Λευκή κορδέλα

ΛΕΥΚΗ ΚΟΡΔΕΛΑ Είδα ξανά, χάρη στο Kemes τη Λευκή Κορδέλα του Χάνεκε (2009). Οπου ένας δάσκαλος αφηγείται παράξενα γεγονότα σε γερμανικό χωριό πριν τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο:Για το άλογο του γιατρού του χωριού που πέφτει πάνω σε τεντωμένο σύρμα· ο γιατρός τραυματίζεται. Για τη γυναίκα ενός αγρότη που πεθαίνει πέφτοντας σε σαπισμένο πάτωμα του ξυλουργείου του βαρόνου. Για τον λάχανοκηπο του οικονομικά και κοινωνικά αφεντικού του χωριού, του βαρόνου, που βανδαλίζεται μετά τον θάνατο της αγρότισσας. Για τον γιο του βαρόνου που βρίσκεται ξυλοκοπημένος και δεμένος. Για τον πάστορα που ελέγχει με σχεδόν σαδιστικό τρόπο την κρυφή σεξουαλική ζωή των παιδιών του, λέγοντας φρικτές ιστορίες για τις συνέπειες του αυνανισμού, ενώ η κόρη του σκοτώνει το καναρίνι του με ψαλίδι και το τοποθετεί επιδεικτικά στο γραφείο του. Για τον Κάρλι, παιδί με ειδικές ανάγκες και γιο της μαίας, που βασανίζεται και εγκαταλείπεται σχεδόν τυφλός. Για τον αχυρώνα που καίγεται. Για τις λευκές κορδέλες που ο πάστορας δένει στα παιδιά του, ως σύμβολο αγνότητας. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος που ξεσπά με τη δολοφονία του αρχιδούκα Φερδινάνδου φαντάζει ως λύτρωση. Το κακό που κυκλοφορεί στο μικρό χωριό χύνεται σαν ρυακι στο πολύ μεγαλύτερο κακό του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η ταινία δείχνει το πώς η καταπίεση της επιθυμίας γεννάει τέρατα. Ο πάστορας νομίζει πως μπορεί να επιβάλει την αγνότητα, να εξαφανίσει με την τιμωρία και προσευχή την επιθυμία· απλώς την απωθεί και τη διαστρέφει. Ο βαρώνος εκμεταλλεύεται και καταπιέζει τους χωρικούς· παράγει μνησικακία και φθόνο που στρέφεται- ως μπούμερανγκ- κατά του αδύναμου αγοριού του. Ο γιατρός κακοποιεί λεκτικά τη μαία, τη γυναίκα που τον αγαπά, και σεξουαλικά την κόρη του. Ψυχρότητα, μοχθηρία, φθόνος και μνησικακία κυκλοφορούν τριχοειδως ως μια μικροφυσικη της εξουσίας σε μια μικρογραφια της τοτε γερμανικης κοινωνιας . Η λευκή κορδέλα, σύμβολο ταχτά αγνότητας, λειτουργεί ως αντικείμενο μικρού α, αιτία της επιθυμίας: επιθυμίας για κακό. Ο Χάνεκε υπαινίσσεται τη σχέση αυτής της γενιάς με τον Ναζισμό. Είναι η γενιά που θα ενηλικιωθεί κατά τη δεκαετία του ’30· που η απωθημένη, στρεβλωμένη της επιθυμία θα στραφεί ενάντια σε αποδιοπομπαίους τράγους, στον αδύναμο γιο του βαρόνου, στο παιδί με ειδικές ανάγκες· που η δηθεν αγνότητα της Λευκής Κορδέλας θα μετατραπεί σε εφιαλτη, σε νόμους φυλετικής καθαρότητας της Νυρεμβέργης, σε στρατόπεδα εξόντωσης και θανάτου. Η Λευκή Κορδέλα μιλά για αυτήν την επιθυμία αγνότητας και «καθαρής» κοινωνίας, που αποτελεί και την πηγή του νεωτερικού κακού. Στην *Λευκή Κορδέλα*, που αναφέρεται στο 1913 ως πηγή του κακού, υποδεικνύεται η απαγόρευση της (σεξουαλικής) επιθυμίας, η απώθηση. Ομως, τι συμβαίνει άραγε στην εποχή μας, όπου η απόλαυση (η και σεξουαλική) απολαύση επιβάλλεται, σχεδόν ως κατηγορική προσταγή; κατανάλωσης; «ΑΠΟΛΑΥΣΕ ΤΟ" ; Οσο για την σκηνοθεσία: το ασπρόμαυρο, οι σιωπές ,το σκοτείνιασμα της οθόνης, τα απόμακρα πλάνα βοηθούν τον θεατή να παρατηρήσει ψυχρά την μισό κρυμμένη φρίκη ... Πετρος Θεοδωρίδης

