλεσαν συνειδητοποιήσεις, αλλαγές προοπτικής που τους επέτρεψαν να αναπνεύσουν κάπως καλύτερα. Εκπομπή πρώτη: Ανατροφές ανδρισμού Συζήτηση με την Ολιβιά Γκαζαλέ [Olivia Gazalé], η οποία διδάσκει φιλοσοφία και έχει γράψει τα βιβλία Je t‘aime à la philo : Quand les philosophes parlent d‘amour et de sexe [Σ’αγαπώ στη φιλοσοφία (ή «σε φιλοσοφικό στυλ»): Όταν οι φιλόσοφοι μιλούν για την αγάπη και το σεξ] και Le Mythe de la virilité – Un piège pour les deux sexes [Ο μύθος του ανδρισμού – μια παγίδα και για τα δύο φύλα). Ποια ήταν η εικόνα του ιδανικού άνδρα στην αρχαία Ρώμη; Οι κανόνες [canons] για τον ιδανικό άνδρα καθιερώθηκαν στην Ελλάδα, και μετά τελειοποιήθηκαν στη Ρώμη. Στην αρχαία Ελλάδα, το μοντέλο τους είναι η ἀνδρεία[2], δηλαδή ο ιδεατός ανδρισμός. Πρόκειται κατ’ αρχάς για κανόνες σωματικής ωραιότητας. Υπάρχει αυτή η ιδέα ότι το βέλτιστο του ανθρώπινου υλικού, η ανθρώπινη τελειότητα, είναι το ανδρικό σώμα. Πρέπει να έχεις φαρδιούς ώμους, να είσαι ψηλός … Σε αυτά προστίθενται κανόνες ηθικότητας, βγαλμένοι ιδίως από τη στωική φιλοσοφία. Ο Ηρακλής, ο οποίος είναι ο καλύτερος εκπρόσωπος της ελληνικής ἀνδρείας, τιμάται και θαυμάζεται για τις ποιότητες σωματικής ρώμης που διαθέτει, για την ισχύ και τo ανεπτυγμένο μυϊκό του σύστημα, αλλά επίσης για το θάρρος του, το πείσμα του, την ηθική του αξία, την τόλμη, τη μαχητικότητά του. Στους κανόνες αυτούς βρίσκουμε πάντοτε την διπλή αυτή ιδέα της ισχύος και του ελέγχου. Έπρεπε δηλαδή να είσαι ικανός να ελέγχεις, να κυβερνάς τον εαυτό σου; Προπαντός να κυβερνάς. Αυτό είναι που θέτει τον άνδρα υπεράνω της γυναίκας, η οποία θεωρείται ευέξαπτη, ανορθολογική, απερίσκεπτη, παρορμητική. Ο άνδρας, πάλι, πιστεύει ότι είναι πάντοτε κύριος των συναισθημάτων και των παθών του. Ο στωικισμός θα εισαγάγει την ιδέα ότι ο ανδροπρεπής άνδρας πρέπει να μάθει να υπομένει τον πόνο, μέχρι και να επιθυμεί το θάνατο. Στα δεκαεπτά του, ο νέος Ρωμαίος καλύπτεται από μία τόγα, η οποία συμβολίζει την pudor, δηλαδή όχι μόνο τη σωματική ευπρέπεια αλλά κυρίως την κάλυψη των συναισθημάτων. Ένας άνδρας δεν πρέπει να δείχνει τίποτε, δεν πρέπει ούτε να κλαίει ούτε να φτερνίζεται ούτε να φοβάται. Mε παραξένεψε πολύ που διάβασα ότι ο άνδρας, στους Ρωμαίους, δεν επιτρεπόταν ούτε να φτύνει, ούτε να φτερνίζεται, ούτε να ρουφάει τη μύτη του ούτε να χασμουριέται! Nαι, διότι όλα αυτά είναι σημεία θηλυπρέπειας. Πρέπει να κατανοήσουμε ότι, το να είσαι άνδρας, σημαίνει πρώτα και κύρια να μην είσαι γυναίκα. Η εκθήλυνση είναι ο χειρότερος εφιάλτης στην αρχαιότητα –και συνέχισε να είναι για καιρό μετά. Ακόμα και σήμερα … Ασφαλώς. Ακριβώς επειδή το θηλυκό απαξιώνεται, η εκθήλυνση γεννά υποψίες ότι αποτελεί ένδειξη δειλίας, μικροψυχίας και μαλθακότητας. Η μαλθακότητα είναι ο εφιάλτης των Ρωμαίων: η mollitia. Η πιο συχνή βρισιά ήταν να σε πουν mollis! Η μαλθακότητα παραπέμπει στη γυναικεία παθητικότητα, άρα στην ιδέα ότι η γυναίκα δεν αυτοκυβερνάται (εφόσον δεν ελέγχει τις έμμηνες ρύσεις της), σε αντίθεση με τον άνδρα ο οποίος υποτίθεται ότι κυβερνά τη στύση και τις εκσπερματώσεις του … Μπορείτε να μας εξιστορήσετε πώς λειτουργούσε το σύστημα της παιδεραστίας στην αρχαία Ελλάδα; Πρώτα, πρέπει να κατανοήσουμε ότι οι ίδιες οι κατηγορίες της ετεροφυλοφιλίας και της ομοφυλοφιλίας δεν υπήρχαν στην Ελλάδα. Ο άνδρας, ο ελεύθερος πολίτης, είχε, θα μπορούσαμε να πούμε, μια πολυφυλοφιλία, με άλλα λόγια είχε μία νόμιμη σύζυγο, ερωμένες, παλλακίδες (που τις αποκαλούσαν ἑταῖρες), ενώ επισκεπτόταν επίσης τις ιεροδούλους. Και κατά τη νεότητά του είχε περάσει από μια διαβατήρια τελετή που ήταν υποχρεωτική για την καλή αθηναϊκή κοινωνία: την παιδεραστική παιδαγωγία. Οι άντρες προπονούνταν γυμνοί στο γυμνάσιον, συμμετείχαν σε διαγωνισμούς ομορφιάς και εκτίθεντο στο θαυμασμό και την κατάκτηση από πιο ηλικιωμένους άντρες. Προκαλούσε πολύ κακή εντύπωση, όταν ήσουν ἐρωμένος –δηλ. έφηβος- να μην έχεις κάποιον προστάτη, ο οποίος αποκαλούνταν ἐραστής και αποστολή του ήταν να σε κάνει άντρα. Επρόκειτο για μια διανοητική-πολιτισμική διαπαιδαγώγηση, η οποία περιλάμβανε σεξουαλικές σχέσεις. Η σεξουαλική επαφή ήταν εξαιρετικά κωδικοποιημένη, εφόσον ο ἐραστής, ο πιο ηλικιωμένος, έπρεπε οπωσδήποτε να διεισδύσει πρωκτικά τον νέο άντρα, και σε καμία περίπτωση το αντίστροφο. Αυτό βασιζόταν στην ιδέα ότι το σπέρμα του πιο ηλικιωμένου άντρα ήταν κάτι που προσδίδει ανδροπρέπεια. Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το σπέρμα σε τόσο υψηλή εκτίμηση, του προσέδιδαν τόση αξία, που θεωρούσαν ότι, αν γονιμοποιηθεί από το σπέρμα ενός πιο ηλικιωμένου άντρα, ο νεότερος γινόταν πιο αρρενωπός. Μια ιδέα που βρίσκουμε στους Μπαρούγια της Νέας Γουινέας … Ναι, όπως το περιέγραψε ο ανθρωπολόγος Μωρίς Γκοντελιέ, με ένα σύστημα τελετουργικών πεοθηλασμών: πρόκειται πάντα για την ίδια ιδέα, ότι το σπέρμα σε κάνει άντρα, και κυρίως ότι θα αντισταθμίσει το ολέθριο αποτέλεσμα του μητρικού γάλακτος, το οποίο οδηγούσε σε εκθήλυνση του νέου άντρα. Η ελληνική παιδεραστία είναι ένα είδος διαβατήριας τελετής. Υπάρχει ένα πολύ αστείο περιστατικό σε ένα κείμενο του Αριστοφάνη, τους Όρνιθες. Ένας άντρας λέει σε έναν άλλο: «Καλά, συναντάς το γιο μου καθώς φεύγει από το γυμνάσιο, μόλις έχει βγει από τα λουτρά, και δεν τον φιλάς, δεν του λες μια λέξη, ούτε καν του ζουπάς τ’ αρχίδια; Και λες πως είσαι φίλος μας;». Και στη Ρώμη; Οι Ρωμαίοι δεν είχαν καθόλου τις ίδιες πρακτικές, επειδή η ρωμαϊκή κοινωνία είναι πολύ πιο πατερναλιστική. Ο πατέρας της οικογένειας δεν θα είχε ποτέ ανεχθεί τον ανταγωνισμό ενός ἐραστού στην εξουσία του επί των νέων. Από την άλλη, είχαν μικρούς σεξουαλικούς σκλάβους –ενίοτε πολύ μικρούς. Ο αυτοκράτορας Τιβέριος ανέτρεφε και εκπαίδευε μικρά αγόρια, από δύο έως τεσσάρων ετών, να κολυμπάνε μαζί του στο καθημερινό του μπάνιο και να βουτάνε ανάμεσα στους μηρούς του –τα αποκαλούσε «τα ψαράκια μου»- ώστε να του προσφέρουν στοματικά χάδια … Ο Τιβέριος, και πολλοί άλλοι: αφηγείστε ότι υπήρχαν ειδικευμένες σχολές όπου εκπαίδευαν αγόρια να είναι σεξουαλικοί σκλάβοι. Ακριβώς! Τους pueri delicati. Αυτοί είχαν απαλό δέρμα, μακριά μαλλιά, αρωματίζονταν και διάνθιζαν με την λεπτή παρουσία τους τα συμπόσια· και αυτό ήταν απολύτως αποδεκτό κοινωνικά. Διαβάζοντας το βιβλίο σας, αντιλαμβανόμαστε πόσο βίαιη ήταν συχνά η ανατροφή των αγοριών μέσα στην ιστορία. Σε πιο σύγχρονες εποχές, χρησιμοποιούμε ακόμα την παροιμία: «όποιος αγαπά, παιδεύει»[3]: μήπως αυτή δεν είναι η παιδαγωγία που επικράτησε μέχρι και σήμερα; Ότι διδάσκουμε ξυλοκοπώντας; Ο σκοπός είναι να σκληραγωγήσουμε τα αγόρια. Ένας άντρας, πραγματικός άντρας, είναι κάποιος που δέχεται τα χτυπήματα, που περιφρονεί τον πόνο –και αυτό δεν έχει τίποτε το φυσικό … Είναι αναπόφευκτα κάτι που αποκτάται από το ντρεσάρισμα των ανδρικών σωμάτων, όπως το αποκάλεσα. Άρα λοιπόν, τα ανδρικά σώματα ντρεσάρονται, σαν ζώα; Για καιρό, αυτό υπήρξε η ίδια η βάση της εκπαίδευσης: η μάθηση γινόταν με χαστούκια, με μαστιγώματα, με το ρόπαλο. Ο μαθητής έπρεπε να υποφέρει. Ο μύθος του πολεμιστή είναι απολύτως κεντρικός σε όλη αυτή την ιστορική κατασκευή του ανδρισμού: ο σκοπός ήταν να παραγάγουμε μαχητές και πολεμιστές. Πώς λοιπόν φτιάχνουμε έναν μαχητή; Λέγοντάς του: «Δεν φοβάσαι να πεθάνεις, δεν φοβάσαι να υποφέρεις». Είτε μιλάμε για τη Σπάρτη είτε για την εποχή του Μεσαίωνα, όπου και στις δύο περιπτώσεις η στρατιωτική θητεία μπορούσε να αρχίζει στα τέσσερα χρόνια, είχαμε διαρκή καψόνια, εκφοβιστικές δοκιμασίες για να μάθεις να αντέχεις το κρύο, την πείνα, το ξύλο. Αυτό που επίσης μου προκάλεσε μεγάλη έκπληξη καθώς βουτούσα στην ιστορία, ήταν ότι είδα σε ποιο βαθμό η υπακοή και η δουλοπρέπεια έχουν κεντρική σημασία στην εκμάθηση. Στο στρατό, υπάρχει ανάγκη υπακοής και πειθαρχίας, οπότε διαμόρφωναν νεαρά αγόρια απολύτως σκληραγωγημένα και φανατικώς υπάκουα. Και στη Γαλλία, άλλωστε, δεν ήταν σπάνιο οι δάσκαλοι να δέρνουν τους μαθητές τους, μέχρι και τη δεκαετία του 50 … Εγώ η ίδια το υπέστην αυτό τα τέλη της δεκαετίας του 60! Δέρνανε άλλωστε κυρίως τα αγόρια, ελάχιστα τα κορίτσια. Θυμάμαι ότι ο δάσκαλός μου στην τετάρτη Δημοτικού μας έδερνε ακόμα με το χάρακα στα δάχτυλα. Σίγουρα είναι ένα κοινό σημείο που μοιράζονται όλοι οι πρόγονοί μας, το να έχουν εκπαιδευθεί κατά τρόπο βίαιο, έτσι δεν είναι; Ναι, και με αυτή την έννοια λέω ότι «το να γίνεις άντρας είναι ένα βαρύ φορτίο». Προφανώς, το να γίνεις γυναίκα την περίοδο εκείνη, ούτε αυτό ήταν απλή ιστορία … Ας πούμε ότι με εντυπωσίασε πολύ σε ποιο βαθμό το σύνολο όλων αυτών των διαβατήριων τελετών ήταν εξαιρετικά επώδυνο. Πέρα από την παιδεραστική παιδαγωγική, στο πλαίσιο της στρατιωτικής θητείας στην αρχαία Αθήνα βρίσκουμε επίσης άλλες τελετουργίες που ήταν πολύ βάρβαρες. Για παράδειγμα, η πρακτική της περιθωριοποίησης: ένα παιδί 17 ή 18 ετών, το εγκαταλείπανε για αρκετές εβδομάδες στις δικές του δυνάμεις μέσα στη φύση, στο δάσος. Έπρεπε να τα βγάλει πέρα μόνο του, να κρύβεται τη μέρα και τη νύχτα να επιδίδεται στο κυνήγι, ή στις κλοπές, για να τραφεί. Ποια η χρησιμότητα όλων αυτών; Καμία, παρεκτός να παραγάγουν πολεμιστές. Δείχνετε πραγματικά σε ποιο βαθμό το κεντρικό μοντέλο του αρσενικού είναι ο ήρωας –ο πολεμιστής, ο στρατιώτης. Η λέξη vir[4] έρχεται από το σανσκριτικό virâ που σημαίνει «ήρωας». O ηρωισμός είναι το παν. Ο δειλός, ο φοβητσιάρης εξομοιώνεται πάντα με το θηλυκό. Άρα με τον υπάνθρωπο, τον μη άνδρα. Από την άλλη, όποιος πεθαίνει στο πεδίο της μάχης, είναι το απόγειο του ανδρισμού. Είναι εντυπωσιακό το πόσο οι τόποι όπου ζούμε διαμορφώθηκαν από το ιδεώδες και το φαντασιακό του ήρωα, του πολεμιστή, του στρατιώτη. Υπάρχει προφανώς μία πολύ ισχυρή πατριωτική διάσταση στον ανδρισμό. Εξίσου εντυπωσιακός είναι ο συστηματικός στιγματισμός της δειλίας, το γεγονός ότι οι αντιρρησίες συνείδησης αντιμετωπίζονται με τόση καχυποψία. Υπάρχει πραγματικά μία επιταγή να είσαι καλός στρατιώτης, την οποία κληρονομήσαμε από την αρχαία Ελλάδα και η οποία σήμερα, ευτυχώς, αρχίζει να αμφισβητείται και πάλι. Η κατάργηση της υποχρεωτικής στρατιωτικής θητείας, για παράδειγμα, είναι τεράστια πρόοδος. Ας θυμηθούμε ότι, το 19ο αιώνα, όλα τα παιδιά είχαν μεγαλώσει με την έμμονη ιδέα της ιμπεριαλιστικής εποποιίας του στρατού και μέσα σε μία λατρεία του πολέμου. Σημαίες, παρελάσεις, παράτες: η κοινωνία ολόκληρη ζούσε στο ρυθμό της σάλπιγγας. Προφανώς, δεν βρισκόμαστε πλέον εκεί. Αλλά σε πολλές χώρες, το αρχετυπικό ιδεώδες του ανδρισμού παραμένει ο στρατιώτης. Άλλωστε, εξηγείτε επίσης πώς ο στρατός, πολύ συγκεκριμένα, έλεγχε τον ανδρισμό των νεοσυλλέκτων. Στην ουσία, η εξέταση προς κατάταξη ήταν ταυτόχρονα μια εξέταση ανδρισμού. Βρίσκουμε πολλά στοιχεία για τη στρατολόγηση στην Histoire de la virilité [Ιστορία του ανδρισμού], έναν εξαιρετικό συλλογικό τόμο υπό τη διεύθυνση των Aλαίν Κορμπέν, Ζαν-Ζακ Κουρτίν και Ζορζ Βιγκαρελλό. Yπήρχε πράγματι αυτή η ταξινόμηση ανάλογα με το ύψος: αν ήσουν πολύ κοντός, μπορεί να σε κόβανε –και πάντως αντιμετώπιζες καχυποψία, ειρωνείες και διακρίσεις- ενώ ο νέος που ήταν ψηλός, ωραίος και αθλητικός υποσχότανε λαμπρή στρατιωτική σταδιοδρομία. Όλα αυτά ποια σχέση έχουν με το φασισμό; Η σχέση αυτή περνά πρώτα απ’ όλα από τη λατρεία των μυών, της ισχύος και μιας κάποιας βαναυσότητας που ανάγεται σε πεμπτουσία. Θα ήταν πολύ ενδιαφέρον να κοιτάξουμε ένα έργο με τον τίτλο Fantasmâlgories[5], το οποίο μεταφράστηκε πρόσφατα στα γαλλικά. Ο συγγραφέας, Κλάους Τέβελάιτ [Klaus Theweleit], αναλύει ένα σύνολο αφηγήσεων για τα Freikorps, τα παραστρατιωτικά σώματα [επί της δημοκρατίας της Βαϊμάρης], και δείχνει ότι, πίσω από αυτή την ανάγκη να διαμορφώσουν μία πρόσοψη σκληρή, βάναυση, ακατάβλητη, υπάρχει ένα ακατανίκητο άγχος της πολυδιάσπασης, της διάλυσης. Είναι μια πραγματική έμμονη ιδέα για τους Ναζί, αυτός ο φόβος της αδιαφοροποίησης. Η ναζιστική ιδεολογία, όπως συχνά συμβαίνει με τις πολύ δογματικές ιδεολογίες, εμμένει απολύτως στη διατήρηση αντιτιθέμενων πολικοτήτων: ο άνδρας είναι πραγματικά άνδρας, αντιδιαστέλλεται ριζικά προς τη γυναίκα· δεν υπάρχει τίποτε κοινό μεταξύ των δύο, οι δε ρόλοι είναι ξεκάθαρα διαχωρισμένοι. Φυσικά, το ύψιστο βδέλυγμα είναι ο θηλυπρεπής ή ο ομοφυλόφιλος –μπορούμε πραγματικά να μιλήσουμε για «ομοκαύτωμα» σε σχέση με την εξόντωση των ομοφυλοφίλων. Γιατί; Διότι ο ομοφυλόφιλος ανατρέπει την απόλυτη διαφοροποίηση των φύλων. Συγχέει τα σύνορα, καταργεί τις διακρίσεις τάξης και φύλου: είναι ύποπτος για εκθήλυνση, για αυτό που οι Ναζί αποκαλούν μειωτικά «εβραιοσύνη» [juiverie]. Τελικά, συγκεντρώνει όλες της κηλίδες του εκφυλισμού. Ο Κλάους Τέβελάιτ το λέει πολύ ωραία: υπάρχει μία τεράστια περιφρόνηση, μια μισογυνία στο ναζισμό. Ωστόσο, οι γυναίκες υπερψήφισαν μαζικά τον Χίτλερ και τον έφεραν στην εξουσία –μόνο και μόνο για να οδηγηθούν ξανά πίσω στην κουζίνα τους και να επωμισθούν την αναπαραγωγή. Η γυναίκα υπήρχε για να φτιάχνει αγόρια. Μικρούς φασίστες. Η ματιά σας άλλαξε από τη συγγραφή αυτού του βιβλίου; Πολύ, ναι. Αρχικά, δούλευα πάνω στο θηλυκό. Προσπαθούσα να διερευνήσω φαινόμενα όπως η «γυάλινη οροφή», οι βιασμοί, η παρενόχληση … Αλλά, καθώς διερευνούσα, κατάλαβα ότι το πρόβλημα προερχόταν όχι μόνο από τα έμφυλα στερεότυπα για το θηλυκό, αλλά επίσης από τα στερεότυπα για το αρσενικό. Τραβώντας την κλωστή, συνειδητοποίησα στ’ αλήθεια τι ήθελε να πει ο Μπουρντιέ όταν γράφει ότι ο ανδρισμός είναι ταυτόχρονα ένα προνόμιο και μία παγίδα. Αν βυθιστεί κανείς στην ιστορία του αρσενικού, αντιλαμβάνεται ότι η φαλλική κυριάρχηση ασκείται σε μεγάλο βαθμό επί των γυναικών, αλλά ασκείται σε επίσης μεγάλο βαθμό επί του αρσενικού, και ότι πραγματικά μπορούμε να μιλήσουμε για καταπίεση του άντρα από τον άντρα. Το θέμα του «άντρα-θύμα» με εκνεύριζε, διότι γενικώς το χρησιμοποιούν οι ανδροκράτες για να πουν ότι ο άνδρας είναι θύμα των γυναικών … Αλλά το βλέμμα μου άλλαξε. Θεωρώ ότι οι άντρες είναι θύματα, πράγματι, αλλά πρώτα και κύρια είναι θύματα του εαυτού τους και μιας ορισμένης εικόνας του ανδρισμού. Το παραπάνω κείμενο αποτελεί επιλογή αποσπασμάτων από το βιβλίο τής Victoire Tuaillon Les Couilles sur la table, Binge Audio Editions, Παρίσι 2019 (κυρίως σελίδες 9 έως 20). Μετάφραση-σημειώσεις: Α.Γ. Εντός των ημερών ακολουθεί και δεύτερο απόσπασμα από αυτό το βιβλίο. Victoire TUAILLON Les couilles sur la table - lectures politiques [1] Η συγγραφέας ακολουθεί μία τακτική συμπεριληπτικής γλώσσας αρκετά ασυνήθιστη στα γαλλικά: γράφει και τους δύο τύπους ιδίως των αντωνυμιών, τον αρσενικό και τον θηλυκό, σε μία ενιαία λέξη χωρίς παύλες ή παρενθέσεις. Στα σημεία αυτά προσπαθώ να επινοήσω κάτι αντίστοιχο στα ελληνικά. [2] Στο πρωτότυπο η ελληνική λέξη με λατινικά στοιχεία. [3] Για την ακρίβεια, η γαλλική παροιμία λέει επί λέξει: «όποιος αγαπά πολύ, τιμωρεί πολύ». [4] Στα λατινικά, «άνδρας». Από αυτήν παράγεται η γαλλική λέξη virilité = ανδρισμός. [5] Ο πρωτότυπος τίτλος είναι Männerphantasien, δηλ. «φαντασιώσεις ανδρών». Το λογοπαίγνιο προστέθηκε στη γαλλική απόδοση (mâle σημαίνει «αρσενικό»). SHARE THIS:

