- Περί ΟΔΥΣΣΕΙΑΣτου Νολαν
Και
Μνήμης, Νόστου και Λήθη
κι εμείς ,οι λαοί της θάλασσας...
- Τελικά την είδα — την Οδύσσεια του Νolan — στο Ελληνίς, με φόντο τον πύργο του ΟΤΕ και κοινό που κάθε τόσο διέσχιζε τον σινεμά πατώντας με για να αγοράσει πατατάκια, γαριδάκια, παπαλούτσες και κάθε τι θορυβώδες που καταβροχθιζόταν θορυβωδώς.
- Και στην αρχή έβλεπα τους ήρωες — τον Οδυσσέα, την Πηνελόπη κ.λπ. — να ζουνε σε ατμόσφαιρα Miami Beach και Καλιφόρνιας, και ανάμεσα στα χρατσα-χρουτσα των πατατακίων σκεφτόμουνα: «Θεέ μου, πού εμπλέχτηκα;» και να σηκωθώ να φύγω.
- Και μετά... με γοήτευσε...
- Με συνεπήρε η Οδύσσεια του Νolan.
- Όχι με τρόπο δυναμικό, συγκλονιστικό, περιπετειώδη, αλλά υποδόριο — σαν να ’χεις αϋπνία και να θυμάσαι μνήμες μελαγχολικές και τραύματα.
- Εξάλλου, αυτό δεν ήταν το νησί της Καλυψώς; Ένα πηγαιν’ έλα με τη μνήμη και τη λήθη;
- Ναι, ήταν διασκευή της Οδύσσειας για τον κινηματογράφο, αλλά ας θυμηθούμε πως η Οδύσσεια η ίδια ήταν κι αυτή μια διασκευή: πριν γίνει κείμενο γραπτό ήταν προφορικό τραγούδι, έπος, που διηγούνταν οι ραψωδοί χτυπώντας το ραβδί τους ρυθμικά, και άλλαζαν το νόημα των στίχων καθε τόσο, και οι στίχοι που τραγουδούσαν ήταν κι ένας τρόπος για να μη χαθεί η μνήμη — η μνήμη της εποχής του Χαλκού, του μυκηναϊκού κόσμου σε μια άλλη εποχή σκοτεινή, την σιδερένια εποχή των ομηρικών χρόνων.
- Και ναι, αυτό το ανάποδο ταξίδι μέσα στον χρόνο, το ταξίδι του Νόστου, της επιστροφής, ήταν αυτό που με γοήτευσε στην ταινία..
- Και πρέπει να σας πω ότι αυτό το ανάποδο μελαγχολικό ταξίδι μέσα στον χρόνο — αυτό το μπρος-πίσω, το ανάμεσα στη μνήμη και τη λήθη («Θυμήσου», λέει κάθε τόσο η Καλυψώ στον Οδυσσέα, αλλά και «φάε λίγο λωτό για να ξεχάσεις») — είναι που μ’ αρέσει στον Νolan από τον καιρό του Memento τουλάχιστον.
- Γιατί τον χρόνο τον νιώθουμε πάντα — σαν τον Οδυσσέα — αναδρομικά: τον ζούμε προς τα μπρος, τον θυμόμαστε προς τα πίσω.
- Τι έλεγα; Α, ναι, αυτό... Νομίζω πως ο Νolan κατάφερε να μεταγραψει σε κινουμενες εικόνες — ως ένα βαθμό — όχι μόνο το περιεχόμενο του θρύλου της Οδύσσειας αλλά και την αίσθησή της, τη δομή της αίσθησης: το ρυθμικό μουρμουρητό της.
- Η ταινία κυλάει ακολουθώντας νοερά τον χτύπο της ράβδου του ραψωδού..
- Ο Οδυσσέας έχει την όψη του ανθρώπου που ονειρεύεται ξύπνιος, όλα μοιάζουν ονειρικά κι συνάμα πραγματικά.
- Δεν είναι μόνο τα μηνύματα, λοιπόν, που έχουν ενδιαφέρον.
- Το πιο ενδιαφέρον βρίσκεται στον ρυθμό και την αίσθηση του χρόνου που σου υποβάλλει η ταινία — χρόνος που σε ρουφά προς τα πίσω.
- Θα ήθελα να την ξαναδώ.
- Υ.Γ. Όσο για την Ελένη: είναι μαύρη, σαν την Κλυταιμνήστρα — στο περιθώριο και οι δυο.