Η Φωλιά του Κούκου τότε ( 1975 ) και σήμερα

Η ΦΩΛΙΑ ΤΟΥ ΚΟΥΚΟΥ( 1975 ) ΟΠΩΣ ΤΗΝ ΕΙΔΑ 51 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ...ΚΑΙ Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ( ΚΑΙ ..ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ) . - Ξανά είδα μετά απο 51 χρονια την «Φωλιά του Κούκου» (1975) και μάλλον έχω να γράψω πολλά. - Με πήγε 51 χρόνια πίσω… Στη δεκαετία του ’70… Όταν ακόμα πιστεύαμε στην Επανάσταση. - Θυμάμαι τώρα όμως τι μου ’χε πει ένας παλιός μου φίλος, γύρω στα ’80: ( ισως μετα το 86 ) - Ότι «στην Αμερική οι φοιτητές που έβλεπαν την ταινία τότε ήταν με το μέρος της νοσοκόμας Ράτσεντ». - Τι πραγματεύεται η ταινία; Την εξέγερση της επιθυμίας εναντίον του Νόμου. - Όμως, ο Νόμος στην ταινία δεν είναι τόσο το αυστηρό, μονοθεϊστικό, δικτατορικό πρόσωπο του Ονόματος του Πατέρα, αλλά το πρόσωπο της Νοσοκόμας Ράτσεντ: ευγενικό και ψυχρό, απρόσωπο αλλά και μητρικό· θέλει το καλό σου, την ενσωμάτωσή σου. ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΟΜΟ ΣΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ - Ο Νόμος μετατρέπεται και τεμαχιζεται σε Κανόνα, κανόνες στον πληθυντικό: - Ωράρια, πότε θα απολαύσεις και πόσο, πότε θα καπνίσεις. - Αυτή κρατά τα τσιγάρα που χρησιμοποιούν οι ασθενείς για τον τζόγο. - Δεν υψώνει τη φωνή. Απαγορεύει, ευνουχίζει, αλλά ευγενικά. - Και δεν απαγορεύει εντελώς… Επιτρέπει. Λίγο-λίγο. - Μια μετρημένη ημιαπόλαυση, ολίγη ευχαρίστηση ως βαλβίδα διαφυγής. Όχι όμως, προς Θεού, την πλήρη απόλαυση. Ο ΜΑΚ ΜΈΡΦΙ ΚΑΙ. Η ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ - Αντίθετα, ο ασθενής, ο Μακ Μέρφι (ο Νίκολσον), τα θέλει όλα: - Θέλει την πλήρη απόλαυση εδώ και τώρα, τη Ζουισάνς. - Το γέλιο, τη χαρά, το σεξ, την εξέγερση ως επανάσταση της επιθυμίας. - Δεν είναι απλώς που δεν συμβιβάζεται· δεν αντέχει καν στην ιδέα του συμβιβασμού. - Και γίνεται έτσι όχι απλώς ένας Εξεγερμένος, αλλά κυρίως ένας Καταλύτης. - Γίνεται ο τόπος ενεργοποίησης του λακανικού αντικειμένου α — αιτίου της επιθυμίας των άλλων ασθενών. - Γιατί κι αυτοί θέλουν να παίξουν, να χορέψουν, να γ@μ@σουν, να ψαρέψουν… - Απλώς έχουν εσωτερικεύσει τον Νόμο ως κανόνα, έχουν κάνει κτήμα την καταπίεση, τη συντριβή τους. - έχουν γίνει κομμάτια, θρύψαλα. Ο ΜΠΙΛΙ ΚΑΙ Η ΝΟΣΟΚΟΜΑ - ΜΗΤΕΡΑ, - Παράδειγμα ο νεαρός Μπίλι: - Θέλει επειγόντως μια γυναίκα (όπως εκείνος ο τρελός θείος στο «Αμακόρντ» του Φελίνι, που ανέβηκε πάνω στο δέντρο και φώναζε «Θέλω… γυναίκα!»). - Αλλά έλα που η Νοσοκόμα Ράτσεντ είναι φίλη της μητέρας του; - Η μητέρα καλλιεργεί την ενοχή και στο τέλος η ενοχή — για τη σεξουαλική επιθυμία — προκαλεί και το κόψιμο του λαιμού του. ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - Τώρα ας θυμηθούμε λίγο το κλίμα της εποχής (1975), όχι μόνο της τότε Αμερικής (πόλεμος Βιετνάμ, σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ, ματαιωμένη εξέγερση του ’60), αλλά και της δικής μας μεταπολίτευσης. - Στη δική μας, μόλις βγαίναμε από τη χούντα, που κάθε άλλο θυμίζει μητρική, ευγενική, απρόσωπη εξουσία· ήταν ωμή, βάναυση πατριαρχία, Όνομα του Πατέρα, και μάλιστα εντελώς: μόνο εκείνος μπορεί να γ@μ@σ@, εσύ ο νέος, ο φοιτητής, ο μαθητής, όχι. - Και να πω εδώ πως, για μας που ήμασταν έφηβοι τότε, η Μεταπολίτευση ενέχει και χαρακτήρα όχι μόνο πολιτικής εξέγερσης (ή επανάστασης), αλλά και" σεξουαλικής επανάστασης. " - Μονό που ήταν ανδρική, αρρενωπή " επανάσταση: " - Αφορούσε τα αγόρια, που κάνανε ομαδική κοπάνα για να πάνε να δουν ταινίες του Γκουσγκούνη. - Ήταν μια αφελής, απλοϊκή, παιδαριώδης αντίληψη της φαλλικής σεξουαλικότητας, που συνδύαζε την πρωτοεμφανιζόμενη τότε μαζική πορνογραφία (και δεν είναι τυχαίο που στην ταινία ο Μακ Μέρφι δελεάζει τους ασθενείς με την πορνογραφική του τράπουλα) με μια στερεοτυπική εικόνα για τη γυναίκα ως αντικειμένου του πόθου, τη σεξουαλοποιημένη γυναίκα. - Η γυναίκα θεωρείτο ακόμα όχι υποκείμενο, αλλά αντικείμενο απόλαυσης. - Το πολύ-πολύ να την βοηθήσουν οι άνδρες να χειραφετηθεί και να απολαύσει αυτό που της κάνουν οι… άνδρες («Αν δεν μπορείς να αποφύγεις τον βιασμό, απόλαυσέ τον»). - Ήταν, νομίζω, μετά το ’75 και κυρίως με την εξέγερση εναντίον του νόμου 815, ( 1979 ).που αναπτύσσεται και σκανδαλίζει ο γυναικείος σεξουαλικός-φεμινιστικός λόγος ,η διεκδίκηση της παράλληλης γυναικείας σεξουαλικοτητας και οργασμού (όπως και ο ομοφυλόφιλος, με το περιοδικό «Αμφί»). ΟΡΓΟΝΗ - Τι άλλο; Α, ναι. Να μη ξεχάσω να πω για την όργονη. - Οι παλιότεροι ξέρουν. - Κατά τη δεκαετία του ’70 είχαν τρομερή διάδοση, και στους χώρους της ελληνικής νεανικής αριστερής (υπο)κουλτούρας, οι θεωρίες του Β. Ράιχ περί ορμόνης και απελευθερωτικής δύναμης της σεξουαλικής πράξης… - Περίπου μαγική δύναμη: αρκεί να κάνεις έρωτα και όλα λύνονται με μιας. - Αλλά και στην ταινία δεν βλέπουμε όλους τους ασθενείς να συνωστίζονται γύρω από το δωμάτιο όπου ο Μπίλι και η Κάντι κάνουν έρωτα, για να «ξεπαρθενέψουν» τον Μπίλι; - Τι ωραία, απλοϊκή εποχή: - Η Ελευθερία ήταν απλώς «ελευθερία από»: αρκεί να αρθεί η απαγόρευση στο σεξ και όλα θεραπεύονται. - Έτσι κι ο Μπίλι θεραπεύτηκε από το τραύλισμά του μόλις πήγε με την γυναικα που αντιπροσωπευει τον «καλο. μάστο» (κατά Μελάνι Κλάιν). - Αλλά ο «κακός μαστός» επανήλθε: - «Θα το πω στην μητέρα σου», είπε η αυστηρή,επιβλητική, επιτηρητική, ευνουχιστική μητέρα Ράτσεντ. - Και ο καημένος ο Μπίλι όχι μόνο ξανατραύλισε, αλλά έκοψε και τον λαιμό του. - Και τον Μακ Μέρφι; Ε, αυτόν τον ευνούχισαν εντελώς… - Του κάναν λοβοτομή, του έκοψαν το πουλί του, δηλαδή την Επιθυμία. - Έγινε φυτό. - Αλλά, όπως προείπα, ο Μακ Μέρφι δεν είχε μόνο δικές του επιθυμίες, αλλά ήταν κυρίως το αντικείμενο α — Αίτιο της επιθυμίας για ζωή και ελευθερία των άλλων ασθενών. .. - Και τη θέση του Κενού του αναλαμβάνει ο Αρχηγός, ο (δήθεν) κωφάλαλος Ινδιάνος, δυνατός σαν βουνό: - Ρίχνει τον ψύκτη στο παράθυρο, ανοίγει μια τρύπα και φεύγει προς την ελευθερία… ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ - Ωραίοι, δυνατοί συμβολισμοί: - Ο άνδρας: καταπιεσμένη σεξουαλικότητα κι ορμές. - Η Γυναίκα-Νοσοκόμα ως φορέας ενσωμάτωσης και εσωτερίκευσης της εξουσίας και του Νόμου - Νοσοκομα ( ή ως Παθητικό αντικείμενο του σεξουαλικού πόθου ( Καντυ ,Σαντυ) - Η δεκαετία του ’70 — τουλάχιστον το πρώτο μισό της — ήταν η δεκαετία της επανάστασης της αρρενωπότητας. ΣΗΜΕΡΑ,; - Όμως σήμερα, στην εποχή του Τράμπ και του Τραμπικού φασισμού, δεν βιώνουμε την αντεπανάσταση της αρρενωπότητας; - Οι πρακτικές του Τράμπ, ο τρόπος π.χ. που έκανε δημόσια μπουλινγκ στην Χίλαρι, κατά τη διάρκεια ντιμπέιτ, δεν θυμίζει — ως καρικατούρα λίγο — τα καμώματα του Τζακ Νίκολσον ενάντια στη Νοσοκόμα Ράτσεντ και το σύστημα της ομαδικής ψυχοθεραπείας; - Μπορούμε ίσως να φανταστούμε σήμερα, πενήντα-ένα χρόνια μετά, τον Μακ Μέρφι να κάνει τις παλαβομάρες του «ενάντια» στο σύστημα, όντας… στην κορυφή του συστήματος; - Σταματώ προς το παρόν εδώ. - Συνεχίζεται. Υ.Γ. στην ταινία οι κυριότεροι δεσμοφυλακες ειναι Μαύροι και μάλιστα,ο ενας ο Ουάσινγκτον επιτίθεται στον Μακ Μέρφι • η ταινια αφορα Λευκούς εξεγερμενους ...Υπαρχει βεβαια και ο μήνας λευκός ,Ινδιάνος Αρχηγός.Ομως αυτος ειναι - η μσλλον παριστάνει τον κωφάλαλο.Δεβ συμμετέχει καθόλου • παραμενει Εκτός συμβολικου .... Και ειναι ο μονος,που παραλαμβάνει τηννεπιθυμια,,το αιτημα της ελευθερίας. Και δραπετεύει. Υ.Γ 2 Νομιζω πως η εικόνα που ειχαν για τον εαυτό του και την Αμερική, για τις ΗΠΑ, τουλάχιστον μέχρι την 11η Σεπτεμβρίου, δεν ήταν τόσο η εικόνα μιας αυστηρής πατριαρχίας, αλλά περισσότερο μιας μητροκεντρικής πατριαρχίας: μιας κοινωνίας όπου η γυναίκα, και κυρίως η μητέρα, αποτελεί την κυρίαρχη μορφή. Μια μητέρα πουριτανή και αυστηρή, απαγορευτική, αλλά ταυτόχρονα τροφός και προστατευτική . Δεν πρόκειται ακριβώς για μητριαρχία, αλλά για μια πατριαρχία οργανωμένη γύρω από τη μητρική φιγούρα και τη μητρική εξουσία. Θυμάμαι την ταινία " Γεννημένος την 4η Ιουλίου" αλλά και τη " Δημοκρατία στην Αμερική" του Τοκβίλ, όπου οι Αμερικανοί εμφανίζονται ως ισοπεδωμένα, εξισωμένα παιδιά μιας τροφού μητέρας. Όταν κάηκαν οι Δίδυμοι Πύργοι, είχα διατυπώσει κάπου —δεν θυμάμαι πού— τη σκέψη ότι οι Πύργοι δεν ήταν - μεταφορικά- φαλλοί αλλά μαστοί. Δεν επρόκειτο, για ευνουχισμό του Πατερα, Αφεντη - οπως ο Κρονος που εκοψε τον φαλλο τιυ πατερα του Ουρανού αλλά για αφαίρεση των μαστών ,κατι σαν ( μερική) μητροκτονια η οπως θαλεγε η Μελανι Κλαιν στο " Φονος και Ευγνωμοσυνη " καταστροφη του Κακου μαστου " - .Μέχρι τότε, η Αμερική εμφανιζόταν ως η «καλή μητέρα» του κόσμου, εκείνη που τον τροφοδοτεί με αγαθά. Στη " Φωλιά του κούκου" κεντρική φιγούρα είναι η νοσοκόμα και όχι ο επικεφαλής ψυχίατρος. Αυτή κάνει κουμάντο, ενώ ο άντρας επικεφαλής είναι παρών-απών. Η Αμερική, ως καταναλωτική κοινωνία, χαρακτηρίζεται από την καθηλωμένη παιδικότητα των ανδρών και την καθησυχαστική μητρική φιγούρα. Από την άλλη, υπάρχει η μοιραία γυναίκα του φιλμ νουάρ, η γυναικεία σεξουαλικότητα ως επιθυμία, απαγόρευση και απειλή. Διευκρινίζω παλι οτι δεν μιλώ για μητριαρχια σλλα μαλλον για πατριαρχία με μητρικό πρόσωπο..Θυμιζω πως για πολλα χρονια το εμβληματικό αγαλμα της Αμερικης υπήρξε κσι ειναι το αγαλμα μιας γυναίκας, το Αγαλμα της Εκευθεριας ( και εδω θυμήθηκα αντίστροφα και το φάντασμα της Ελευθερίας του Μπουνιουέλ) Η μητέρα και η μοιραία γυναίκα είναι οι δύο όψεις της ίδιας φαντασίωσης, ενώ η 11η Σεπτεμβρίου μπορεί να διαβαστεί ως τραυματισμός της εικόνας της Αμερικής-μητέρας ως άτρωτης και παντοδύναμης. Απο κει κσι περα βεβσια ,μεσα απο μια σειρά καταστροφών επιστρέφει και στην Αμερικη η ωμη ,εκδικητική πατριαρχια... ΠΕΤΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ https://youtu.be/Onm5gjgL97Y?is=B2iDIV-fGc3VAPNb Δειτε σε αντιπαράθεση για την σημερινή θηλυκή " σεξουαλικη επανάσταση " https://www.facebook.com/share/p/1DjS1U2ZrU/ Δειτε επισης μιας και μιλάμε για πατριαρχία ω και Ελλαδα και οχι μονο Αμερική μια ανάρτηση που είχα κανει προ ολίγον ημερών για μια ταινια ελληνικη του 65 :https://www.facebook.com/share/p/1HYvnreion/

Παλια και νέα αποικιοκρατία

**ΠΕΡΙ ΠΑΛΑΙΟΤΕΡΗΣ ΚΑΙ ΝΕΑΣ ΑΠΟΙΚΙΟΚΡΑΤΙΑΣ — ΣΧΟΛΙΟ** - Η διαφορά με την αποικιοκρατία: την εποχή, π.χ., του 19ου αιώνα, η τεχνολογική υπεροχή της Δύσης έναντι των χωρών που κατακτούσε ήταν τεράστια. Και η ιδεολογική επικάλυψη επίσης — η «ιδεολογία της προόδου» και του «εκπολιτισμού» των χωρών όπου εισέβαλε. - Στην εποχή μας, εποχή των ταυτοτήτων και του πολιτικού κυνισμού, τα προσχήματα δεν πείθουν κανέναν. Και μάλλον δεν έχουν σκοπό να πείσουν κανέναν· χρησιμοποιούνται έτσι, από εθισμό. - Επιπλέον, δεν υφίσταται η τερατώδης τεχνολογική υπεροχή των αποικιοκρατών — ο κόσμος έχει γίνει πολυκεντρικός. Όχι πια ένα *universe*, αλλά ένα *pluriverse*. - Και η νέα αποικιοκρατία είναι περίπου μια υστερική επανάληψη της πρώτης, μια φάρσα. *** Πέτρος Θεοδωρίδης

Ο ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ

- Ο ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ, Ο ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΙΣΟΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ(.και ολες τις Κοινωνικές επιστήμες ) - Ξέρετε, αρχίζει να σχηματίζεται στο μυαλό μου μια εξήγηση για τη σιωπή του Μητσοτάκη σχετικά με την απώλεια του μεγάλου μας Κοινωνιολόγου, του Κωνσταντίνου Τσουκαλά. - Είναι το μίσος, το γνωστό μίσος για τις κοινωνικές επιστήμες. - Αυτό το ίδιο μίσος που εξέφρασε το τσιριχτό μαντρόσκυλό του, που , .όταν, πριν από 6 χρόνια, κατάργησαν ολοσχερώς τις κοινωνικές επιστήμες (όλες μα όλες) από τα λύκεια, τσίριζε πως «η κοινωνιολογία θα κάνει τα παιδιά αριστερά». - Δείτε και τη δήλωση της Μενδώνη: λέει «διανοούμενος», «στοχαστής», αλλά ούτε μια φορά τη λέξη «κοινωνιολόγος». - Όμως ο Τσουκαλάς δεν ήταν απλώς ένας «διανοούμενος». - Ήταν ο κατ’ εξοχήν Κοινωνιολόγος. Ο κορυφαίος Κοινωνιολόγος - Και η κοινωνιολογία του Τσουκαλά συνδεόταν με την κοινωνική αλλαγή, με το σύνθημα που πρώτος διατύπωσε ο ιδρυτής της, ο Αυγουστος Κοντ: «Γνωρίζω για να προβλέπω, για να μπορώ» . - Η κοινωνιολογία στην Ελλάδα ήταν και παραμένει κάτι το ανολοκλήρωτο. - Κάτι που θυμίζει διαρκώς την προσπάθεια του Σίσυφου, την πέτρα που κατρακυλάει διαρκώς και πρέπει να την ανεβάσεις πάλι από την αρχή. - Η κοινωνιολογική —και γενικά η σκέψη των κοινωνικών επιστημών— δεν είναι απλώς «στοχασμός» ή «διανόηση». - Είναι σκέψη, έρευνα πάνω στο συγκεκριμένο, στην κοινωνία, στην κοινωνική σχέση και αλλαγή, στην γενεαλογία των θεσμών και κοινωνικών όρων. - Και η κοινωνιολογική σκέψη προσφέρει στην παιδεία το νερό που της χρειάζεται, αλλιώς αφυδατώνεται. - Ο γράφων θυμάται έντονα την εποχή που η κοινωνιολογία στην Ελλάδα διδασκόταν συστηματικά, 4 ώρες την εβδομάδα κατά τη δεκαετία του ’80. - Μέσα από ένα δύσκολο αλλά και πλούσιο σε νοήματα βιβλίο, η κοινωνιολογία τότε —τουλάχιστον όπως την θυμάμαι— προκαλούσε στους μαθητές στην αρχή φόβο, αλλά μετά, όσο την κατανοούσαν, αγάπη και ενθουσιασμό· καταλάβαιναν τον εαυτό τους και τον φόβο.και τα στερεότυπα τις προκαταληψεις τους κσι την κοινωνια . - Αλλά υπήρχαν και άλλα μαθήματα στο Λύκειο: «Εισαγωγή στο Δίκαιο και Πολιτική Επιστήμη», «Αρχές Κοινωνικών Επιστημών», «Ευρωπαϊκός και Ελληνικός Πολιτισμός» που συνδέονταν άμεσα με την κριτική σκέψη, την κατανόηση του κόσμου, τη δυνατότητα αλλαγής του - Στα περίπου 40 χρόνια που δίδασκα τέτοια μαθήματα —σε φροντιστήρια, μεταλυκειακά και δημόσια σχολεία— έκανα άπειρες συζητήσεις με τα παιδιά για ζητήματα όπως: ο βιασμός, οι εκτρώσεις, οι σχέσεις των φύλων, η μετανάστευση, η έννοια του λαού και του έθνους. - Άπειρες. - Και σ’ αυτό αποδίδω την εξαφάνιση των κοινωνικών επιστημών από το Λύκειο: δεν θέλουν,δεν θέλει η επιθετική μητσοτακική Δεξιά, να καλλιεργείται η σκέψη, η κριτική σκέψη για το παρόν (όχι το απώτερο παρελθόν), για τη σύγχρονη κοινωνία. - Γιατί αν η ελληνική κοινωνία —που σχεδόν όλη περνάει από το Λύκειο— μάθει να σκέπτεται κριτικά, κοινωνιολογικά, θα τους πάρει με τις ντομάτες( , ή μάλλον όχι μιας και είναι πανάκριβες) ,όλους αυτούς τους Αδωνιδες, τους Πλευρήδες, τους Βορίδηδες που μας παριστάνουν τους «μορφωμένους» τρομάρα τους. - Έτσι λοιπόν προσπαθούν —αφού πρώτα υποτιμήσουν με τις μη δηλώσεις του Πρωθυπουργού— να παρουσιάσουν τον Τσουκαλά ως «έναν ακόμη διανοούμενο» (σαν τον Ράμφο, τον Γιανναρά κ.λπ.). - Εμείς όμως ξέρουμε πως ο Τσουκαλάς ήταν ο τελευταίος μεγάλος μιας —όπως είπα— ανολοκλήρωτης παράδοσης κοινωνιολογικής και κοινωνικοϊστορικής διανόησης. - Αυτήν την παράδοση θέλει να εξαλείψει η σύγχρονη Δεξιά γιατί την φοβάται. - Για τη νεοφιλελεύθερη Δεξιά που μας κυβερνά, " δεν υπάρχει κοινωνία, παρά μόνο άτομα," όπως έλεγε και η Θάτσερ. - Αφουγκραστειτε την νεκρικη σιωπή που κυκλωνει την ελληνική κοινωνια σημερα .. Καπου οφείλεται .Η μαλλον οφείλεται σε καποια Απουσία την απουσία κριτικής κοινωνικής σκεψης . - Αν θέλουμε λοιπόν να τιμήσουμε πραγματικά τον Τσουκαλά, ας θυμηθούμε την κοινωνιολογία. - Ας απαιτήσουμε να επανέλθουν ΟΛΕΣ οι κοινωνικές- πολιτικες επιστήμες στα λύκεια. - Ας οργανώσουμε παντού, όπου μπορούμε, λέσχες ανάγνωσης κοινωνιολογικού —όχι μόνο λογοτεχνικού— βιβλίου. - Θα επανέλθω. Πέτρος Θεοδωρίδης