το Ποτάμι. ο Ομπάμα ο Πουτιν και ο κλέψας του κλέψαντος

Προσέξτε  μην  αντιδράτε και πολύ μη σας χαρακτηρίσει ανόητους και συντηρητικούς ο κ Θοδωρακης ''Μόνον ένας ανόητος θα μπορούσε να κατηγορήσει για σεξιστικό περιεχόμενο το περιεχόμενο του προεκλογικού σποτ που κυκλοφόρησε Το Ποτάμι, είπε ο Σταύρος Θεοδωράκης, στη διάρκεια ανοιχτής προεκλογικής συγκέντρωσης '' http://www.tovima.gr/politics/article/?aid=598122Θεσσαλονίκη.

δειτε το : A Greeκ Muslim Lady on Star Channel

παρατηρηση: Ο  συγχρονος φονταμενταλισμος δεν  αποτελεί  συνεχεια  της παραδοσης αλλά  επιλεκτική χρηση της  παραδοσης

 βλ και Απο το Οι Μεταμορφωσεις  της ταυτοτητας του Πέτρου Θεοδωρίδη

''συχνά το άτομο μπροστά στη διαρκή κατάσταση αμφιθυμίας, βρίσκει καταφύγιο στην ''κατασκευασμένη, ενεργητική ,συνειδητή εγκατάλειψη της αμφιβολίας'' Εγκαταλείπει την ανοχή, πού σε συνθήκες διαρκούς αβεβαιότητας μοιάζει να μετατρέπεται σε κινούμενη άμμο, και βυθίζεται στη θαλπωρή της εθνικής ταυτότητας και του εθνικισμού, για να ανακουφισθεί κατά κάποιο τρόπο ή ένταση των διλημμάτων που αντιμετωπίζει. Η σύγχρονη αναβίωση εθνικισμών και φονταμενταλισμών  μοιάζει να  σφραγίζεται από αυτή την –εκ των υστέρων – εγκατάλειψη.

---

Περί θεών και ανθρωπίνων γεννητικών οργάνων της Ναθανίν Αρμανιάν* Μετάφραση: Δήμητρα Κοκκινίδου Πηγή: El Público, 27-1-2014 αναδημοσίευση απο το fylosykis

are here: Home » Uncategorized » Περί θεών και ανθρωπίνων γεννητικών οργάνων

Περί θεών και ανθρωπίνων γεννητικών οργάνων

fylosykis | 10/02/2014 | 0 σχόλια

της Ναθανίν Αρμανιάν*

«Αν κατά τη διάρκεια σεισμού ένας άνδρας, που μένει στον δεύτερο όροφο, πέσει στον πρώτο, όπου μένει μια γυναίκα, το παιδί που θα αποκτήσουν θα είναι νόμιμο ή όχι;». Δεν είναι κακόγουστο αστείο, αλλά μια από τις περιβόητες απορίες τις οποίες προσπάθησαν να λύσουν, περισσότερο ή λιγότερο επιτυχώς, οι θεράποντες της ισλαμικής πίστης. Πρόκειται για διαστροφική ιδέα που επιμένει να αντιμετωπίζει κάποιους ανθρώπους (τις γυναίκες) σαν άβουλα σεξουαλικά αντικείμενα στην υπηρεσία κάποιων άλλων, των ανδρών, οι οποίοι θεωρούνται ομάδα άδολων εν δυνάμει βιαστών.

Την εμμονή των μονοθεϊστικών θρησκειών με τη σεξουαλική πράξη βλέπουμε και στην Ισπανία μεταξύ όσων αδιαφορούν για την τραγωδία που βιώνουν εκατομμύρια χριστιανοί, απελπισμένοι εξαιτίας της στέρησης των δικαιωμάτων τους, και όσων επιμένουν να μάθουν με ποιον σηκώνονται οι άνθρωποι κάθε πρωί. Ανίκανοι να προσφέρουν την παραμικρή λύση στις εξώσεις, την ανεργία ή την καταλήστευση των συντάξεων των εργαζομένων, βγάζουν από τα προϊστορικά μπαούλα απολιθωμένες συνταγές για τους «ασθενείς» από ομοφυλοφιλία, η οποία θεραπεύεται, όπως και η υπέρταση. Ψευτογιατροί που αγνοούν τον όρκο του Ιπποκράτη, τον ανείπωτο πόνο που προκαλεί μια τέτοια νοοτροπία σε ανθρώπους με τον εν λόγω σεξουαλικό προσανατολισμό και οδηγεί χιλιάδες από αυτούς στον αποκλεισμό, την αυτοκτονία, τα βασανιστήρια ή την ποινή του θανάτου.

Η σημασία των γεννητικών οργάνων είναι τέτοια ώστε αναφέρεται ότι η συμμαχία του Αβραάμ και της φυλής του με τους θεούς σφραγίστηκε με την περιτομή (Γένεσις, 17). Οι μουσουλμάνοι, παρά τη σιωπή του Κορανίου σχετικά με το θέμα, υποβάλλουν τα αγόρια σε ό,τι η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί «παραβίαση της σωματικής ακεραιότητας των παιδιών». Στις αρχαίες περσικές ή ινδικές θρησκείες, από τον ζαρβανισμό και τον μιθραϊσμό μέχρι τον μαζδαϊσμό, τον βουδισμό και τον μανιχαϊσμό, στις οποίες η σεξουαλικότητα στερείται την ανάλογη σημασία, δεν υπάρχει αυτή η μέθοδος –πιθανό σημάδι εθνικής διάκρισης, το οποίο, παραδόξως και αντίθετα με άλλους λαούς, δεν γινόταν στο πιο ορατό μέρος του σώματος, το πρόσωπο.

Το γεγονός ότι ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι μαστίζονται από την πείνα, 2,6 εκατομμύρια παιδιά κάτω των πέντε ετών πεθαίνουν κάθε χρόνο από την ίδια αιτία (παρά την υπόσχεση ότι θα γεννιόντουσαν με ένα καρβέλι κάτω από τη μασχάλη), 66 εκατομμύρια από αυτά τα πλάσματα, που «συνελήφθησαν και γεννήθηκαν», πηγαίνουν νηστικά στο σχολείο ή 45 εκατομμύρια ψυχές έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους μέσα στον πόλεμο και την απελπισία με τα πόδια και την καρδιά κομμάτια δεν αποτελεί πρόβλημα για τους θρησκευτικούς μας ηγέτες, οι οποίοι είναι υπερβολικά απασχολημένοι με το νοσηρά ελκυστικό θέμα της σεξουαλικότητας των πιστών. Είναι θέματα που δεν τους αφορούν, μάλιστα συμμετέχουν στο γλέντι, που οργανώνεται στην άλλη πλευρά, μοιράζοντας με τον εκάστοτε Καίσαρα και στο όνομα του Θεού ό,τι ανήκει στους απόκληρους.

Επί αιώνες παρουσιάζονταν ως θεματοφύλακες της ηθικής, εφόσον λίγοι γνώριζαν ότι τα ιερά κείμενα διατάσσουν τον βιασμό των παρθένων γυναικών αιχμαλώτων πολέμου, παραδείγματος χάρη, ή ότι πολλοί άγιοι άνδρες επιδίδονταν στην παιδεραστία, εφόσον παντρεύονταν μικρά κορίτσια ή ιδιοποιούνταν παιδικά σώματα στα υπόγεια των ναών.

Η θρησκευτική επίθεση, της οποίας γινόμαστε σήμερα μάρτυρες, είναι αντίδραση στην –αναπότρεπτη ίσως– απώλεια της ηθικής αυθεντίας την οποία απολάμβαναν επί αιώνες οι θρησκευτικοί θεσμοί (βλ. Η διαστροφή του κλήρου).

Φύλο: εξουσία και έλεγχος

Οι μονοθεϊστικές θρησκείες –αυτά τα συστήματα φαντασιακών πεποιθήσεων σχετικά με το σύμπαν και τον άνθρωπο– είναι ολοκληρωτικά δόγματα: γεννήθηκαν σε μικρές κοινότητες για να επιβάλουν την τάξη στην ομάδα. Στην περίπτωση του ιουδαϊσμού και του Ισλάμ καθοριστική υπήρξε η έλλειψη τροφής στον περιβάλλοντα χώρο, με αποτέλεσμα όλες οι όψεις της ζωής των μελών της ομάδας να ελέγχονται από την εξουσία. Στην περίπτωση του χριστιανισμού η διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι αυτός αναπτύχτηκε στη Δύση της αφθονίας.

Στις ερήμους της Εγγύς Ανατολής οι πνευματικοί ηγέτες –όλοι άνδρες– αρνήθηκαν να μοιράσουν τους πόρους στον πληθυσμό, καθαγίασαν την πείνα (μαζί με τη νηστεία), δικαίωσαν την ανισότητα των οικονομικών, πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων –μεταξύ των φύλων, των εθνικών και θρησκευτικών ομάδων κ.λπ.– με την άδεια του Θεού, ο οποίος ευνοούσε κάποιους, ενώ εκδήλωνε τη δυσαρέσκειά του σε κάποιους άλλους. Στη συνέχεια, για να αποτρέψουν την εξέγερση των καταπιεσμένων, χρησιμοποίησαν τον τρόμο, το φύλο και τη σεξουαλικότητα ως εργαλεία χειραγώγησης και το έκαναν με τέτοια επιδεξιότητα ώστε τα θύματα να γίνουν οι κύριοι υπερασπιστές των θυτών.

Ο τελετουργικός έλεγχος του τι, πότε ή πού θα φάει, θα πλυθεί ή θα επιδοθεί κανείς στη σεξουαλική πράξη, ο οποίος προηγουμένως αποσκοπούσε στη διασφάλιση της επιβίωσης, της ειρήνης μέσα στην ομάδα και στην κατοχύρωση της εξουσίας μιας κάστας, έχει καθιερωθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην αμφισβητείται ούτε σήμερα.

Η παρωχημένη λογική

Η απαγόρευση της άμβλωσης, της βρεφοκτονίας και της ανδρικής ομοφυλοφιλίας αποτελούσε παλαιότερα μέρος της πολιτικής υπέρ των γεννήσεων σε κοινωνίες που είχαν αποδεκατιστεί από πολέμους, ασθένειες ή λιμούς. Το γεγονός ότι το Ισλάμ και ο ιουδαϊσμός επιτρέπουν την άμβλωση, όταν η κύηση θέτει σε κίνδυνο τη ζωή της μητέρας, ανταποκρίνεται σε έναν απλό υπολογισμό: αν σωθεί η μητέρα, μπορεί να δώσει και άλλα παιδιά στην ομάδα, ενώ, αν σωθεί το παιδί, δεν είναι σίγουρο ότι θα ζήσει πολλά χρόνια. Οι απώλειες θα ήταν δύο. Οι διώξεις κατά των ομοφυλοφίλων επίσης πέρασαν από στάδια. Παραδείγματος χάρη, όταν το Ισλάμ επικράτησε στη εύφορη γη της Βαβυλώνας, της Περσίας ή της Ινδίας, ανέχτηκε αυτή τη σεξουαλική επιλογή. Στο Ιράν τον 16ο αιώνα υπήρχαν τα amard-jane (οίκοι «μη ανδρών»), δημόσια πορνεία που, με την καταβολή φόρου, πρόσφεραν τρυφερότητα και σαρκικό έρωτα σε άλλους άνδρες. Αναμφίβολα το ταμπού της παρθενίας των κοριτσιών αύξανε την πελατεία τους. Ανήκουν στην εποχή που στις Χίλιες και μία νύχτες εμφανίζονται διηγήσεις ομοφυλοφιλικού έρωτα, τόσο ανδρικού όσο και γυναικείου.

Η εμμονή με τον έλεγχο των υπηκόων πιστών ήταν τέτοια ώστε όρισαν ότι ένας άνδρας έπρεπε πρώτα να παντρεύεται μια χήρα ή μια διαζευγμένη μεγαλύτερή του, επιφορτισμένη με τη φροντίδα διαφόρων παιδιών, παρά μια όμορφη νεαρή που είχε χάσει την «αθωότητά» της κατά παράβαση των κανόνων και των «αξιών» υπακοής και υποταγής στους άνδρες της εξουσίας. Στη μορφή της Μαρίας, μητέρας του Ιησού, η γυναικεία παρθενία μυθοποιήθηκε σε τέτοιο βαθμό ώστε η γυναίκα όχι μόνο αποτελεί πρόκληση για την ανατομική υλικότητα, αλλά παραμένει παρθένα (αν και με τη μεταφορική έννοια) και μετά τον τοκετό. Γνωρίζετε πόσα εγκλήματα τιμής διαπράττονται προς δόξα της κατοχής του εν λόγω υμένα; Αν ο βασικός λόγος για να διατηρηθεί η παρθενία των κοριτσιών (και η απαγόρευση της μοιχείας) ήταν η διασφάλιση της πατρότητας των ανδρών επί των απογόνων τους, σήμερα η εξέταση DNA παρουσιάζεται ως πλήγμα κατά της λογικής και των κανόνων τους οποίους υπερασπίζονται οι φανατικοί.

Η κυριαρχία στη σεξουαλικότητα του ατόμου είναι κυριαρχία στο ίδιο το άτομο. Συνεπώς η συσχέτιση της σεξουαλικής πράξης με τη ντροπή, την αμαρτία και το σφάλμα το μετατρέπει σε εύθραυστο ον, κατάλληλο για χειραγώγηση και υποταγή.

Δεδομένου ότι η επιστήμη έχει καταρρίψει τα θέσφατα, τα οποία υπερασπίζονταν (πότε και πώς εμφανίστηκε η ζωή, η θέση της Γης στο πλανητικό μας σύστημα κ.λπ.), το μόνο που μένει υπό την κυριαρχία τους είναι υποκειμενικά ζητήματα, όπως η σεξουαλικότητα, για τα οποία επίσης δεν μάντεψαν σωστά, διαφορετικά σχεδόν όλοι οι κάτοικοι της υφηλίου θα έπρεπε να είχαν μείνει τυφλοί από «αυτοϊκανοποίηση» εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Παραμένουν ενεργοί –αν και με τρόπο συγκαλυμμένο– στην πολιτική ζωή παραβιάζοντας τη δημοκρατική αρχή του διαχωρισμού θρησκείας και κράτους.

Επειδή τους λείπει ένα βιώσιμο πρόγραμμα για να λύσουν τα σοβαρά προβλήματα της ανθρωπότητας, ζητούν από τον κόσμο να απαρνηθεί την απόλαυση και την ευτυχία «εδώ» με την υπόσχεση ότι θα τη βρει «εκεί». Γι’ αυτό τους ενοχλεί κάθε εκδήλωση αγάπης για τη ζωή: η μουσική, ο χορός, τα φωτεινά χρώματα (η ενδυμασία των πιστών μουσουλμάνων και τα ράσα των μοναχών, γυναικών και ανδρών), η σεξουαλικότητα με σκοπό την ευχαρίστηση κ.λπ.

Καθώς ανήκουν στην οικονομική και πολιτική εξουσία, αποσπούν με τα κηρύγματά τους τη δημόσια προσοχή από τα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας.

Σε αυτή τη λογική εντάσσεται η υπεράσπιση της παραδοσιακής οικογένειας: του κοινωνικού πυρήνα που βασίζεται στον νόμο του ισχυρού, στους έμφυλους ρόλους κυριαρχίας και υποταγής που ορίζουν τη δομή μιας ταξικής κοινωνίας, οικοδομημένης στα ίδια θεμέλια. Αυτοί οι φανατικοί, που εναντιώνονται στη σεξουαλική αγωγή, είναι απολογητές του πατριαρχικού πολιτισμού, «παντρέψου και υποτάξου» (βλ. Το κερασάκι μπούνκγκα-μπούνγκα ), μετά εγκαταλείπουν στην τύχη τους τις εγκυμονούσες έφηβες για να γεννήσουν στην όποια θλιβερή αποθήκη, να πεθάνουν στον τοκετό ή τα παιδιά τους να πυκνώσουν τις γραμμές των παιδιών του δρόμου, τέλειο δέλεαρ για τους παιδόφιλους και τους εμπόρους ανθρώπων.

Η μάχη για μια κοσμική κοινωνία είναι πρωταρχική για την πρόοδο και για έναν δίκαιο κόσμο. Οι άθεοι και οι προοδευτικοί πιστοί έχουν πολλή δουλειά ακόμη!

*Nazanín Armanian. Άφησα τη μισή μου ζωή στην πατρίδα μου, την Περσία, και όταν προσγειώθηκα σε αυτή τη χερσόνησο που με δέχτηκε –προσφιλή αφετηρία διεκδίκησης για ψωμί και ειρήνη για όλους– άρχισα να ασκώ την παράξενη τέχνη του εξόριστου: να γνωρίζω, να μαθαίνω, να θαυμάζω, να μεταβιβάζω, να αποκαλύπτω και να καταγγέλλω, τα τελευταία χρόνια να επωφελούμαι από τη διδασκαλία στο πανεπιστήμιο, από τα μέσα επικοινωνίας και από μια δωδεκάδα βιβλία, όπως Τα ρουμπαγιάτ του Ομάρ Καγιάμ (Robaiyat de Omar Jayyam, DVD, 2004), Κουρδιστάν, η ανύπαρκτη χώρα (Kurdistán, el país inexistente, Flor del Viento, 2005), Ιράκ, Αφγανιστάν και Ιράν, 40 απαντήσεις στη σύγκρουση της Εγγύς Ανατολής (Irak, Afganistán e Irán, 40 respuestas al conflicto de Oriente Próximo, Lengua de Trapo, 2007) και Το Ισλάμ χωρίς πέπλο (El Islam sin velo, Bronce, 2009).

Μετάφραση: Δήμητρα Κοκκινίδου

Πηγή: El Público, 27-1-2014

Sylvia Plath, 1932-1963 της Σοφίας Ξυγκάκη: αναδημοσιευση απο το fylosykis

Sylvia Plath, 1932-1963

fylosykis | 12/02/2014 |

της Σοφίας Ξυγκάκη

Από την ημέρα σχεδόν που αυτοκτόνησε η Σύλβια Πλαθ, αντιμετωπίστηκε από μερικούς ως αβοήθητο θύμα του Τεντ Χιουζ. Βιογραφίες που δημοσιεύτηκαν πέρυσι (τη πεντηκοστή επέτειο του θανάτου της) προβάλλουν ότι αυτή η «εμμονή» αποδυναμώνεται και το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη ζωή της πριν γνωρίσει τον άντρα της»

Έτσι αρχίζει ένα άρθρο από το πιο πρόσφατο τεύχος του TLS, το αυστηρό και εκλεκτικό αγγλικό περιοδικό, με τη φωτογραφία της Πλαθ στο εξώφυλλο,

Όταν το 1965 πρωτοδημοσιεύτηκε το Άριελ, με την επιμέλεια του Τεντ Χιουζ, το φεμινιστικό αγγλικό κίνημα της δεκαετίας του ’60 ήδη μετρούσε μερικές σημαντικές νίκες: το 1961 είχε νομιμοποιηθεί το αντισυλληπτικό χάπι, το 1964 το οικογενειακό δίκαιο σε ό,τι αφορά τη περιουσία των γυναικών βελτιώθηκε παρέχοντάς τους μεγαλύτερη ανεξαρτησία ενώ 3 χρόνια αργότερα, το 1967, θα νομιμοποιηθεί η έκτρωση.

Το ταμπού της προσωπικής ζωής καταρρίπτεται και η ζωή της Σύλβιας Πλαθ αποκτά θρυλικές διαστάσεις. Κι ενώ το έργο της πολύ γρήγορα εντάσσεται στην ύλη της αγγλικής λογοτεχνίας των πανεπιστημίων για την αξία του, έξω από τον ακαδημαϊκό χώρο η ίδια γίνεται φεμινιστικό σημείο αναφοράς ως θύμα!

Ο θόρυβος γύρω από τη σχέση της με τον Χιουζ και την προδοσία του καταλήγει να καταπιεί τη δυσανεξία της, ήδη μια πολιτική πράξη άρνησης, απέναντι στο υπερσυντηρητικό κατεστημένο του ‘50,  την προσπάθειά της να ζήσει έξω από τους κατεστημένους ρόλους που της επέβαλλε μια βαθιά υποκριτική κοινωνία αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τα αποτύπωσε όλα αυτά στο έργο της.

Η προσπάθεια να μιλήσουμε, χωρίς κορώνες γι’ αυτήν εμπεριέχει τον κίνδυνο να αντιμετωπίσουμε απορίες του τύπου: ναι, αλλά τι φεμινιστικό έκανε;

Η Σύλβια Πλαθ γεννήθηκε στις 27 Οκτωβρίου 1932 στη Βοστώνη.  Μητέρα της ήταν η Αουρέλια  Σόμπερ, αυστριακής καταγωγής που δίδασκε αγγλικά σε ένα σχολείο και πολύ απρόθυμα αναγκάστηκε να αφήσει τη δουλειά της εξαιτίας της επιθυμίας του άντρα της να ασχολείται μόνο με το σπίτι. Ο πατέρας της Ότο Πλαθ ήταν γνωστός βιολόγος και εντομολόγος. Οι γονείς του ήταν Γερμανοί παρόλο που δεν είναι βέβαιη η καταγωγή του. Όταν γεννήθηκε η κόρη του είπε στους συναδέλφους του ότι ελπίζει σε δυόμιση χρόνια να αποκτήσει κι ένα αγόρι. Όταν πράγματι το 1935 γεννήθηκε ο γιος, αυτοί είπαν «πως πρόκειται για έναν άνθρωπο που αποκτά ό,τι θέλει, όποτε το θέλει». Εγκαταστάθηκαν σε μια μικρή πόλη, το Winthrop, στον ωκεανό. Χρόνια αργότερα, η Πλαθ σε μια συνέντευξή της στο ραδιόφωνο θα πει ότι από την παιδική της ηλικία θυμάται τη θάλασσα και τους τυφώνες∙ η θάλασσα επιστρέφει στα ποιήματά της χωρίς η ίδια να το καταλαβαίνει. Θα γράψει στο αυτοβιογραφικό Ocean1212 W: «Το τοπίο της παιδικής μου ηλικίας δεν ήταν η γη, ήταν το τέλος της γης – οι κρύοι, αλμυροί, φουρτουνιασμένοι λόφοι του Ατλαντικού».

Όταν είναι 8 χρονών ο πατέρας της πεθαίνει. Η μητέρα της αρχίζει να εργάζεται και πάλι και μετακομίζουν στο Wellesley, στη Βοστώνη. Δημοσιεύεται το πρώτο της ποίημα στη Sunday Herald.

Αρχίζει να δημοσιεύει ποιήματα στο περιοδικό του σχολείου. Μια καθηγήτρια λέει: «Είναι απίστευτο ότι ένα τόσο νέο κορίτσι έχει τόσο σπαρακτικές εμπειρίες».

Γράφει στο ημερολόγιό της: «Θέλω να ζήσω έντονα …Θέλω να είμαι ελεύθερη… νομίζω θέλω να είμαι παντογνώστρια … θα μπορούσα να με αποκαλώ «το κοριτσάκι που ήθελε να είναι Θεός..».

Το 1950 κερδίζει μια υποτροφία για να σπουδάσει στο Smith.

Οι κοινωνικές και καλλιτεχνικές παράμετροι του προνομιακού μικρόκοσμου αυτού του κολεγίου, εκείνη την εποχή, δεν αντανακλούν απαραίτητα τα  χαρακτηριστικά της Silent Generation[1] που στη συνέχεια θα ενισχυθεί και από τα «ιδεώδη» της μακαρθικής εποχής. Μετά το τέλος του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου ασκείται πίεση να επιστρέψουν οι γυναίκες στο σπίτι, για να φροντίσουν τους τραυματισμένους σωματικά και ψυχικά άντρες που γύρισαν από τον πόλεμο και να προστατέψουν τα παιδιά από τη βία που έμμεσα ή άμεσα είχαν βιώσει. Εκείνη την εποχή, γι’ αυτό τον σκοπό, πρωτοστατούν όχι μόνο η Hoover και άλλες εταιρείες ηλεκτρικών ειδών που ανταγωνίζονται η μια την άλλη στην παραγωγή μικροσυσκευών, με απόλυτα αντικείμενα του πόθου τις ηλεκτρικές σκούπες και τα μίξερ, αλλά επιστρατεύονται και σταρ του Χόλυγουντ, συχνά σε «κόντρα ρόλο», για να τα διαφημίσουν – χτυπητό παράδειγμα η Μπέτυ Ντέιβις, ταυτισμένη στο μεσοπόλεμο με τις πιο ενδιαφέρουσες και αντισυμβατικές γυναίκες,  να ποζάρει με ηλεκτρικό ανοιχτήρι κονσερβών και με κοκαλωμένο χαμόγελο ευτυχίας στο πρόσωπο. Επίσης, ένα νέο ελπιδοφόρο επάγγελμα γνωρίζει λαμπρές μέρες, αυτό του πλασιέ, καίτοι ενίοτε, όπως μαθαίνουμε από τα θεατρικά, κινηματογραφικά και λογοτεχνικά έργα της περιόδου, θέτει σε κίνδυνο την οικογενειακή γαλήνη.

Στον ακαδημαϊκό χώρο επικρατεί ο πραγματισμός που στη λογοτεχνία μεταφράζεται σε αναζήτηση νέων εκφραστικών μέσων, σε αγωνία να αποτυπωθεί η εμπειρία της καθημερινότητας, να γίνουν γνωστά στις νέες γενιές τα αντιπολεμικά ιδεώδη «μιας ποίησης που προκρίνει την καθαρότητα της στιχουργίας και της εικόνας, προτείνοντας ένα είδος εκστατικής αντικειμενικότητας στη θέση του ανεξέλεγκτου λυρισμού της δεκαετίας του ’40, κύριος αντιπρόσωπος του οποίου ήταν ο Ντύλαν Τόμας».

Η θεώρηση ζωής και οι αντιλήψεις της Σύλβια Πλαθ, παρόλο που δεν θέτουν σε αμφισβήτηση τη μεσοαστική τάξη της, γιατί δεν την αντιμετωπίζει με κριτική ματιά ή και υπεροψία όπως για παράδειγμα ο μαρξιστής  W.H.Auden, και δεν συγκρούεται μαζί της όπως η ισχνή πρωτόλεια μπήτνικ παρουσία στους χώρους του πανεπιστημίου, ωστόσο, στα γράμματα προς τη μητέρα της εκδηλώνει τα πρώτα συναισθήματα αποξένωσης∙ ενώ επιθυμεί τόσο να είναι μέρος της κοινωνικής ζωής του κολεγίου, «δεν μπορώ να πιστέψω ακόμα ότι ΕΙΜΑΙ ΚΟΡΙΤΣΙ ΤΟΥ SMITH» γράφει όλο ενθουσιασμό και θέλει να συμμερίζεται την αντίληψη των συμφοιτητριών της σε ό,τι αφορά τα αγόρια και τη σπουδαιότητα των εξόδων μαζί τους «….το πρώτο ραντεβού στο κολέγιο είναι γεγονός και τώρα αισθάνομαι επιτέλους ότι συμμετέχω στη ζωή», μερικές βδομάδες αργότερα, στις 19 Οκτωβρίου 1950, θα γράψει «…Αυτό το Σάββατο βγήκα με τον Μπιλ. Βγήκαμε διπλό ραντεβού με την An Davidow, τη χαριτωμένη κοπέλα για την οποία σου μίλησα. Ειλικρινά, δεν καταλαβαίνω τι συμβαίνει με τα ραντεβού. Τα αγόρια πηγαίνουν τα κορίτσια στο δωμάτιο, συνήθως για να πιουν κάτι. Μετά την πρώτη ώρα, οι ομάδες διαλύονται και τα ζευγάρια περιφέρονται αναζητώντας ένα πλήθος στο οποίο να ανακατευτούν ή ένα «πάρτι» για να συναγελαστούν. Είναι  σαν να παραπατούν, να σκουντουφλούν πηγαίνοντας από τον έναν θάλαμο στον άλλον, μαζεύοντας τα υπόλοιπα μιας βραδιάς που έχουν διασκορπιστεί εδώ κι εκεί. Πρέπει να πω ότι δεν μ’ ενδιαφέρει καθόλου».

Παράλληλα, με συστηματικότητα συγκεντρώνει ποιητικά βραβεία, συμμετέχει σε διαγωνισμούς, κερδίζει υποτροφίες.

Το 1953, το διήγημά της Sunday at the Mintons κερδίζει το πρώτο βραβείο στο διαγωνισμό του νεανικού γυναικείου περιοδικού Mademoiselle καθώς και μια υποτροφία για ένα μήνα στη Ν. Υόρκη ως προσκεκλημένη συντάκτρια περιοδικού. Το 1960 θα γράψει στο  Γυάλινος κώδων, το μοναδικό της μυθιστόρημα, που αναφέρεται σε αυτή την περίοδο:

«Ήταν ένα περίεργο αποπνικτικό καλοκαίρι, το καλοκαίρι που οι Ρόζενμπεργκ οδηγήθηκαν στην ηλεκτρική καρέκλα κι εγώ ούτε που ήξερα τι γύρευα στη Νέα Υόρκη. Τα χάνω με τις εκτελέσεις. Η ιδέα της θανάτωσης με ηλεκτροπληξία με αρρωσταίνει κι ήταν το μόνο πράγμα για το οποίο έγραφαν οι εφημερίδες – οι επικεφαλίδες με κοιτούσαν επίμονα σαν γουρλωμένα μάτια στη γωνιά κάθε δρόμου και στις μουχλιασμένες εξόδους του μετρό που μύριζαν φιστίκια. Δεν είχε καμία σχέση με μένα, μα δεν μπορούσα να σταματήσω να αναρωτιέμαι πώς θα ήταν να καίγεσαι ζωντανός, η φωτιά να διατρέχει όλα σου τα νεύρα»

Δώδεκα κοπέλες που είχαν κερδίσει όλες στο διαγωνισμό ενός περιοδικού μόδας, γράφοντας δοκίμια, ποιήματα, κριτικές μόδας έμεναν το ίδιο ξενοδοχείο με όλα τα έξοδα πληρωμένα και ένα σωρό δωρεάν προνόμια, όπως εισιτήρια θεάτρου, χτενίσματα σε ακριβά κομμωτήρια, πολύτιμες συμβουλές καλλωπισμού, την ευκαιρία να γνωρίσουν επιτυχημένους ανθρώπους.

Γράφει: «Ήξερα ότι κάτι δεν πήγαινε καλά με μένα εκείνο το καλοκαίρι, γιατί το μόνο που μπορούσα να σκεφτώ ήταν οι Ρόζενμπεργκ και πόσο χαζή ήμουν που είχα αγοράσει όλα εκείνα τα άβολα, ακριβά, ρούχα, που κρέμονταν πλαδαρά σαν ψάρια μέσα στη ντουλάπα μου και πώς όλες οι μικρές επιτυχίες που είχα συναθροίσει με τόση χαρά στο κολέγιο εξατμίζονταν έξω από τα στιλπνά μάρμαρα και τις κρυστάλλινες προσόψεις της Μάντισον Άβενιου  [..] Υποτίθεται ότι ήμουν το αντικείμενο φθόνου χιλιάδων άλλων κοριτσιών που φοιτούσαν όπως κι εγώ στο κολέγιο σε ολόκληρη την Αμερική». Που ενώ ζει τόσο φτωχικά  τώρα «καταλήγει να οδηγεί τη Ν. Υόρκη σαν να είναι προσωπικό της όχημα. Μόνο που εγώ δεν οδηγούσα τίποτα, ούτε καν τον εαυτό μου. Απλώς σκουντουφλούσα από το ξενοδοχείο μου στη δουλειά και τα πάρτι και από τα πάρτι στο ξενοδοχείο μου και πίσω στη δουλειά σαν χαλασμένο τρόλεϊ».

Η πίεση να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις και την έντονη κοινωνική ζωή μιας Αμερικής που οι αξίες της την απωθούν, έχει ως αποτέλεσμα να επιστρέψει στο σπίτι με βαριά κατάθλιψη, να μεταφερθεί στο νοσοκομείο όπου η αγωγή θα είναι το ηλεκτροσόκ, θα ακολουθήσει απόπειρα αυτοκτονίας και στη συνέχεια νοσηλεία σε ψυχιατρική κλινική.   Παρακάτω στο Γυάλινος κώδων γράφει: «…Το πρόβλημα με το σπίτι μας ήταν ότι είχε ακατάλληλα ταβάνια. Ήταν χαμηλά, άσπρα, σοβατισμένα, χωρίς ούτε ένα γάντζο για φωτιστικά, ούτε ένα ξύλινο δοκάρι. […]Αφού τριγύρισα αρκετή ώρα αποκαρδιωμένη με το μεταξωτό κορδόνι να κρέμεται από το λαιμό μου σαν ουρά κίτρινης γάτας χωρίς να βρίσκω πού να το δέσω, κάθισα στην άκρη του κρεβατιού της μητέρας μου και προσπάθησα να τραβήξω το κορδόνι μόνη μου. Όμως κάθε φορά που τραβούσα τόσο το σκοινί ώστε να νοιώσω μια βουή στ’ αφτιά μου και το αίμα να βάφει το πρόσωπό μου, τα χέρια μου λύνονταν και ένοιωθα πάλι καλά. Κατάλαβα τότε ότι το σώμα μου έβρισκε κάθε είδους κόλπο, όπως το να κάνει τα χέρια μου να παραλύουν το κρίσιμο δευτερόλεπτο, για να σώζεται, ξανά και ξανά, ενώ αν εξαρτιόταν αποκλειστικά από μένα, θα ήμουν νεκρή στη στιγμή».

Επιστρέφει στο κολέγιο μετά από ένα χρόνο και επιλέγει ως θέμα της διπλωματικής της εργασίας το «διπλό» στα πρόσωπα των μυθιστορημάτων του Ντοστογιέφσκι. Τελειώνει με άριστα και με υποτροφία Fulbright  φεύγει για το Κέιμπριτζ, στην Αγγλία.

Εκεί στο πάρτι του πρώτου τεύχους (και μοναδικού τελικά) του λογοτεχνικού περιοδικού St. Botolph’s Review γνωρίζει τον ποιητή Τεντ Χιουζ, που είναι και ένας από τους συντάκτες, ερωτεύονται με πάθος και παντρεύονται μερικούς μήνες αργότερα. Την πρώτη τους χρονιά μαζί, η Πλαθ στέλνει μερικά ποιήματά του σε ένα διαγωνισμό στον οποίο ένας από τους κριτές είναι και ο W.H.Auden, και κερδίζουν το πρώτο βραβείο. Ο Χιουζ είχε μεγαλώσει στην εξοχή, στο Γιόρκσαιρ, τα ποιήματά του συχνά ανακαλούν τη φύση και γι’ αυτό κατά μερικούς κριτικούς παραπέμπει στον Tennyson. Αργότερα θα γίνει γνωστός με το Κοράκι, προσφέροντας μερικές από τις πιο σκληρές και μελαγχολικές εικόνες, ένα έπος, όπως το αποκάλεσε ο ίδιος, γι’ αυτό το πουλί∙ είχε εγκαταλείψει την αγγλική φιλολογία για την αρχαιολογία και την ανθρωπολογία, τομείς, μαζί με τη μυθολογία, από τους οποίους άντλησε την έμπνευσή του σε όλη του τη ζωή. Η Σύλβια Πλαθ με τον Χιουζ εκπληρώνει το κοριτσίστικό της όνειρο του «literary wedding», της ζωής και της δημιουργίας μαζί. Μοιράζονται μαζί τη ζωή και συμβάλλει ο ένας στη δημιουργία του άλλου. Όπως είχε πει ο Χιουζ σε συνέντευξή του οι τεχνικές τους δεν ήταν οι ίδιες. Η δική της ήταν να συλλέγει  ένα σωρό ζωντανά αντικείμενα και καλές λέξεις και να φτιάχνει ένα σχέδιο που προβαλλόταν από κάπου βαθιά μέσα της, από τον προσωπικό της μύθο. Η δική του ήταν να αναζητά την άκρη του νήματος από ένα καλά κρυμμένο κουβάρι. Πάντα  δείχνουν ο ένας τους στίχους στον άλλο σε κάθε στάδιο, μέχρι τα ποιήματα της από το Ariel, τον Οκτώβριο του 1962, που θα χωρίσουν.

Μαζί θα πάνε στην Αμερική για να διδάξουν. Η Πλαθ παρακολουθεί τα μαθήματα ποίησης του Ρόμπερτ Λόυελ, στο Boston University. Εκεί θα γνωρίσει και θα γίνει φίλη με την Αν Σέξτον.

Αποφασίζουν ότι δεν μπορούν να διδάσκουν και να γράφουν ποίηση ταυτόχρονα. Το 1960 θα επιστρέψουν στην Αγγλία, θα εγκατασταθούν στο Λονδίνο αρχικά και μετά στο Ντέβον. Γεννιέται η κόρη, Φρίντα. Κυκλοφορεί η πρώτη ποιητική συλλογή της Πλαθ  Ο κολοσσός. Ο Λόουελ θα χαρακτηρίσει τα ποιήματα χαμηλών τόνων, δομικά τέλεια, με εύκολες παρηχήσεις που μεταδίδουν μια οδυνηρή αγωνία.

Το 1961 αποβάλλει και στο νοσοκομείο γράφει δύο διάσημα ποιήματά της, το Τουλίπες και το In Plaster.

Το 1962 γεννιέται ο γιος τους Νίκολας. Η Πλαθ γράφει ένα ραδιοδράμα για το BBC Οι τρεις γυναίκες εμπνευσμένο από ταινία του Μπέργκμαν. Ανακαλύπτει ότι ο Χιουζ έχει σχέση, η σύγκρουση είναι τεράστια και ο πόνος αφόρητος , εντέλει το Δεκέμβριο με τα παιδιά εγκαθίσταται στο Λονδίνο, στο σπίτι που πριν κατοικούσε ο Γέιτς. Είναι η περίοδος, πολύ παραγωγική, που γράφει τα ποιήματα της συλλογής Άριελ. Η κόρη της, Φρίντα Χιουζ, που επιμελήθηκε την τελευταία έκδοση του Άριελ, γράφει: «Η μητέρα μου είχε γράψει ότι το Άριελ άρχιζε με τη λέξη «αγάπη»* και τελείωνε με τη λέξη «άνοιξη»** και ήταν φανερό ότι κάλυπτε τη διαδρομή λίγο πριν από τη διάλυση του γάμου ως την απόφαση για μια καινούρια ζωή, με όλες τις αγωνίες και τα πάθη στο μεσοδιάστημα. […] Το χειρόγραφο έφερνε στο φως όσα πρέπει να ξεφορτωθεί κανείς προκειμένου να προχωρήσει».

Εκείνος ο Χειμώνας ήταν ασυνήθιστα βαρύς, το κρύο είχε παγώσει την πόλη έτσι όπως το περιγράφει η Βιρτζίνια Γουλφ στον Ορλάντο: «οι σωλήνες του νερού είχαν μετατραπεί σε συμπαγείς μάζες πάγου, η ψυχραιμία μας χανόταν και οι γάμοι κατέρρεαν». Η Πλαθ σηκωνόταν 4.30 το πρωί, τη δική της ώρα, «την ασάλευτη ώρα, πριν από το λάλημα του κόκορα, πριν το κλάμα του μωρού..». Ετοιμάζει μια εκπομπή για το BBC με ανάγνωση των τελευταίων ποιημάτων της. Γράφει στη μητέρα της: «…Δεν επιθυμώ καθόλου να επιστρέψω στην Αμερική. Τουλάχιστον όχι προς το παρόν. [..] το Λονδίνο είναι η μόνη πόλη στην οποία επιθυμώ να ζήσω με τους καλούς γιατρούς, τους ευγενικούς γείτονες, τα πάρκα, τα θέατρα και το BBC – εκεί ποτέ δεν θα δημοσιεύσουν τη δουλειά μου, τα ποιήματα και τα μυθιστορήματα, όπως εδώ. Έγραψα ένα άρθρο για τα σχολικά μου χρόνια[…] κι έχω την ευκαιρία να συμμετάσχω σε ένα πρόγραμμα κριτικής του BBC για τρεις βδομάδες τον Μάιο, με 150 δολάρια τη βδομάδα, μια καταπληκτική ευκαιρία που ελπίζω να εκμεταλλευτώ με τον καλύτερο τρόπο…»

Στις 11 Φεβρουαρίου ετοιμάζει το γάλα των παιδιών, κλείνει καλά  πόρτα της κουζίνας και ανοίγει το γκάζι.

Τρεις μέρες αργότερα κυκλοφορεί Ο γυάλινος κώδων.

Το 1965 κυκλοφορεί η πρώτη έκδοση του Άριελ, σε επιμέλεια Τεντ Χιουζ.

Κατά τον Ρόμπερτ Λόουελ, που γράφει τον πρόλογο, αυτά τα ποιήματα είναι μια βαθιά εξομολόγηση που εκφράζεται ως ελεγχόμενη παραίσθηση, είναι η αυτοβιογραφία ενός πυρετού.

Η κόρη της, Φρίντα Χιουζ, πενήντα χρόνια αργότερα θα γράψει: «… Νομίζω ότι η μητέρα μου ήταν εκπληκτική στη δουλειά της και γενναία στην προσπάθειά της να πολεμήσει την κατάθλιψη που την καταδίωκε όλη της τη ζωή. Χρησιμοποίησε κάθε συναισθηματική εμπειρία σαν να ήταν ένα κομμάτι ύφασμα από το οποίο μπορούσε να φτιαχτεί ένα υπέροχο φόρεμα· δεν σπατάλησε τίποτα απ’ όσα είχε αισθανθεί κι όταν πήρε τον έλεγχο αυτών των θυελλωδών συναισθημάτων, μπόρεσε να συμπυκνώσει και να κατευθύνει το απίστευτο ποιητικό της ταλέντο σε ένα υπέροχο αποτέλεσμα».

*Πρωινό τραγούδι

**Ξεχειμώνιασμα

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Πλαθ Σύλβια, 2012, Άριελ , εισαγωγή Κατερίνα Ηλιοπούλου, μτφ σημ. χρον. Κατερίνα Ηλιοπούλου & Ελένη Ηλιοπούλου, Εκδόσεις Μελάνι

Plath Sylvia, 1975, lettere alla madre, c. Marta Fabiani Ed. Guanda

Plath Sylvia, 1966, The bell Jar, faber and faber

Πλαθ Σύλβια, 2007, Ο γυάλινος κώδων, μτφ Ελένη Ηλιοπούλου, Εκδόσεις Μελάνι

---

[1] Υπάρχουν διάφορες εκδοχές σχετικά με την προέλευση του όρου – κατά την επικρατέστερη ο  όρος εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο εξώφυλλο των Times  το Νοέμβριο του 1951 και αναφερόταν στους νέους που είχαν γεννηθεί το 1925-45 και τους χαρακτήριζε ο συντηρητισμός, η έλλειψη ιδανικών, η ατολμία.

Σύμφωνο συμβίωσης για ομόφυλους: το ΕΔΔΑ κι εμείς. Της Λίνας Παπαδοπούλου www.tvxs.gr

Σύμφωνο συμβίωσης για ομόφυλους: το ΕΔΔΑ κι εμείς. Της Λίνας Παπαδοπούλου

www.tvxs.gr

Περί έρωτος - M. Hulot αναδημοσίευση απο το /www.lesandmore.gr και OUGH Reality Bites

Περί έρωτος - M. Hulot

Δημοσιευμένο στις Τρίτη, 19 Νοέμβριος 2013 08:41

Ο Δημήτρις Βεργέτης είναι ψυχαναλυτής, μέλος της Παγκόσμιας Ψυχαναλυτικής Εταιρίας, διευθυντής του περιοδικού αληthεια.

Η συνέντευξη-ποταμός που ακολουθεί με σοκαριστικές πληροφορίες για τη φύση του έρωτα και τον τρόπο που τον αντιλαμβάνονταν οι άνθρωποι μέσα στους αιώνες, ξεκίνησε στις 12.30 μετά τα μεσάνυχτα και τελείωσε στις 3 το πρωί.

Πόσο διαφορετική είναι η έννοια του έρωτα από την αρχαιότητα έως σήμερα; Άλλο ο έρως ο αρχαίος και άλλος ο σύγχρονος... 

Και άλλος ο μεσαιωνικός ή ο Αναγεννησιακός. Υπάρχει μια πλήρης διαφοροποίηση. Το μόνο που μπορεί να πει κανείς ότι έχει επιβιώσει ανά τους αιώνες, σαν κοινό σημείο στήριξης όλων των εκδοχών του έρωτα, είναι η σχεδόν αυθόρμητη διαίσθηση ότι αυτό που διακυβεύεται στο επίπεδο του έρωτα έχει να κάνει με την έλλειψη, ότι κάπου ο έρωτας βρίσκεται σε συνάφεια, σε εγγύτητα με ένα ορισμένο καθεστώς της έλλειψης, η οποία λειτουργεί και σαν αρχή ερωτικοποίησης και επιθυμητότητας ενός αντικειμένου. Δηλαδή ένα αντικείμενο καθίσταται επιθυμητό στο βαθμό που έρχεται να λειτουργήσει στις παρυφές της έλλειψης, υποσχόμενο την αναπλήρωσή της. Ήταν πάντα σαφές ότι ο έρωτας, σε όλες του τις εκδοχές, διατηρούσε προνομιακές σχέσεις με την επιθυμία. Ο έρωτας και η επιθυμία αποτελούν ένα αδιάσπαστο ζευγάρι και σε πολλές περιπτώσεις η μία έννοια τείνει να αφομοιώσει την άλλη. Υπάρχει μια εκτεταμένη συνωνυμική επικάλυψη της επιθυμίας και του έρωτα. Η σκέψη και η διαίσθηση ανίχνευαν πάντα την εμπλοκή μιας θεμελιώδους έλλειψης στην αφύπνιση του έρωτα, κάτι που πιστοποιείται εξαρχής και στην αρχαιοελληνική σύλληψή του όπου ο Έρωτας πολιτογραφείται ως τέκνο του Πόρου και της Πενίας, και η πενία καταγράφεται σαν ένα συστατικό κληροδότημα της έλευσής του στο πάνθεον των Θεών. Ο έρωτας φέρει, λοιπόν, το στίγμα της πενίας, της έλλειψης, της ένδειας. Πηγή της ακαταμάχητης ισχύος του είναι το ανεξάντλητο κοίτασμα της έλλειψης. Στους αιώνες, βέβαια, εξελίχθηκε όχι σαν μια εννοιολογική κατηγορία, αλλά πρωτίστως μέσα από κοινωνικές πρακτικές και μέσα από συμβολικά συστήματα που οριοθετούσαν τον τρόπο πρόσβασης του ανθρώπου στη σεξουαλικότητα και έτσι από εποχή σε εποχή οι διαφορές είναι όντως αβυσσαλέες. Όπως θα δούμε, πιστεύω, και στη συνέχεια. Ο Λακάν επισημαίνει ότι άλλο ένα κοινό στοιχείο που μπορεί να εντοπίσει κανείς στον έρωτα, με διαχρονική παρουσία στις εκδοχές που διατυπώθηκαν για το καθεστώς εγγραφής του στον ανθρώπινο ψυχισμό, είναι ότι συγκροτείται σαν μια μεταφορά. Υπάρχει ένας μινιμαλιστικός φορμαλισμός που υπεισέρχεται στη μορφοποίηση της ερωτικής εμπειρίας. Η ερωτική εμπειρία μορφοποιείται ακριβώς σε συνάρτηση με έναν ορισμένο μινιμαλιστικό φορμαλισμό, τον οποίο τον κομίζει κατά κάποιο τρόπο η αλγοριθμική συγκρότηση της μεταφοράς. Η μεταφορά είναι δομημένη σαν μια υποκατάσταση. Είναι ένα σημαίνον στη θέση ενός άλλου σημαίνοντος, όπως λέει ο Λακάν, ακολουθώντας το γλωσσολογικό υπόδειγμα. Στην περίπτωση του έρωτα πρόκειται για δύο υποκείμενα, των οποίων η σχέση διαρθρώνεται ακριβώς σαν μια μεταφορά. Και συγκεκριμένα, μπορούμε να μιλήσουμε για έρωτα από τη στιγμή που υπάρχει διυποκειμενική σύμπραξη ανάμεσα σε δύο παρτενέρ, και, πιο συγκεκριμένα, από τη στιγμή που πραγματοποιείται ένα είδος αντιστροφής, από τη στιγμή που ο εραστής αντιμετατίθεται στη θέση του ερωμένου και ο ερώμενος στη θέση του εραστή. Η μεταφορά είναι το σχήμα που οικοδομεί μια ορισμένη ερωτική γέφυρα ανάμεσα σε δύο υποκείμενα. Γιατί υπάρχει πάντα ένα υποκείμενο που πρώτο πέφτει στα δίχτυα και την γοητεία του έρωτα, καθώς υποκύπτει στη σαγήνη μιας μοναδικής συνάντησης, από την οποία εξέρχεται με το σημάδι και το πάθος του ερωτευμένου υποκειμένου, και που εν συνεχεία απευθύνει τον έρωτά του σε κάποιον ή σε κάποια που συγκροτείται ως δυνητικός παραλήπτης. Για να υπάρξει ακριβώς μια ερωτευμένη διυποκειμενικότητα, θα πρέπει αυτός που αρχικά ήταν σε ρόλο παραλήπτη, να υποστεί ένα είδος μεταμόρφωσης και να μετατοπιστεί στη θέση του εραστή, να λειτουργήσει σαν εραστής, να αναλάβει και αυτός μέσα στο ρόλο την έξαψη ενός υποκειμένου που ζει τον έρωτα. Όπως λέμε κάπως απλοϊκά στην καθημερινή διάλεκτο, ο παρτενέρ ανταποκρίνεται ή δεν ανταποκρίνεται. Αυτή όμως η ανταπόκριση ενθυλακώνει μια ορισμένη μεταφορά, μια ορισμένη μεταμόρφωση της υποκειμενικότητας, μια μεταφορική μετάλλαξη της υποκειμενικότητας, που παραμένει άδηλη ή δυσδιάκριτη, και φυσικά αδιανόητη για τον σεξολόγο ή τον σύμβουλο γάμου. Από τη θέση του παθητικού δέκτη, μετατρέπεται κανείς σε ένα ενεργητικό, ερωτευμένο υποκείμενο και συμπεριφέρεται διαφορετικά απέναντι στον αρχικό παρτενέρ, αυτόν που εγκαινιάζει τη διαδικασία, τοποθετώντας τον πλέον στη θέση του ερωμένου, του αντικειμένου ενός έρωτα. Αντιλαμβανόμαστε εδώ ότι ο έρωτας, όταν συγκροτείται σαν ένα διυποκειμενικό κύκλωμα, συνεπάγεται πάντα μια διαδικασία απο-υποκειμενικοποίησης κατά την οποία ο εραστής αποδέχεται σε έναν δεύτερο, αποδέχεται, κατά κανόνα με ικανοποίηση, το ρόλο του αντικειμένου. Ο εραστής επανεγγράφεται στη σχέση ως αντικείμενο του έρωτα. Στο σεξ αρκεί ο δέκτης να συναινέσει σε ρόλο αντικειμένου για να κουμπώσει η σχέση. Στον έρωτα απαιτείται ένας επιπλέον χρόνος όπου συντελείται το θαύμα της μεταφορικής αντιστροφής των ρόλων, ένα είδος υποκειμενικής μετάλλαξης. Ο έρωτας δεν είναι το σεξ, πασπαλισμένο με συναισθήματα. Αναφέρομαι στον έρωτα στο βαθμό που υπάρχει σαν μια αδιαίρετη εμπειρία ανάμεσα σε δυο παρτενέρ και όχι απλά σαν εσωτερικό συναίσθημα και ιδιωτική ονειροπόληση μιας μοναχικής συνείδησης.

Υπάρχει κάποια στιγμή αμοιβαίου έρωτα, ή ο έρωτας είναι πάντα μονόπλευρος;

Ο έρωτας ξεκινάει πάντα κατά τρόπο μονόπλευρο. Ο ένας εκ των δύο κεραυνοβολείται κατά κάποιο τρόπο, υφίσταται αυτή την ερωτική κεραυνοβόληση και καταλαμβάνεται από το ερωτικό πάθος, το οποίο το απευθύνει σε κάποιον και παραμένει όντως δεσμώτης μιας μοναχικής εμπειρίας στο βαθμό που δεν υπάρχει ανταπόκριση. Ενώ, αντίθετα, στο βαθμό που ενεργοποιείται αυτός ο μινιμαλιστικός φορμαλισμός της μεταφοράς, επέρχεται αυτή η μεταφορική αντιμετάθεση των ρόλων και ο έρωτας καθίσταται αμοιβαίος, καθώς ο ερώμενος μεταμορφώνεται σε εραστή. Δεν λέει απλά και μόνο ένα ναι, δεν παρέχει απλά και μόνο μια συναίνεση. Αλλά, αντίθετα, μεταλλάσσονται οι ταυτίσεις του και οι υποκειμενικές συντεταγμένες του. Η μαρτυρία της λογοτεχνίας είναι ανεξάντλητη επί του θέματος. Το παράδειγμα που επικαλείται ο Λακάν, το μείζον παράδειγμα που αντλεί από την αρχαιοελληνική γραμματεία, είναι η σχέση του Αχιλλέα και του Πατρόκλου. Ο Αχιλλέας, αμούστακος νεαρός, είναι σαφές ότι βρίσκεται σε θέση και ρόλο ερωμένου. Είναι το αντικείμενο της ερωτικής σχέσης και στη συνέχεια, μετά το θάνατο του Πατρόκλου κατά κάποιο τρόπο αναλαμβάνει αυτός -μέσα σε μια συγκυρία αναμφίβολα ιδιόμορφη μια και ο παρτενέρ του είναι νεκρός- το ρόλο του εραστή απέναντι στο σύντροφό του.

Ήταν πιο μεγάλος ο Πάτροκλος;

Σαφώς ήταν πολύ μεγαλύτερος, ο Αχιλλέας ήταν νεαρούλης έφηβος.

Ποια η διαφορά έρωτα, αγάπης και σεξ;

Στην ουσία σεξ, καύλα, καψούρα όλα πάνε μαζί. Είναι λέξεις οι οποίες αναμφίβολα δεν κυκλοφορούν μόνες τους μέσα στην γλώσσα, αλλά υπάρχει μια ευρύτατη γκάμα, ένα σμήνος επινοημένων λέξεων, οι οποίες αναφέρονται στη σεξουαλικότητα. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η αγάπη είναι μια έννοια ανύπαρκτη στον αρχαϊκό κόσμο ως τέτοια, είναι μια εκχριστιανισμένη, αποσαρκωμένη και μαραγκιασμένη εκδοχή του έρωτα, τουλάχιστον έτσι έφτασε στους νεότερους χρόνους. Πιθανώς στις προγενέστερες κοινωνίες να υπήρχε όντως αυτό το συναίσθημα, αλλά ποια ήταν ας πούμε η συμβολική του στοιχείωση, πώς λειτουργούσε στις προσωπικές σχέσεις, με ποιες μορφές εκφραζόταν κ.τ.λ., έχουμε μάλλον μια αποσπασματική και θολή εικόνα. Αυτό που γνωρίζουμε για την αγάπη είναι ότι έχει προέλθει από την εκχριστιανισμένη ανασύνταξη της ερωτικής εμπειρίας που ήταν ταυτόχρονα και ένα είδος πτώχευσης και λιμπιντικής αφυδάτωσης. Ο εκκλησιαστικός θεσμός ευνούχισε τον έρωτα, καθυπόταξε τη σεξουαλικότητα στην ανηδονική τελεολογία της αναπαραγωγής, εξόρισε την επιθυμία από το κρεβάτι και εξύψωσε την εγκράτεια σε θεάρεστο ιδεώδες. Είναι δεδομένο ότι στην χριστιανική, αγαπητική εκδοχή του, ο έρωτας ήταν ευνουχισμένος. Στην καλύτερη περίπτωση, συρρικνώνεται σε μια φιλεύσπλαχνη, αλτρουιστική διαθεσιμότητα απέναντι στον πλησίον. Ο έρωτας προϋποθέτει ακριβώς μια εξορκιστική αποστασιοποίηση, ή μάλλον μια φοβική αποποίηση της σεξουαλικότητας που καταλήγει στην διφορούμενη ενοχοποίηση της σάρκας. Λέω διφορούμενη γιατί οι πρακτικές ενοχοποίησης μπορούν να λειτουργήσουν και σαν ανομολόγητοι φορείς εντατικοποίησης του ερωτισμού, τον οποίο στιγματίζουν. Χρωστάμε πολλά στον Φουκώ και στον Λακάν που μας υποψίασαν επαρκώς για τα διφορούμενα της ενοχοποίησης. Επιπλέον, στο εσωτερικό του χριστιανισμού ανά τους αιώνες συνυπήρξαν ετερογενή ρεύματα ενστερνιζόμενα συχνά αποκλίνοντες προσανατολισμούς. Για την δεσπόζουσα χριστιανική δογματική, πάντως, υπάρχει ασυμβίβαστο ανάμεσα στην αγάπη και το σεξ, τη σεξουαλικότητα. Χαρακτηριστικό, μάλιστα, ότι ο Ωριγένης, ένας από τους επιφανείς στοχαστές της χριστιανικής δογματικής και πρωτεργάτης της αλληγορικής ερμηνείας των Γραφών, είχε θεωρήσει σκόπιμο, προκειμένου να κερδίσει την βασιλεία των ουρανών, να υιοθετήσει κατά γράμμα το χωρίο 19-12 από το κατά Ματθαίον ευαγγέλιο και να προσφέρει τα γεννητικά του όργανα στο χριστεπώνυμο πλήρωμα της Αλεξανδρείας όπου διέπρεπε με το κήρυγμά του, προκειμένου να αποκτήσει το περιπόθητο διαβατήριο εισόδου στον Παράδεισο. Δηλαδή στον Παράδεισο μπαίνει κανείς παραδίδοντας στην είσοδο τα αχαμνά του στον Άγιο Πέτρο. Δεν μπαίνει κανείς στον Παράδεισο με όλες του τις αποσκευές. Ευτυχώς για τους πιστούς, η Εκκλησία δεν συνέστησε το παράδειγμά του. Αναμφίβολα, όμως, υπήρξε μια πτώχευση του ανθρώπινου έρωτα μέσα σε όλη την παράδοση της χριστιανικής διαχείρισης των σωμάτων. Το ερωτικό πάθος, όπως μας υπενθυμίζουν οι μυστικιστικοί έρωτες ορισμένων αγίων γυναικών, είχε ως μοναδικό σημείο επιτρεπτής αναφοράς την υπερβατική φιγούρα του Κυρίου ως εξιδανικευμένου μνηστήρα. Η διαφορά ανάμεσα στον έρωτα και το σεξ είναι πιο περίπλοκη. Καταρχήν, υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά. Ο έρωτας ακόμη και στην κεραυνοβόλα έκλαμψή του, προϋποθέτει αυτό που Λακάν αποκαλούσε «la parole d' amour», το ερωτόλογο, την ερωτική φράση, μια ορισμένη κινητοποίηση της γλώσσας. Μάλιστα, ο έρωτας ήταν πάντα συνυφασμένος με μια ορισμένη ποιητική αναβάθμιση της εμπειρίας του κόσμου και όχι μόνο της φιγούρας του παρτενέρ. Η ερωτική σύμπλευση έχει ως εναρκτήρια προϋπόθεση μια ερωτική εξομολόγηση, μια κατάθεση του ερωτικού συναισθήματος μέσα στη γλώσσα. Ο έρωτας ερωτοτροπεί με τις λέξεις, εμφιλοχωρεί και ενσωματώνεται στα ερωτόλογα που επιστρατεύει για την εκφορά του. Υπάρχει, λοιπόν, μια βαθύτατη αλληλεγγύη ανάμεσα στον έρωτα και την ποιητική του λόγου, ενώ αντίθετα το σεξ είναι κάτι που μπορεί να πραγματοποιείται μέσα σε ατμόσφαιρα και καθεστώς κατανυκτικής σιωπής, το πολύ πολύ να διακόπτεται από κάποια βογγητά, αλλά μέχρι εκεί. Δεν χρειάζεται να μιλάει κανείς. Παρότι και στο σεξ φυσικά παρεισφρέει η γλώσσα, πολλές φορές ερωτικοποιημένη, αλλά εκεί οι λέξεις και τα σημαίνοντα που παρεισφρέουν στη σεξουαλική δραστηριότητα, είναι σαφώς εμποτισμένα με λίμπιντο, στάζουν λίμπιντο κατά κάποιον τρόπο. Είναι διεγέρτες, καταλύτες και αυτή η ερωτικοποίηση, η σεξουαλικοποίηση μάλλον της γλώσσας, ποσώς ενδιαφέρεται για την ποιητική των λέξεων. Αντίθετα, αυτή η σεξουαλικοποίηση των λέξεων είναι σαφές ότι, μεταξύ άλλων, στη σημερινή εποχή αποτελεί αντικείμενο κερδοσκοπικής και χρηματοπιστωτικής αξιοποίησης θα έλεγα, δεδομένου ότι υπάρχει το ροζ τηλέφωνο, υπάρχουν όλοι αυτοί οι μηχανισμοί που είναι θεμελιωμένοι πάνω στη διακίνηση της λίμπιντο μέσα από τη σεξουαλικοποίηση ορισμένων λέξεων και φραστικών στερεότυπων. Εύκολα θα μπορούσε κανείς να συντάξει μια πλήρη λίστα σεξουαλικών διεγερτικών λέξεων και φράσεων. Ενώ, αντίθετα, ο έρωτας είναι ανοιχτός στην ποιητική. Ο έρωτας εγκαθίσταται στη σάρκα σαν μια ποιητική ενόρμηση.

Gian Lorenzo Bernini, Apollo and Daphne, 1622-25

Κύριε Βεργέτη, πόση σημασία έχουν τα φύλα στον έρωτα;