- Εξάλλου η Ελένη μάλλον απαχθείσα ήταν από προηγούμενους πολέμους, βιασμούς και λεηλασίες, όχι μόνο από τον Πάρη αλλά κι από τον Μενέλαο.
- Πρόφαση ήταν... Σιγά μην έκανε για αυτήν τον πόλεμο ο Αγαμέμνων, όπως σιγά μην έκανε τον πόλεμο με το Ιράν ο Τραμπ για να απελευθερώσει τις γυναίκες του από τις μαντήλες.
- Σιγά.
Υ.Γ 2 η μουσική ,πόσο ταιριαστή με το ονειρικο ύφος της ταινίας
Υ.Γ 3 Και πόσο εξυπνο το ευρημα : εμεις ειμαστε,οι λαοί της,Θάλασσας ,εμεις καταστρέφουν, την Τροία και την Αίγυπτο αι την Συρια ,το Ιράκ την Γάζα ,το Ιραν ,εμεις οι Μυκηναιοι ,οι πιστοί του Αγαμεμνονα και της Αμερικής, οι Ευρωπαίοι, οι Έλληνες ο σπουδαιότερο πολιτισμός του μεχρι τωρα κοσμου ,εμείς ,η Δύση .Καυτό εξάλλου δεν διηγιόταν το τραγούδι των Σειρήνων που ακούγ μονο ο Οδυσσεας και ούρλιαζε απο τον πόνο; Το τραγούδι των κατορθωματων μας ,οπως ακούγεται απο την αλλη πλευρά του καθρέφτη, την πλευρά των θυμάτων...
Υ.Γ 4 .Υπάρχει και κατι ακομα που θελω να πω σε σχεση με αυτήν την Χολυγουντιανη μεταφορα της Οδυσσειας ..Το Χολυγουντ απο τον καιρο της Καζαμπλανκα τουλαχιστον ,αντανακλα και εξυμνει την περιπετειωδη πορεια της Δυσης.Ομως ΑΥΤΗ η Δυση ,στην οποια ανηκουμε κατα Κωνσταντινο Καραμανλή ( μας αναγκασαν να ανηκουμε ) ειναι η Δυση που τελειωνει ,που η αυτοκρατορια της τελειωνει .Ενας αλλος κοσμος διαφαινετσι που θα την διαδεχτει .Και ,αυτο που ακούγεται σαν μουρμουρητό και παράπονο απο ολη την ταινια ,δεν ειναι παρα ο θρήνος των τελειώματων της
Υ.Γ 5 Η εποχή μας ειναι Άκρως οπτικοποιημενη και οι εικόνες-,οι κινουμενες εικόνες μας κυνηγούν σαν σκνιπες ..Ομως τα Ομηρικά,έπη αφορούσαν μια κοινωνια που κατανοούνταν κυρίως προφορικά και οχι γραπτα .Ο Όμηρος αν υπήρξε απλως σταθεροποιησε καταγράφοντας ενα νοημα που διαρκώς παραλλασε καθώς οι αοιδοι το άλλαζαν τραγουδώντας το και οι ακροατες το φαντάζονταν με διάφορους τρόπους και εικόνες..
Ετσι τα Ομηρικά έπη διαποτισαν για 1000 χρονια τον αρχαιο ελληνικό κοσμο παράγοντας το φαντασιακο του υπόστρωμα
Αυτο που στον δικο μας κοσμο παράγουν οι κινουμενες εικόνες
Υ.Γ 6.Και τι θαυμάσιο ευρημα η απεικόνιση των οπλιτών και του Οδυσσέα μεσα στον Δουρειο Ιππο Περιμένοντας..Σαν τα,μωρά που περιμένουν κολυμπώντας οχι στο αμνιακό υγρό αλλα στα περιττώματα τους..Περιμένοντας οχι να γεννηθούν αλλα να σκοτώσουν ...
Υ.Γ 7 .Οσο για το μυστήριο .του Έλληνα που τους μιλά σε σύγχρονα Ελληνικα και τα μεταφράζουν στα...Αγγλικα νομιζω οτι εξηγείται απο τις εμμονές του Νολαν με τα,ταξίδια στον χρονο .Οπως,στο Ιντερστελαρ ..Ο Οδυσσεας και οι μαχητές του δεν ταξίδεψαν μονο στον χωρο αλλα και στον χρονο ,συνάντησαν σύγχρονους Έλληνες και φυσικά χρειάστηκαν ...μεταφραστή οπως,θα,χρειαζόμασταν κι εμεις αν τους συναντούσαμε
ΠΕΤΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου