Λευκή κορδέλα

ΛΕΥΚΗ ΚΟΡΔΕΛΑ Είδα ξανά, χάρη στο Kemes τη Λευκή Κορδέλα του Χάνεκε (2009). Οπου ένας δάσκαλος αφηγείται παράξενα γεγονότα σε γερμανικό χωριό πριν τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο:Για το άλογο του γιατρού του χωριού που πέφτει πάνω σε τεντωμένο σύρμα· ο γιατρός τραυματίζεται. Για τη γυναίκα ενός αγρότη που πεθαίνει πέφτοντας σε σαπισμένο πάτωμα του ξυλουργείου του βαρόνου. Για τον λάχανοκηπο του οικονομικά και κοινωνικά αφεντικού του χωριού, του βαρόνου, που βανδαλίζεται μετά τον θάνατο της αγρότισσας. Για τον γιο του βαρόνου που βρίσκεται ξυλοκοπημένος και δεμένος. Για τον πάστορα που ελέγχει με σχεδόν σαδιστικό τρόπο την κρυφή σεξουαλική ζωή των παιδιών του, λέγοντας φρικτές ιστορίες για τις συνέπειες του αυνανισμού, ενώ η κόρη του σκοτώνει το καναρίνι του με ψαλίδι και το τοποθετεί επιδεικτικά στο γραφείο του. Για τον Κάρλι, παιδί με ειδικές ανάγκες και γιο της μαίας, που βασανίζεται και εγκαταλείπεται σχεδόν τυφλός. Για τον αχυρώνα που καίγεται. Για τις λευκές κορδέλες που ο πάστορας δένει στα παιδιά του, ως σύμβολο αγνότητας. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος που ξεσπά με τη δολοφονία του αρχιδούκα Φερδινάνδου φαντάζει ως λύτρωση. Το κακό που κυκλοφορεί στο μικρό χωριό χύνεται σαν ρυακι στο πολύ μεγαλύτερο κακό του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η ταινία δείχνει το πώς η καταπίεση της επιθυμίας γεννάει τέρατα. Ο πάστορας νομίζει πως μπορεί να επιβάλει την αγνότητα, να εξαφανίσει με την τιμωρία και προσευχή την επιθυμία· απλώς την απωθεί και τη διαστρέφει. Ο βαρώνος εκμεταλλεύεται και καταπιέζει τους χωρικούς· παράγει μνησικακία και φθόνο που στρέφεται- ως μπούμερανγκ- κατά του αδύναμου αγοριού του. Ο γιατρός κακοποιεί λεκτικά τη μαία, τη γυναίκα που τον αγαπά, και σεξουαλικά την κόρη του. Ψυχρότητα, μοχθηρία, φθόνος και μνησικακία κυκλοφορούν τριχοειδως ως μια μικροφυσικη της εξουσίας σε μια μικρογραφια της τοτε γερμανικης κοινωνιας . Η λευκή κορδέλα, σύμβολο ταχτά αγνότητας, λειτουργεί ως αντικείμενο μικρού α, αιτία της επιθυμίας: επιθυμίας για κακό. Ο Χάνεκε υπαινίσσεται τη σχέση αυτής της γενιάς με τον Ναζισμό. Είναι η γενιά που θα ενηλικιωθεί κατά τη δεκαετία του ’30· που η απωθημένη, στρεβλωμένη της επιθυμία θα στραφεί ενάντια σε αποδιοπομπαίους τράγους, στον αδύναμο γιο του βαρόνου, στο παιδί με ειδικές ανάγκες· που η δηθεν αγνότητα της Λευκής Κορδέλας θα μετατραπεί σε εφιαλτη, σε νόμους φυλετικής καθαρότητας της Νυρεμβέργης, σε στρατόπεδα εξόντωσης και θανάτου. Η Λευκή Κορδέλα μιλά για αυτήν την επιθυμία αγνότητας και «καθαρής» κοινωνίας, που αποτελεί και την πηγή του νεωτερικού κακού. Στην *Λευκή Κορδέλα*, που αναφέρεται στο 1913 ως πηγή του κακού, υποδεικνύεται η απαγόρευση της (σεξουαλικής) επιθυμίας, η απώθηση. Ομως, τι συμβαίνει άραγε στην εποχή μας, όπου η απόλαυση (η και σεξουαλική) απολαύση επιβάλλεται, σχεδόν ως κατηγορική προσταγή; κατανάλωσης; «ΑΠΟΛΑΥΣΕ ΤΟ" ; Οσο για την σκηνοθεσία: το ασπρόμαυρο, οι σιωπές ,το σκοτείνιασμα της οθόνης, τα απόμακρα πλάνα βοηθούν τον θεατή να παρατηρήσει ψυχρά την μισό κρυμμένη φρίκη ... Πετρος Θεοδωρίδης