Ανοίγετε ένα περίπλοκο και συναρπαστικό ερώτημα που βρίσκεται στο επίκεντρο της ψυχανάλυσης, της σύγχρονης σκέψης, της λογοτεχνίας και πολλών κινημάτων χειραφέτησης: τη σχέση του έρωτα με την έμφυλη διαφορά. Υπάρχει μια φράση του Λακάν, αποσπασμένη από μια ερωτική επιστολή που είχε απευθύνει σε μια γυναίκα στην οποία έγραψε «tu ne saura jamais combien je t'ai aimé", «ποτέ δεν θα μπορέσεις να αντιληφθείς πόσο σε έχω αγαπήσει» και παρατηρεί ότι είχε παραλείψει να προσθέσει στη μετοχή aimé ένα δεύτερο e (aimée), το οποίο σύμφωνα με τη γλωσσική σύμβαση θα υποδήλωνε ακριβώς το φύλο του προσώπου στο οποίο απευθυνόταν η ερωτική επιστολή, γιατί ανάλογα με το αν απευθύνεται κανείς σε έναν άνδρα ή μια γυναίκα υπάρχει μια διαφοροποίηση σε αυτό το επίπεδο, υπάρχει ένας γραμματολογικός δείκτης που πιστοποιεί το φύλο του αποδέκτη. Παραδόξως, όπως εντυπώθηκε αυτή η φράση, αυτή η επιστολή ήταν σαν να απευθυνόταν σε έναν άνδρα, αλλά ο Λακάν παρατηρεί ότι στην πραγματικότητα σε αυτό το σημείο οι διαφοροποιήσεις αίρονται και ο έρωτας δεν είναι πρωτίστως υπόθεση φύλου. Πρωτογενώς, η εμπλοκή του φύλου στον έρωτα είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη. Σε αντίθεση, φυσικά, με το σεξ. Γιατί αυτό που αγαπάει κανείς στον έρωτα, όσον αφορά τουλάχιστον μια ορισμένη προσέγγιση, είναι ο ίδιος του ο εαυτός ή μια εξιδανικευμένη εκδοχή του ιδίου του τού εαυτού. Με αυτήν την έννοια, ο έρωτας έχει πάντα κάποιες ναρκισσιστικές καταβολές και αυτό είναι ένα μοτίβο που διατρέχει όλη τη δυτική σκέψη πάνω στον έρωτα. Ναρκισσιστικές καταβολές, ναρκισσιστική αφετηρία, ναρκισσιστική ρίζα του ερωτικού συναισθήματος. Μέσα από αυτό το πρίσμα, ο έρωτας εμπλέκει ένα σώμα, το οποίο στοιχειοθετείται μέσα στη ναρκισσιστική εμπειρία της φαντασιακής, κατοπτρικής ακεραιότητάς του. Πρόκειται για το σώμα που μορφοποιείται μέσα στο στάδιο του καθρέπτη, για ένα σώμα ολοπαγές, ένα σώμα που δεν είναι τραυματισμένο από τον ευνουχισμό, ένα σώμα που δεν είναι προικισμένο με ερωτογόνες ζώνες και ενορμητικά χάσματα. Ήδη από αυτό το επίπεδο βλέπουμε ότι ο έρωτας απευθύνεται στην ολότητα του άλλου, δεν ερωτεύεται κανείς το στήθος μιας γυναίκας, τα έφυγρα χείλη της ή την ψιμυθιωμένη εικόνα της. Ο ερωτευμένος μπορεί μεν να καψουρεύεται το στήθος μιας γυναίκας, να καψουρεύεται τις καμπύλες της, να καψουρεύεται το γοβάκι της, αλλά ο έρωτας ως έρωτας απευθύνεται σε ένα είδος ολότητας του άλλου, τοποθετούμενου σε τελική ανάλυση πέραν του φαντασιακού, πέραν του ναρκισσισμού, πέραν της σαγήνης της εικόνας. Για την ακρίβεια, απευθύνεται στο είναι του άλλου. Λέγοντας ότι ο έρωτας απευθύνεται στο είναι του άλλου εννοούμε ότι όντως σε αυτό το επίπεδο το είναι του άλλου δεν προσδιορίζεται από την εγγραφή του στο πεδίο της έμφυλης διαφοράς. Σε αντίθεση ακριβώς με την εμπειρία της σεξουαλικότητας, η οποία απευθύνεται σε ένα έμφυλο σώμα, προικισμένο με ερωτογόνες ζώνες, με ιδιαιτερότητες, ένα σώμα που λειτουργεί ως αποδέκτης των φαντασιώσεων. Οι φαντασιώσεις αποτελούν τον κατ' εξοχήν συνομιλητή της σεξουαλικότητας, ο παρτενέρ καλείται απλά να τις ενσαρκώσει, να τους προσδώσει σάρκα και οστά. Οποιαδήποτε έμφυλη σχέση συνάπτεται υπό την κηδεμονία των φαντασιώσεων είναι σαφές ότι είναι δομημένη με βάση ένα σεξουαλικό σενάριο. Ενώ η αμιγώς ερωτική σχέση δεν έχει ως πρωτογενή καταλύτη της κάποια σεξουαλική φαντασίωση. Αυτή είναι, λοιπόν, η τεράστια διαφορά. Ο έρωτας σπεύδει προς το είναι του υποκειμένου και από αυτή την άποψη δεν είναι μια αναλώσιμη διαμεσολάβηση για την ικανοποίηση της σεξουαλικής ενόρμησης, δεν είναι η κόσμια πρόσοψη των φαντασιώσεων. Ο έρωτας δεν αναδύεται από τις λιμνάζουσες υγρές εμμονές της σεξουαλικότητας. Δεν είναι φιλήδονη μέθη μπροστά στη σαγήνη του σεξουαλικού αντικειμένου, παρότι όχι μόνο προσφέρει φιλόξενη στέγη σε φαντασιώσεις και ενορμήσεις, αλλά και λειτουργεί σαν πολλαπλασιαστής της έντασής τους, αποδομητής των αναστολών και συνήγορος των απαιτήσεών τους. Ο έρωτας τέμνει τη διαφορά των φύλων σε πολλά επίπεδα, χωρίς να ταυτίζεται με κανένα απ' αυτά. Σε τι συνίσταται όμως η ιδιάζουσα και εξέχουσα λειτουργία του μέσα σε αυτήν; Θα παρατηρήσω καταρχάς ότι η διαφορά των φύλων είναι σχεδόν πανταχού παρούσα σε αυτό το πεδίο εμπειριών. Άμεσα ή έμμεσα εγγράφεται σε όλες τις σχέσεις, ετεροφυλόφιλες, ομοφυλόφιλες, φετιχιστικές, μαζοχιστικές κ.τ.λ., όχι βέβαια με τον ίδιο τρόπο ούτε κατ' ανάγκη υπό τη μορφή του Δύο, όπως επισημαίνει και ο Αλαίν Μπαντιού στο εξαίρετο Εγκώμιο περί έρωτος που μεταφράσαμε πρόσφατα. Η διαφορά των φύλων δεν είναι ένα ουδέτερο ανατομικό ή ορμονικό δεδομένο. Στην πραγματική ζωή των ανθρώπων, εντεύθεν των ηθικοπλαστικών μυθοπλασιών, η διαφορά των φύλων δεν σημαίνει απλά ότι τα φύλα διαφέρουν, σημαίνει πρωτίστως ότι τα δύο φύλα έχουν διαφορές μεταξύ τους και, για να είμαι ακριβής, προσθέτω: αγεφύρωτες διαφορές. Η διαφορά των φύλων αποδεικνύεται πηγή ανεξάντλητων εντάσεων, συγκρούσεων, ασυμφωνιών. Επ' αυτού, οι ατέλειωτοι τσακωμοί των ζευγαριών κομίζουν την εύλογη και πληθωρική μαρτυρία τους, για να μην μιλήσουμε για την βάναυση κακοποίηση των γυναικών σε όλα τα κοινωνικά στρώματα, η οποία δεν είναι μια υπόθεση έρευνας, αλλά μια ανατριχιαστική στατιστική πραγματικότητα, παρότι συγκαλυμμένη. Όσο η ισχύς του εκκλησιαστικού θεσμού σφυρηλατούσε δια βίου τα συζυγικά δεσμά, μπορούσε κανείς να ονειρεύεται ή να βαυκαλίζεται με την παραδείσια μυθοπλασία της συμπληρωματικότητας των φύλων, που διέθετε ένα σημαντικό ακροατήριο. Στο σύγχρονο κόσμο οι στατιστικές των διαζυγίων δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για ψευδαισθήσεις. Προοπτικά, οι γαμήλιες ενώσεις είναι άτυπα συμβόλαια με ημερομηνία λήξης. Στην κλινική πρακτική μου ακούω καθημερινά τους άνδρες να παραπονούνται για τις γυναίκες ότι δεν τους καταλαβαίνουν και ομοίως τις γυναίκες για τους άνδρες. Παίζοντας με τις λέξεις, θα έλεγα ότι τα δύο φύλα κατ' άλλα βαίνουν! Όχι μόνο δεν υπάρχει διάφυλη σχέση, δηλαδή αρμονική συμπληρωματικότητα, αλλά ο καθείς και η καθεμιά παραπονούνται ότι ο παρτενέρ τους ζει στην 'κοσμάρα' του, όπως είθισται να λέγεται. Ελάχιστη, λοιπόν, διαύγεια χρειάζεται για να αναγνωρίσει κανείς ότι η διαφορά των φύλων είναι η μεγάλη αρρώστια της ανθρωπότητας, μια ανίατη πληγή. Απ' αυτή την άποψη ο έρωτας κατέχει μια θέση εξαίρεσης στην ανθρώπινη εμπειρία. Είναι ο μόνος που ξέρει να θεραπεύει την πληγή της διαφοράς των φύλων. Χαριτολογώντας και μετατοπίζοντας τη σημασία των λέξεων, θα έλεγα ότι ο έρωτας είναι η τρανς-σέξουαλ θεραπαίνιδά της! Η αποκλειστική και γαμάτη νοσοκόμα της! Και μάλιστα χωρίς ετεροφυλόφιλες ή ομοφυλόφιλες διακρίσεις και προκαταλήψεις.

Είναι αλήθεια ότι όταν στην αρχαιότητα όταν μιλούσαν για έρωτα, αναφέρονταν μόνο στον ομοφυλοφιλικό έρωτα;

Στον αρχαίο κόσμο ο μοναδικός δυνητικός παραλήπτης του ερωτικού συναισθήματος θα έπρεπε να ήταν, όντως, πάντα μια ανδρική φιγούρα. Ο έρωτας στην ιδεώδη και περιπαθή μορφή του, ο έρωτας που ήταν ικανός να υπερβεί ακριβώς όλες αυτές τις συντεταγμένες της τεκνοποίησης, της αναπαραγωγής και της σεξουαλικής καψούρας, απευθυνόταν κατ' ανάγκη σε μια εξιδανικευμένη ανδρική φιγούρα. Για αυτό το λόγο, όλα τα ζευγάρια που άφησαν ένα ανεξίτηλο ίχνος στο φαντασιακό του αρχαίου κόσμου ήταν ομοφυλόφιλα ζευγάρια. Τα ετεροφυλόφιλα ερωτικά ζευγάρια που άφησαν και αυτά κάποιο ίχνος στο φαντασιακό του αρχαίου κόσμου και στα κείμενα που έφτασαν ως εμάς, μετρώνται στα δάκτυλα της μιας χειρός, π.χ. Ορφέας και Ευρυδίκη, Άδμητος και Άλκηστις. Είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που ο έρωτας γίνεται αντικείμενο μιας εξύμνησης, μιας αποθέωσης όταν διαδραματίζεται ανάμεσα σε ετεροφυλόφιλους παρτενέρ. Στον αρχαίο κόσμο, ο έρωτας που θεμελιώνεται πάνω στη διάρκεια, πάνω στην περιπαθή εξιδανίκευση, είναι σχεδόν αποκλειστικά ομοφυλόφιλος.

Αυτό είχε σχέση με τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία; Αφορά περισσότερο τις κοινωνικοπολιτικές συνθήκες της;

Γενικότερα οι ιστορικοί, και ο Λακάν συνομολογεί μαζί τους, τείνουν να επισημάνουν μια ιστορική καμπή. Τον δωδέκατο αιώνα, ας πούμε, κατά προσέγγιση, όπου η κυρίαρχη, εξιδανικευμένη μορφή της ερωτικής εμπειρίας παύει να είναι εκείνη στην οποία συμπράττουν ομοφυλόφιλοι συστατικοί όροι. Ο έρωτας στην ετεροφυλόφιλη εκδοχή του, όπως τουλάχιστον αποτυπώθηκε στη νεωτερικότητα, έχει σαν σημείο ιστορικής απαρχής τον δωδέκατο αιώνα και ειδικά το έργο και τη στάση ζωής των τροβαδούρων. Ο έρωτας όπως τον γνωρίζουμε εμείς στις νεωτερικές κοινωνίες είναι μια επινόηση ακριβώς των τροβαδούρων και εκεί συναντά κανείς τη σύμφυση της ποίησης και του έρωτα. Οι τροβαδούροι αφιέρωναν κατά κανόνα τη ζωή τους στη Κυρά των λογισμών τους, ένα απρόσιτο κατά κανόνα γυναικείο αντικείμενο –αντικείμενο σχήμα λόγου, στην ψυχαναλυτική ιδιόλεκτο την χαρακτηρίζουμε έτσι, στην πραγματικότητα ήταν ένα είδος εγκόσμιας θεότητας- και εκεί υπάρχει ένα είδος αποθέωσης, θεοποίησης της γυναίκας, η λατρευτική εξύψωσή της σε ρόλο απόλυτου ερωτικού παρτενέρ, ανέγγιχτου, σχεδόν απρόσιτου σε πολλές περιπτώσεις, αντικείμενο μιας αδιάψευστης αφοσίωσης από την πλευρά του τροβαδούρου, του οποίου φυσικά στοιχειώνει τους λογισμούς, στοιχειώνει τη γλώσσα και είναι το σημείο αναφοράς της ύπαρξής του. Μιλάμε για 11ο-12ο αιώνα. Ο ετεροφυλόφιλος έρωτας έχει ακριβώς ιστορικά μια εντοπισμένη αφετηρία και οι αναλύσεις και του Γάλλου ιστορικού Ζωρζ Ντιουμπί (G. Duby) και του Φουκώ, μεταξύ άλλων, επανέρχονται σε αυτή τη περίοπτη και ρηξιγενή ιστορική ζώνη όπου αναδύεται μια νέα φυσιογνωμία της ερωτικής εμπειρίας.

Η εκκλησία τι ρόλο έχει παίξει στον στιγματισμό της ομοφυλοφιλίας;

Η στάση της εκκλησίας είναι ένα μεγάλο θέμα ανεξάντλητων συζητήσεων. Ήταν όντως παντού και πάντα εχθρική απέναντι στους ομοφυλόφιλους; Πρόκειται για ένα μεγάλο και αμφιλεγόμενο ζητούμενο στα πλαίσια αυτής της συζήτησης που επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από μελέτες των ιστορικών τις τελευταίες δεκαετίες πάνω στους λόγους της στιγματιστικής προσήμανσης της ομοφυλοφιλίας στη χριστιανική Δύση.

Στις επιστολές δεν υπήρχε αυτό; Εκεί δεν είχε αρχίσει να στιγματίζεται η ομοφυλοφιλία;

Εκείνους τους χρόνους δεν υπήρχαν εσωτερικοί διωγμοί κατά των ομοφυλόφιλων, οι πρωτοχριστιανικοί εκκλησιαστικοί θεσμοί δεν είχαν υιοθετήσει στάση εχθρότητας απέναντι στην ομοφυλοφιλία, δεν την είχαν σηματοδοτήσει ως αποδιοπομπαία παρέκκλιση. Η καχυποψία απέναντι στους πειρασμούς της σεξουαλικότητας είχε γενικό χαρακτήρα. Οι πρωτοχριστιανικές κοινότητες δεν επινόησαν μια αστυνομία ηθών. Δεν οργάνωσε πογκρόμ κατά των ομοφυλόφιλων. Επίσης, σε όλα τα κείμενα που συναπαρτίζουν τη Βίβλο, δεν υπάρχει πουθενά μια ανελαστική, μαινόμενη καταδίκη της ομοφυλοφιλίας, με εξαίρεση ένα χωρίο από το Λευιτικό. Οι θέσεις που διατυπώνονται παντού συνοδεύονται από αποχρώσεις ακόμα και όταν υπάρχει ειδική καχυποψία και αποστασιοποίηση από αυτό το ερωτικό μοτίβο ας πούμε, το ομοφυλοφιλικό ερωτικό μοτίβο. Το βέβαιο είναι ότι ο ιδεοληπτικός στιγματισμός της ομοφυλοφιλίας και η ποινικοποίησή της στην Ευρώπη, δεν είχε σαν εμπνευστή τον εκκλησιαστικό λόγο. Πουθενά δεν ανιχνεύονται επαρκή τεκμήρια για τη θεμελίωση μιας τέτοιας υπόθεσης. Παραμένει ένα αίνιγμα πώς πνευματικά και πολιτισμικά συγκροτήθηκε σε αυτό το μέγα αμάρτημα, το μέγα όνειδος όπως λέει και ο Φουκώ. Ο Φουκώ διατυπώνει την υπόθεση ότι τον 15ο-16ο αιώνα αν θυμάμαι καλά, όταν αρχίζει πλέον να εκλείπει στο δυτικό κόσμο το πρότυπο της φιλίας στην κλασική του μορφή, τίθεται το ερώτημα, σε σχέση με αυτές τις προνομιακές, εξευγενισμένες, στενές διυποκειμενικές συναναστροφές, τι διάολο κάνουν οι άνδρες όταν βρίσκονται μεταξύ τους και εκεί αρχίζει να επανασημασιοδοτείται λίγο-πολύ η ομοφυλοφιλία. Το μόνο πράγμα που υποψιάζονται ότι μπορεί να συνδέει τους άνδρες που την βρίσκουν μεταξύ τους, είναι η σεξουαλικότητα, η ομοφυλόφιλη έλξη, έκδηλη ή απωθημένη και ανομολόγητη- πιθανόν να ήταν ένα είδος στροφής στο τρόπο προσέγγισης της σεξουαλικότητας στη Δύση. Το βέβαιο είναι ότι αυτή η λυσσαλέα εχθρότητα δεν πηγάζει από τον εκκλησιαστικό λόγο και την εκκλησιαστική δογματική. Τα βιβλικά κείμενα για παράδειγμα καταδικάζουν χωρίς αποχρώσεις την υποκρισία. Αλλά σε κανένα ευρωπαϊκό κράτος, σε καμία δυτικοευρωπαϊκή κοινωνία δεν θεσπίστηκαν νόμοι καταδίωξης των υποκριτών. Πουθενά δεν καταγράφηκαν ευνουχισμοί ανδρών επειδή αποδείχθηκαν υποκριτές. Επίσης βιβλικά κείμενα καταδικάζουν αναφανδόν και με πολύ πιο οξύ τρόπο την πορνεία σε σύγκριση με την ομοφυλοφιλία. Παρόλα αυτά οι πόρνες σε όλη την Ευρώπη κατάφερναν να εξασφαλίσουν πιστοποιητικά νομιμότητας ή ανοχής, να ενταχθούν στην κοινότητα και πουθενά η πορνεία δεν απετέλεσε αιτία μαζικών διωγμών, μαζικού στιγματισμού σε διαχρονική βάση, όπως συνέβη με την ομοφυλοφιλία. Είναι ένα μυστήριο τι ακριβώς υπαγόρευσε αυτή τη στροφή.

Auguste Rodin, The Eternal Idol (1889), Musée Rodin

Πότε έγινε;

Η πιο ενδιαφέρουσα η υπόθεση διατυπώνεται από τον Τζον Μπόσγουελ που έχει κάνει τις πιο εκτεταμένες και διεισδυτικές μελέτες. Θεωρεί ότι με τη διάλυση της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας τον 4ο περίπου αιώνα συντελείται ένα είδος αποσάθρωσης των κοινωνιών και μια μετάβαση από τις αστικές στις αγροτικές κοινωνίες. Στα πλαίσια των στενών αγροτικών κοινωνιών όπου υπερισχύουν οι οικογενειακοί δεσμοί, για λόγους που τους αναλύει εκτενώς, η ομοφυλοφιλία επαναπροσδιορίζεται πλέον ως ένας τύπος σεξουαλικής σχέσης καταδικαστέος. Αντίθετα, υπάρχει μια πολύ μεγάλη ανεκτικότητα στις –διαχρονικά πιστοποιημένη- σε αστικές κοινωνίες. Στην Αθήνα, στη Ρώμη η ομοφυλοφιλία ήταν απόλυτα αποδεκτή, ουδείς θεσμός διανοήθηκε να την στοχοθετήσει ως αντικείμενο διωγμών. Η Ρώμη, για παράδειγμα, παρήγαγε μια ιδιαίτερα πλούσια ομοφυλοφιλική ποίηση, ενώ εν Αθήναις ως και ο εγκρατής Αριστοτέλης αναγνώριζε στην ομοφυλόφιλη έξη τίτλους φυσικότητας (φύσει). Αντίθετα, σε μικροκοινωνίες όπου πλέον κυριαρχούν κοινοτικοί θεσμοί πυκνά συνυφασμένοι με δίκτυα συγγένειας, καταγράφεται μια έκλειψη του πολιτικού στοιχείου, μια έκλειψη του δημοσίου χώρου, και οι σχέσεις μεταξύ των ανδρών αποκτούν εκρηκτικό χαρακτήρα μέσα στο στενό κέλυφος των οικογενειακών συστημάτων γύρω από τα οποία συρρικνώνεται η κοινωνικότητα. Η συνάντηση της ομοφυλοφιλίας και των δεσμών αίματος δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα.