Το Εκκρεμες του Ραμφου
----------------------------------------
ουσιαστικά ολη η αφηγηση του Ραμφου - στις δυο ωρες που μιλουσε στο Ποταμι-ειναι το αναποδογυρισμα της αφηγησης του Νεορθοδοξου Ρευματος (στο οποιο ειχε και ο ιδιος συμβαλλει πρν απο κανα δυο δεκαετιες ; σε εκεινο ολα τα καλά αποδιδονται στο Βυζαντιο και τονΟρθοδοξο καισαροπαπισμο του , στον ( τωρινο) Ραμφο ( διοτι αυτος μαζί με τον Γιανναρα ειχαν θεμελιωσει το ... ρευμα ) αποδιδονται στο Βυζαντιο ολα τα Κακά... Το Εκκρεμες του Ραμφου :αλλαξε το σακακι του και φορεσε το μεσα εξω

Μου αρέσει!Μου αρέσει! · · Κοινοποιήστε

• Αρέσει στην Ρηγούλα Γεωργιάδου.
• 

  Petros Theodoridis λές και ειμαστε κατι ξεκομμενο απο τονυπολοιπο κοσμο και μας επηρεαζει κατευθεινα η ροή της ιστοριας και οχι οι καθημερινές εισροες της παγκοσμιοποιησης και τα μαγματα που προκαλουνται απο αυτές .. Λές και δεν μας επηρεαζει η Συγχρονια

  4 λεπτά · Τροποποιήθηκε · Μου αρέσει!

 ----------------------------------------

• ουσιαστικά όλη η αφήγηση του Ραμφου - στις δυο πανω κατω ώρες που μιλούσε στο Ποτάμι-είναι το αναποδογύρισμα της αφήγησης του Νεορθοδοξου Ρεύματος (στο οποίο είχε και ο ίδιος συμβάλλει πριν από κάνα δυο δεκαετίες ; σε εκείνο όλα τα καλά αποδίδονται στο Βυζάντιο και τον  Ορθόδοξο καισαροπαπισμό του , στον ( τωρινό) Ράμφο ( διότι αυτός μαζί με τον Γιανναρα είχαν θεμελιώσει το ... ρεύμα ) αποδίδονται στο Βυζάντιο όλα τα Κακά... Το Εκκρεμές του Ράμφου :άλλαξε το σακάκι του και φόρεσε το μέσα έξω