Μια άλλη υπόθεση επίσης διατυπωμένη από τον Μπόσγουελ και η οποία όντως έχει απτά ιστορικά ερείσματα, είναι ότι η συγκρότηση της ομοφυλοφιλίας σε αντικείμενο διώξεων και περιθωριοποιήσεων συμβαδίζει με την άνοδο κινημάτων μισαλλοδοξίας και καταδίκης των μειονοτήτων. Γενικότερα, όπου υπάρχουν τάσεις στραγγαλισμού των μειονοτήτων παρατηρούνται ομόρροπα μέτρα που στοχοθετούν τις ομοφυλόφιλες πρακτικές. Το αποδεικνύει η εν παραλλήλω καταδίωξη των Εβραίων, της ομοφυλοφιλίας, των μαγισσών και μιας σειράς άλλων μειονοτήτων που αποκλίνουν από τον κυρίαρχο κανόνα κονφορμιστικής ομογενοποίησης του κοινωνικού σώματος. Επομένως, δεν είναι ένα φαινόμενο που έχει ένα προνομιακό καθεστώς σε αυτή την ιστορία στιγματισμού και διώξεων που αναπτύσσεται προοδευτικά στην Ευρώπη, αλλά αντίθετα εγγράφεται μέσα σε αυτό το γενικότερο κίνημα στοχοθεσίας και έλλειψης ανεκτικότητας απέναντι στις μειονότητες. Ο Μπόσγουελ αναφέρει και μια άλλη υπόθεση. Οι Σταυροφόροι που κινούντο στον Αραβικό κόσμο έπρεπε να θωρακίσουν την πολιτιστική και ταυτοτική ιδιαιτερότητά τους και ένα από τα στοιχεία που προσφερόταν σαν μηχανισμός διαφοροποίησης ήταν η καταδίκη των ομοφυλόφιλων πρακτικών, οι οποίες ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένες και ενταγμένες στους Αραβικούς πληθυσμούς. Η καταδίκη της ομοφυλοφιλίας ενσωματώθηκε στην κατάφαση της ευρωπαϊκής ιδιαιτερότητας. Είναι υποθέσεις συζητήσιμες, μεταξύ άλλων, φαντάζομαι, δεν είμαι ιστορικός για να αποφανθώ. Με εξαίρεση όμως εκείνη που επισημαίνει μια σύγκλιση των διωκτικών πρακτικών εις βάρος των μειονοτήτων. Η ιστορία της Ευρώπης είναι όντως διάστικτη από δυναμικές ιδεολογικές εκστρατείες με στόχο τον εσωτερικό εχθρό και την εξάλειψη της μιασματικής παρουσίας του και βλέπουμε αυτό το φαινόμενο να υποτροπιάζει σαν ανίατη αρρώστια. Στην Ελλάδα, ας πούμε, βλέπουμε πραγματικά πώς μετά τους μετανάστες η Χρυσή Αυγή σχεδιάζει να βάλει στο στόχαστρο τους ομοφυλόφιλους- και μετά τους ομοφυλόφιλους έχουν σειρά οι ψυχικά πάσχοντες, εν συνεχεία τα άτομα με ειδικές ανάγκες, όπως συνέβη ακριβώς και στη Γερμανία. Δεν είναι διόλου τυχαίο ότι ακριβώς στη Γερμανία, αυτός ο αστερισμός μειονοτήτων και ο συγχρωτισμός των θυμάτων μέσα στο τερατώδες στόχαστρο της ναζιστικής θηριωδίας καταγράφτηκε ιστορικά με τα πλέον ανατριχιαστικά και ανεξίτηλα χρώματα. Επανέρχομαι στο ρόλο της εκκλησίας που αναφέρατε προηγουμένως. Ένα δείγμα απρόσμενης αλλά αποκρυπτογραφήσιμης ανεκτικότητας της εκκλησίας απέναντι στις ομοφυλόφιλες σχέσεις είναι τα τελετουργικά γαμήλιας ένωσης τα οποία επεξεργάστηκε ο εκκλησιαστικός θεσμός για να ανταποκριθεί ακριβώς σε αυτή την ανάγκη. Υπήρχαν ειδικές τελετές προοριζόμενες στη θρησκευτική επισημοποίηση του ομοφυλόφιλου κοινού βίου. Υπάρχει το περίφημο χειρόγραφο Barberini 336, το οποίο βρίσκεται στη βιβλιοθήκη του Βατικανού, είναι το αρχαιότερο τελετουργικό κείμενο, ένα λειτουργικό πρωτόκολλο γαμήλιας συνένωσης μεταξύ ανδρών, συνταγμένο στα ελληνικά εκείνων των χρόνων, το οποίο χρονολογείται από τον 8ο αιώνα περίπου, που σημαίνει ότι αυτές οι πρακτικές για να έχουν κωδικοποιηθεί τον 8ο αιώνα ήσαν προγενέστερες, άρα η εκκλησία ήδη από τον 5ο-6ο αιώνα είχε θεσπίσει ειδικές μορφές τελετουργίας απευθυνόμενες σε ομοφυλόφιλα ζευγάρια. Το χειρόγραφο Μπαρμπερίνι γνώρισε μια εκτεταμένη διάδοση στον τότε κόσμο, εκείνη την εποχή μέσω αντιγράφων, πιστών στο πρωτότυπο ή τροποποιημένων, υιοθετήθηκε σε διάφορες γεωγραφικές ζώνες. Στο πέρασμα του χρόνου πολλαπλασιάστηκαν τέτοιου είδους λειτουργικά κείμενα. Τέτοια χειρόγραφα αντίγραφα διασώζονται στο Άγιο Όρος, στην Πάτμο, στο μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης στο Σινά, στη Γρότταφερράτα, στην Πάτμο, στο Βατικανό και στο Παρίσι. Το περίφημο χειρόγραφο Μπαρμπερίνι περιελάμβανε τέσσερις τύπους τελετουργίας: ο πρώτος ονομαζόταν μνηστεία και απευθυνόταν σε άτομα που επιθυμούσαν να συνάψουν ένα είδος αρραβώνα, δύο άλλοι τύποι τελετουργικού που απευθύνονταν στις ετεροφυλόφιλες ενώσεις «εις γάμος» και το τέταρτο απευθυνόταν αποκλειστικά στη συνένωση ανδρών. Επισημοποιούσε τον κοινό βίο, τη συνένωση, τη συναδέλφωση, το ζευγάρωμα μεταξύ δύο ανδρών. Υπήρξαν βέβαια απόπειρες καθοδηγούμενες από την πρόθεση να μειωθεί η βαρύτητα και ο προορισμός αυτών των χειρογράφων. Ο Μπόσγουελ έχει κάνει μια εξαιρετική δουλειά στην οποία, προβαίνοντας σε μια χαρισματική συγκριτική ανάλυση των κειμένων που περιλαμβάνονται μέσα σε αυτό το χειρόγραφο και ανατέμνοντας όλη την ρητορική τους στοιχείωση και την τελετουργική τους σημειολογία, αποδεικνύει ότι αυτό το τέταρτο κείμενο είναι το ακριβές αντίστοιχο του 2ου και του 3ου, δηλαδή είναι το ακριβές ισοδύναμο τελετουργικό για την εις γάμο κοινωνία μεταξύ ανδρών. Αργότερα, με την αναγκαία σεξιστική καθυστέρηση, επινοήθηκαν και τελετουργικά που απευθύνονταν σε γυναίκες.

Και πότε άλλαξε αυτό;

Με τη στροφή που υπήρξε στην προσέγγιση της ομοφυλοφιλίας. Όπως είπα, αυτές οι τελετές ήσαν διαδεδομένες. Πρέπει να έχουμε υπ' όψιν μας ότι στον αρχαίο κόσμο ο γάμος παρέμενε ένα παγανιστικό τελετουργικό και μεταξύ των χριστιανών. Η εκκλησία απλώς παρενέβαινε και έδινε την ευλογία της την επομένη ή την μεθεπομένη του γάμου. Ο γάμος προήχθη σε εκκλησιαστικό μυστήριο πολύ καθυστερημένα, στη σύνοδο του Λατερανού το 1215, αν θυμάμαι καλά. Μέχρι τότε δεν εθεωρείτο μυστήριο και γι' αυτό το λόγο η εκκλησία είχε την άνεση να ευλογεί κατά κάποιο τρόπο, αυτού του τύπου τις ομοφυλόφιλες ενώσεις. Το να τις αποκαλέσει κανείς γάμο, πιθανόν να είναι μια προβολή της σημερινής ρητορικής σε παρελθόντες χρόνους. Είναι πολύ πιο ακριβές να μιλάμε για ενώσεις, συζεύξεις, συζυγικές σχέσεις κτλ. Ο γάμος με τη σημερινή ή σύγχρονη μορφή δεν υπήρχε από καταβολής κόσμου. Οι άνθρωποι συχνά σκέφτονται με βάση τα δεδομένα της εποχής τους. Ο γάμος καλύπτει ετερογενείς συμβολικούς θεσμούς και πρακτικές. Αλλά αυτό που αναμφίβολα ισχύει και αυτό που ο Μπόσγουελ αποκαθιστά με αδιάβλητη πειστικότητα είναι ότι υπήρχαν λειτουργικά κείμενα, τα οποία ενεργοποιούνταν ως πρωτόκολλα ευλογίας και επισημοποίησης της σχέσης ομοφυλόφιλων ζευγαριών. Πριν χιλιετίες η εκκλησία είχε αυτή την ανεκτικότητα. Στη σημερινή εποχή αυτή την ανεκτικότητα δεν την έχει κάνει ούτε καν το εκκοσμικευμένο ελληνικό κράτος. Δεν έχει αυτή τη στοιχειώδη ανεκτικότητα που θα του υπαγόρευε να επεκτείνει το σύμφωνο συμβίωσης και στα ομοφυλόφιλα ζευγάρια. Δεν μιλάμε καν για καθιέρωση του γάμου όπως έχει θεσπιστεί στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, ανεξαρτήτως φύλου. Από αυτή την άποψη, η Ελλάδα δεν είναι καν χριστιανική, είναι μάλλον η μόνη 'μουσουλμανική' χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης! Σε πλήρη σύμπνοια με τους αγιοταλάχ του Ιράν.

Τι είναι ο πλατωνικός έρωτας;

Επρόκειτο για την υπόθεση ότι μπορεί να υπάρχει έρωτας ικανός να αυτοευνουχιστεί, να αποκοπεί από τις φαντασιώσεις, τα σώματα, την έξαψη της σάρκας και ο,τιδήποτε ταξινομούμε στο κατάστιχο της σεξουαλικότητας. Μπορεί μεν ο έρωτας πρωτογενώς να είναι εκτός φύλου και από αυτή την άποψη οι ομοφυλόφιλοι έρωτες και οι ετεροφυλόφιλοι έρωτες ελάχιστα διαφέρουν, αλλά στο βαθμό που συγκροτείται μια ερωτική διυποκειμενικότητα ο καθένας κομίζει εκεί μέσα το σώμα του και φυσικά σε ένα δεύτερο, η ερωτική εμπειρία καλείται να συμπράξει με το ενορμητικό σώμα κα τις απαιτήσεις του.

Bernini Ecstasy of St Teresa

Γιατί δεν υπάρχει διάφυλη σχέση; Τι είδους σχέση υπάρχει;

Όπως ήδη αναφέραμε, όντως δεν υπάρχει σχέση ανάμεσα στα δύο φύλα. Δεν υπάρχει στο ανθρώπινο είδος τυπική μορφή σχέσης, ενστικτικά παγιωμένη. Τα δύο φύλα είναι αποσυζευγμένα, το καθένα στον κόσμο του και αυτό που λειτουργεί σαν συνδετικός κρίκος ανάμεσά τους δεν είναι κάποια προκαθορισμένη, προδιαμορφωμένη, τυποποιημένη σχέση η οποία εσωτερικεύεται και ενεργοποιείται, αλλά μια αλληλουχία συμπτωμάτων, φαντασιώσεων, ασυνείδητων σημασιών που προβάλλονται στον ερωτικό παρτενέρ. Με άλλα λόγια, σε μια διάφυλη σχέση, είτε ομοφυλόφιλη, είτε ετεροφυλόφιλη, εκτός από τους δύο παρτενέρ υπάρχουν τα συμπτώματά τους, υπάρχουν οι φαντασιώσεις τους, υπάρχουν οι ταυτίσεις τους, υπάρχουν σημασίες του ασυνειδήτου και όλα αυτά καθιστούν τον έναν για τον άλλο 'αντικείμενο επιλογής' προνομιακής και περιπαθούς. Πρόκειται για μια έννοια που σφυρηλάτησε ο Φρόιντ για να υπογραμμίσει ότι το άλλο ή το ίδιο φύλο υπεισέρχεται σε μια ερωτική σχέση ως ένα ιδιότυπο αντικείμενο μορφοποιημένο ακριβώς μέσα σε αυτό το καλούπι των συμπτωμάτων, των φαντασιώσεων, των σημασιών, των ταυτίσεων. Ο καθένας ξέρει από την προσωπική του ζωή ότι η γυναίκα ή άνδρας που τον ελκύει δεν είναι ο πρώτος τυχόντας ή η πρώτη τυχούσα. Πρέπει να έχει κάποια ιδιόμορφα χαρακτηριστικά ικανά να εξάψουν το ερωτικό του πάθος. Το ερωτικό πάθος δεν υπακούει σε ένα είδος βιολογικού ρολογιού, όπως συμβαίνει στα ανώτερα θηλαστικά όπου υπάρχουν περίοδοι του χρόνου με υπερέκκριση ορμονών και επιτακτικό ζευγάρωμα. Στους ανθρώπους το ερωτικό πάθος υπακούει στις πιο παράδοξες και αλλόκοτες λογικές. Επιπλέον, η διάφυλη σχέση παίρνει πλέον αινιγματικές μορφές. Για παράδειγμα, ποια είναι η διάφυλη σχέση στην οποία εγγράφεται ο φετιχιστής φερ' ειπείν. Ο φετιχιστής είναι κάποιος που το ερωτικό του πάθος αναφλέγεται και πυρακτώνεται στην επαφή με ένα άψυχο κομμάτι ρούχου ή με μια τούφα μαλλιών. Αν βάλει κανείς το φετιχιστή δίπλα στη πιο θεσπέσια γκόμενα που λικνίζεται και του κουνιέται μπροστά στη μύτη του, μπορεί να παραμένει παγερά αδιάφορος. Αρκεί όμως να κουνήσει κανείς το κιλοτάκι της μπροστά στον λιγούρη οφθαλμό του για να πέσει σε κατάσταση έκστασης. Ή αρκεί να κουνήσει κανείς μπροστά στη μύτη του το σοσονάκι της πρώτης τυχάρπαστης και βρωμοπόδαρης σταχτοπούτας, για να εκτοξευτεί στα ουράνια. Ποιος είναι λοιπόν ο έμφυλος παρτενέρ του φετιχιστική; Ο αναξιοπαθών μαζοχιστής φαντασιώνει, ηδονίζεται και εκστασιάζεται κατά την περίπτυξη με την κροταλίζουσα θηριωδία του μαστιγίου, ή με τα ανάλγητα τσιγκέλια από τα οποία τον κρεμούν στο σεξουαλικό κρεοπωλείο. Αδιαφορεί παντελώς για τα σεξουαλικά χαρίσματα της ασθμαίνουσας ντομινατρίς που χειρίζεται με επιδοτούμενη αυταπάρνηση τα σχετικά εργαλεία. Ούτε η γοητεία της τον συναρπάζει, ούτε τα ματόκλαδά της και ούτε φυσικά θα της δώσει ραντεβού στο σεληνόφως. Ομοίως ο σαδιστής μπορεί να βασανίζει κάποιον και να την βρίσκει, αλλά από σεξουαλική άποψη ο άλλος να τον αφήνει παγερά αδιάφορο. Θα κατακρεουργήσει τον δύστυχο παρτενέρ του, αλλά τα σεξουαλικά του χαρίσματα είναι νεκρές ζώνες. Η έξαψή του απευθύνεται σε ένα σώμα που δεν έχει ερωτογόνες ζώνες και η έμφυλη διάστασή του έχει υποβαθμιστεί. Αντικείμενο του πόθου του δεν είναι το ερωτικό σώμα, αλλά το άγχος που θα αποσπάσει από αυτό η σαδιστική θηριωδία του. Ο παρτενέρ του σαδιστή δεν είναι ένα σώμα που ενεστοποιεί την έμφυλη χάρη του, αλλά τον πανικό του παγιδευμένου ζώου. Όλα αυτά αποδεικνύουν ότι ο παρτενέρ του έμφυλου υποκειμένου δεν είναι κατ' ανάγκη το αντίθετο φύλο, όπως φαντάζεται με αφέλεια η ψυχιατρική ή η θεολογία. Η σχέση του ανθρώπου με τη σεξουαλικότητα βοά και διακηρύσσει με χίλιους δυο τρόπους αυτό που διατυπώνει με μινιμαλιστική παρρησία το αξίωμα του Λακάν: δεν υπάρχει σχέση ανάμεσα στα δύο φύλα, υπάρχει χάσμα. Και από αυτό το χάσμα τα ανθρώπινα υποκείμενα που συνάπτουν σχέσεις και εγκλωβίζονται σε πάθη, το γεφυρώνουν όπως όπως με τα συμπτώματά τους, τις φαντασιώσεις τους, το ασυνείδητό τους, σπανίως δε με τον έρωτα.

Ακούμε όλο και πιο συχνά ότι υπάρχει πρόβλημα ταυτότητας του φύλου, ισχύει αυτό;

Αυτό φαίνεται να δείχνει η εποχή μας, ότι δεν υπάρχουν φύλα, υπάρχουν ταυτότητες, με τη διαφορά ότι οι ταυτότητες είναι κατασκευασμένες και στη θέση της ταυτότητας αυτό που ανακαλύπτουμε χάρη στην ψυχανάλυση είναι ταυτίσεις. Οι ταυτότητες χαρακτηρίζονται από μια ατέρμονη ρευστότητα στο σύγχρονο κόσμο και ουσιαστικά οι σχετικές προβληματικές, ο πολλαπλασιασμός της θεωρητικής μέριμνας για τις ταυτότητες, τα πανεπιστημιακά τμήματα που είναι οικοδομημένα γύρω από τη θεματική της ταυτότητας στο σύγχρονο κόσμο, όλη αυτή η ατέρμονη φιλολογία στην πραγματικότητα καταμαρτυρά την κατάρρευση ουσιαστικά των έμφυλων ταυτοτήτων στο σύγχρονο κόσμο, το γεγονός ότι η έμφυλη διαφορά δεν λειτουργεί πια σαν μια οργανωτική μήτρα της υποκειμενικοποίησης του φύλου και αυτή η χασματική, εύθραυστη υποκειμενικοποίηση του φύλου οδηγεί τον καθένα στο σύγχρονο κόσμο να επινοήσει εμβαλωματικά μια ταυτότητα, να προσπαθήσει να λειτουργήσει στο επίπεδο της διαφοράς των φύλων με τρόπο που είναι συμβατός με τα συμπτώματά του, τις φαντασιώσεις του, με το ασυνείδητό του, με τις σημασίες που οργανώνουν τον εσωτερικό του κόσμο και να έχει πρόσβαση σ' ένα σενάριο απόλαυσης.

Οι ασέξουαλ τι είναι;

Όπως επισήμανα, ζούμε σε έναν κόσμο όπου η διαφορά των φύλων δεν λειτουργεί πια σαν μια ισχυρή οργανωτική μήτρα της σχέσης ανάμεσα στα δύο φύλα στο επίπεδο της απόλαυσης. Η βία και η ρητορική του πατριαρχικού θεσμού διασφάλιζαν ότι οι άντρες γίνονται άντρες, οι γυναίκες γίνονται γυναίκες και επομένως κάθε ομιλ-ον υποκείμενο θα καταλήξει να ταυτιστεί με το ανατομικό του φύλο. Οι ταυτίσεις θα έπρεπε να ευθυγραμμίζονται με τις ανατομικές προδιαγραφές του φύλου γιατί οι άντρες είναι άντρες και οι γυναίκες είναι γυναίκες και επομένως η απόλαυση των σωμάτων φιλτράρεται στη διάφυλη σχέση που είναι εκ φύσεως και θεϊκής βουλήσεως, ανάμεσα σε έναν άνδρα και μια γυναίκα. Στη σημερινή εποχή που η πατριαρχία έχει φάει τα ψωμιά της, που αδυνατεί να λειτουργήσει διαμορφωτικά σε ό,τι αφορά τις σχέσεις των φύλων, την υποκειμενικοποίηση των έμφυλων ταυτίσεων και την επιλογή του αντικειμένου απόλαυσης, κάθε υποκείμενο επινοεί λίγο πολύ τη δική του ταυτότητα, αποπειράται να λειτουργήσει με βάση περισσότερο το σώμα του, τις απαιτήσεις του ενορμητικού του σώματος, με βάση τις εμπειρίες του, τον κύκλο του. Θεωρώ ότι η άνοδος της προβληματικής πάνω στον πολλαπλασιασμό των ταυτοτήτων συμπορεύεται με την κατάρρευση της πατριαρχίας. Και επίσης με την αποικιοποίηση των σωμάτων από τα αποτελέσματα της επιστήμης και την μικροφυσική διάχυση της εξουσίας στα έμφυλα σώματα μέσω των τεχνολογιών. Αλλά αυτό είναι μεγάλο θέμα.

Ο άνθρωπος έχει πολλά ερεθίσματα γύρω του, βλέπει τα πάντα. Κατά πόσο αυτό έχει επηρεάσει την ταυτότητά του;

Ο άνθρωπος έχει πρόσβαση σε ένα πιο ευρύ φάσμα εμπειριών, επίσης όλες αυτές οι κλασικές απαγορεύσεις και οριοθεσίες των οποίων η πατριαρχία ήταν ο θεματοφύλακας, έχουν καταστεί τελείως πορώδεις. Η υπερεγωτική πίεση που ασκείτο στα ανθρώπινα πλάσματα να ταυτιστούν είτε κατ' ανάγκη είτε με μια ανδρική φιγούρα είτε με μια γυναικεία και παράλληλα να επισφραγίσουν αυτή την ταύτιση με την επιλογή ενός παρτενέρ που ανήκει στο άλλο φύλο, τείνει προοπτικά να εκλείψει. Ζούμε σε κοινωνίες που δεν είναι πια απαγορευτικές αλλά μάλλον επιτρεπτικές, αν όχι προτρεπτικές προς κάθε μορφή εμπειρίας. Υπάρχει γενικευμένη και ξέφρενη κυκλοφορία των σημείων, των απόψεων των ανθρώπων και εκεί αποδεικνύεται ότι η διαφορά των φύλων υπό αυτή τη δυαδική σχηματοποίηση σε άνδρες και γυναίκες ήταν μια ιστορική κατασκευή. Ναι μεν υπάρχουν άνδρες και γυναίκες από βιολογική άποψη με βάση κάποια ατομικά χαρακτηριστικά, αλλά ο τρόπος που λειτουργεί κάθε υποκείμενο στο επίπεδο της απόλαυσης, της σεξουαλικής εμπειρίας, στο επίπεδο των ερωτικών του παθών δεν καθορίζεται από το ατομικό του φύλο. Αυτό ίσχυε πάντα αλλά ο πατριαρχικός θεσμός κατάφερνε να βάλει τους ανθρώπους σε δύο καλούπια και όποιοι ξέφευγαν από αυτό το πράγμα ήταν είτε αδερφές είτε λεσβίες είτε ανώμαλοι, είτε εκφυλισμένοι και πάντα διωκόμενοι, τουλάχιστον στο σύγχρονο κόσμο πάντα γιατί στον αρχαίο κόσμο υπήρχε πολύ μεγαλύτερη ανεκτικότητα. Αυτή η μυθοπλασία της διαφοράς των φύλων που θα υπόκειτο σε κάποιες βιολογικές προδιαγραφές έχει πλήρως αποσαρθρωθεί και οι άνθρωποι στο σύγχρονο κόσμο βιώνουν εμπειρίες απόλαυσης, ερωτικών παθών, στο επίπεδο των οποίων δεν είναι κατ' ανάγκη υποχρεωμένοι να υιοθετήσουν μια στερεότυπη έμφυλη ταυτότητα. Σε ορισμένες εμπειρίες η έμφυλη ταυτότητα είναι αναγκαία, σε ορισμένες άλλες εμπειρίες, η ενεργοποίηση της διάστασης του φύλου για πρόσβαση σε μια συγκεκριμένη πρακτική δεν είναι αναγκαία. Όπως ανέφερα, ο φετιχιστής για παράδειγμα, τουλάχιστον σε ένα φαινομενολογικό επίπεδο, δεν έχει ανάγκη να ενεργοποιήσει μια έμφυλη ταυτότητα απέναντι σε ένα κομμάτι ύφασμα. Ως ένα σημείο, το σώμα τείνει να εκτοπίσει το φύλο.

Γιατί οι άνθρωποι αισθάνονται ενοχή με το σεξ; Γιατί υπάρχει ενοχικό συναίσθημα ακόμα και στον αυνανισμό;

Σε ορισμένες κοινωνίες εξακολουθεί να υπάρχει ενοχή. Η ενοχή είναι κάτι το οποίο εισάγεται απ' έξω στην εμπειρία της σεξουαλικότητας, δεν είναι εμμενής διάσταση της σεξουαλικής εμπειρίας, εισάγεται κατά κάποιο τρόπο αρτηριογραφικά στην εμπειρία της σεξουαλικότητας. Και εδώ συναντάμε τον απόηχο της φράσης ενός βαθιά ενημερωμένου επί του θέματος στοχαστή, του Αποστόλου Φαύλου, αν μου επιτρέπετε, που είχε πει την περίφημη θέση «την αμαρτία ουκ έγνω ει μη δια νόμου». Με άλλα λόγια, για να υπάρξει αμαρτία πρέπει πρώτα να αναλάβει υπηρεσία ο νόμος. Η αμαρτία, δηλαδή, αποτελεί κατασκεύασμα του νόμου. Η αμαρτία είναι το εξώγαμο του νόμου. Στο βαθμό που ο νόμος εισάγεται στη σεξουαλική εμπειρία, μεταφέρει εκεί το σπέρμα της ενοχοποίησης. Ο νόμος ενοχοποιεί εκ των προτέρων, συγκροτεί το υποκείμενο εκ προοιμίου ως ένοχο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, της ενοχής που αναδύεται από την επαφή με το σεξ, από τον τρόπο πρόσβασης στη σεξουαλικότητα, εκεί ο καθοριστικός φορέας του νόμου είναι αυτό που ο Φρόιντ ονόμασε υπερεγώ. Όπου λειτουργεί το υπερεγώ ενεργοποιείται ένας μηχανισμός ενοχοποίησης της απόλαυσης και της σεξουαλικότητας. Γιατί σ' όλες τις οιδιπόδειες μυθοπλασίες, η απαγόρευση της αιμομιξίας στοιχειοθετεί εκ προοιμίου το ερωτικό αντικείμενο ως απαγορευμένο, επομένως οποιαδήποτε ερωτική έφεση κατευθυνόμενη προς το ερωτικό αντικείμενο, σηματοδοτείται ευθύς εξ αρχής ως ένοχη. Ο νόμος και πολύ περισσότερο το υπερεγώ είναι ένα εσωτερικευμένο υποκείμενο της γνώσης, ένας ενδόμυχος παντογνώστης. Αν έχουμε, για παράδειγμα, αδυναμία στα μπούτια της αδερφής μας, το υπερεγώ είναι το πρώτο που το ξέρει. Το υπερεγώ εισάγει στην εμπειρία της σεξουαλικότητας θεσπίσματα ενοχοποίησης, είναι μια καφκαϊκή μηχανή που εγκαθίσταται στα μύχια της ανθρώπινης ψυχής και ενοχοποιεί όχι μόνο κάθε εμπειρία, αλλά και κάθε ερωτικό σκίρτημα της σάρκας που εντοπίζει.

Ο Λακάν επισημαίνει ότι υπάρχει και μια άλλη πιο σκοτεινή όψη στη λειτουργία του υπερεγώ. Λειτουργεί ως προτροπή, σου λέει πού πρέπει να στρέψεις τη προσοχή σου, ποιο είναι το ποθητό αντικείμενο και έτσι λειτουργεί ως μηχανισμός προτροπής για την παράβαση του κανόνα. Το υπερεγώ επιτάσσει την απόλαυση. Μόνο που αυτό διχάζει, γιατί το επιθυμητό αντικείμενο το σηματοδοτεί ταυτόχρονα ως απαγορευμένο και με αυτή την έννοια εισάγει στον ανθρώπινο ψυχισμό ένα είδος εσωτερικού διχασμού, συγκροτεί το υποκείμενο ως διχασμένο και το παραπέμπει κάθε φορά όπου επιθυμεί στο εδώλιο του κατηγορουμένου. Υπάρχει και ένα είδος ενοχής διαφορετικό από όλα αυτά, που το ανθρώπινο πλάσμα καταφέρνει να προσποριστεί εις βάρος του κατά την πρόσβαση στο περιπόθητο αντικείμενο, καθότι η αντλούμενη απόλαυση υπολείπεται πάντα των προσδοκιών του. Επειδή η απόλαυση είναι πεπερασμένη, υπάρχει ένα πέραν της απόλαυσης και αυτό το πέραν της απόλαυσης που δεν καταφέρνω να το ιδιοποιηθώ, μου δημιουργεί την αίσθηση μιας απώλειας για την οποία νιώθω υπεύθυνος και η οποία μετατρέπεται σε συναίσθημα ενοχής. Στο βαθμό που δεν καταφέρνω να ανταποκριθώ στις προσδοκίες της φαντασίωσής μου, είμαι ένοχος απέναντί τους, γιατί αδυνατώ να τις εκπληρώσω στο ακέραιο. Η σεξουαλικότητα δεν είναι μόνο το κατ' εξοχήν πεδίο της απόλαυσης, είναι επίσης προνομιακό πεδίο για την έκλυση ενοχών.

Τι είναι η διαστροφή; Υπάρχει αύξηση στις διαστροφές;

Θα επικαλεστώ τις ανυπέρβλητες αναλύσεις του Φουκώ πάνω στη γενεαλογία των διαστροφών. Η έννοια της διαστροφής είναι μια σύγχρονη έννοια, ανύπαρκτη στους προγενέστερους ιστορικούς χρόνους και κοινωνίες. Μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα υπήρχαν τρεις βασικοί κώδικες που σηματοδοτούσαν τη σχέση του υποκειμένου με τη σεξουαλικότητα: το εκκλησιαστικό δίκαιο, η χριστιανική ποιμαντορία και το αστικό δίκαιο. Αυτοί οι τρεις κώδικες ήταν κεντροθετημένοι στις γαμήλιες σχέσεις. Και ο κύριος όρος που συνέτασσε όλη την προβληματική πάνω στο συζυγικό καθεστώς και λειτουργούσε ενοχοποιητικά μέσα σε αυτή την προβληματική ήταν ο όρος του Λιμπερτινάζ, των εξωσυζυγικών σχέσεων και του ακόλαστου λίγο πολύ βίου. Οι απαγορεύσεις ήταν νομικού χαρακτήρα χωρίς να εξυπακούουν τον ψυχολογικό στιγματισμό του υποκειμένου. Από τα τέλη του 18ου αιώνα, αρχές το 19ου, το σύστημα της βιοεξουσίας που αρχίζει να διαμορφώνεται, επεξεργάζεται πλέον μια άλλη προσέγγιση, επεξεργάζεται μια σειρά από νέους λόγους οι οποίοι είναι πλέον κεντροθετημένοι όχι στο γαμήλιο ζευγάρι, αλλά στις αποκλίνουσες σεξουαλικότητες, όπως η παιδική σεξουαλικότητα, ο παιδικός αυνανισμός, η σεξουαλικότητα των τρελών, οι μονομανίες κτλ και με αυτή την έννοια συντελείται μια μετάβαση όλης της προβληματικής από την οικονομία των εσωτερικών σχέσεων του ζευγαριού προς την κατηγορία της ομαλότητας. Και αυτό το παρά τον νόμον που ίσχυε μέχρι τότε αντικαθίσταται από το παρά φύσιν, μια έννοια που σφυρηλατείται από το λόγο της σύγχρονης ιατρικής, της ψυχιατρικής και της παιδαγωγικής. Αυτοί οι λόγοι οριοθετούν, στιγματίζουν και καταδικάζουν μια σειρά από μορφές σεξουαλικότητας επειδή αποκλίνουν από ένα κατασκευασμένο πρότυπο ομαλότητας. Εκεί σμιλεύεται η έννοια της διαστροφής ως αποκλίνουσας μορφής σεξουαλικότητας σε σχέση με την υποτιθέμενη ομαλότητα. Η ιατρική και η ψυχιατρική επινοούν, λοιπόν, μια άλλη εκδοχή της ομοφυλοφιλίας. Μάλιστα, ο όρος ομοφυλοφιλία είναι πρόσφατος, εμφανίζεται τέλη του δέκατου ένατου αιώνα σε ένα άρθρο ενός Γερμανού ψυχίατρου ονόματι Βέστφαλ, που δημοσιεύει ένα άρθρο για την αντιστροφή του ψυχικού φύλου. Ο ομοφυλόφιλος δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως νομικό υποκείμενο. Στοιχειοθετείται ως διεστραμμένο υποκείμενο. Η ίδια η πράξη προσεγγίζεται με ένα ριζικά νέο τρόπο. Εμφανίζεται στο προσκήνιο η φιγούρα του εκφυλισμένου υποκειμένου και σφυρηλατείται η τερατώδης κατηγορία του εκφυλισμού η οποία λειτούργησε καταλυτικά σε όλη την ιατρική και ψυχιατρική σκέψη του δέκατου ένατου και εικοστού αιώνα και είναι χαρακτηριστικό ότι αυτή η κατηγορία υιοθετήθηκε ως έρεισμα στη ναζιστική προβληματική, προκειμένου να οργανωθούν προγράμματα κοινωνικής κάθαρσης γιατί οι ομοφυλόφιλοι στιγματίζονταν ως ηθικά και βιολογικά εκφυλισμένοι. Οι διαστροφές πραγματικά επινοήθηκαν από την ιατρική και ψυχιατρική και εμφυτεύτηκαν στα σύγχρονα σώματα και απετέλεσαν εργαλεία για προγράμματα κοινωνικής κάθαρσης. Η ιστορία σήμερα τείνει να υποτροπιάσει.

Τον έρωτα τον συντηρούν οι άντρες ή οι γυναίκες;

Οι γυναίκες ονειρεύονται έρωτες και οι άνδρες παρτούζες. Τον έρωτα τον συντηρούν οι γυναίκες γιατί είναι 'ερωτομανείς', έχουν μια ανεξάντλητη έφεση προς το ερωτικό πάθος, ενώ οι άντρες είναι σεξομανείς και αδιαφορούν για τον έρωτα και γι' αυτό το λόγο δεν υπάρχει διάφυλη σχέση.

Πηγή: ιστολόγιο OUGH Reality Bites