λες και είμαστε κάτι ξεκομμένο απο τον υπολοιπο κόσμο και μας επηρεάζει κατευθείαν η ροή της ιστορίας και οχι οι καθημερινές εισροές της παγκοσμιοποίησης και τα μάγματα που προκαλούνται από την συνάντηση των εισροών αυτών με  τα  εγχώρια ρεύματα  ..Λες και η παράδοση είναι μια  απαράλλαχτη συνέχεια .. Λες και δεν μας επηρεάζει η  Συγχρονία  αλλά μόνο η Διαχρονία

• 
  

ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΤΟΥ ΝΟΛΑΝ

 - Περί ΟΔΥΣΣΕΙΑΣτου Νολαν 

Και 

 Μνήμης, Νόστου και Λήθη

κι εμείς ,οι λαοί της θάλασσας...

- Τελικά την είδα — την Οδύσσεια του Νolan — στο Ελληνίς, με φόντο τον πύργο του ΟΤΕ και κοινό που κάθε τόσο διέσχιζε τον σινεμά πατώντας με για να αγοράσει πατατάκια, γαριδάκια, παπαλούτσες και κάθε τι θορυβώδες που καταβροχθιζόταν θορυβωδώς.

- Και στην αρχή έβλεπα τους ήρωες — τον Οδυσσέα, την Πηνελόπη κ.λπ. — να ζουνε σε ατμόσφαιρα Miami Beach και Καλιφόρνιας, και ανάμεσα στα χρατσα-χρουτσα  των πατατακίων σκεφτόμουνα: «Θεέ μου, πού εμπλέχτηκα;» και να σηκωθώ να φύγω.

- Και μετά... με γοήτευσε...

- Με συνεπήρε η Οδύσσεια του Νolan.

- Όχι με τρόπο δυναμικό, συγκλονιστικό, περιπετειώδη, αλλά υποδόριο — σαν να ’χεις αϋπνία και να θυμάσαι μνήμες μελαγχολικές και τραύματα.

- Εξάλλου, αυτό δεν ήταν το νησί της Καλυψώς; Ένα πηγαιν’ έλα με τη μνήμη και τη λήθη;

- Ναι, ήταν διασκευή της Οδύσσειας για τον κινηματογράφο, αλλά ας θυμηθούμε πως η Οδύσσεια η ίδια ήταν κι αυτή μια διασκευή: πριν γίνει κείμενο γραπτό ήταν προφορικό τραγούδι, έπος, που διηγούνταν οι ραψωδοί χτυπώντας το ραβδί τους ρυθμικά, και άλλαζαν το νόημα των στίχων  καθε τόσο, και οι στίχοι που τραγουδούσαν ήταν κι ένας τρόπος για να μη χαθεί η μνήμη — η μνήμη της εποχής του Χαλκού, του μυκηναϊκού κόσμου σε μια άλλη εποχή σκοτεινή, την σιδερένια εποχή των ομηρικών χρόνων.

- Και ναι, αυτό το ανάποδο ταξίδι μέσα στον χρόνο, το ταξίδι του Νόστου, της επιστροφής, ήταν αυτό που με γοήτευσε στην ταινία..

- Και πρέπει να σας πω ότι αυτό το ανάποδο μελαγχολικό ταξίδι μέσα στον χρόνο — αυτό το μπρος-πίσω, το ανάμεσα στη μνήμη και τη λήθη («Θυμήσου», λέει κάθε τόσο η Καλυψώ στον Οδυσσέα, αλλά και «φάε λίγο λωτό για να ξεχάσεις») — είναι που μ’ αρέσει στον Νolan από τον καιρό του Memento τουλάχιστον.

- Γιατί τον χρόνο τον νιώθουμε πάντα — σαν τον Οδυσσέα — αναδρομικά: τον ζούμε προς τα μπρος, τον θυμόμαστε προς τα πίσω.

- Τι έλεγα; Α, ναι, αυτό... Νομίζω πως ο Νolan κατάφερε να μεταγραψει σε κινουμενες εικόνες — ως ένα βαθμό — όχι μόνο το περιεχόμενο του θρύλου της Οδύσσειας αλλά και την αίσθησή της, τη δομή της αίσθησης: το ρυθμικό μουρμουρητό της.

- Η ταινία κυλάει ακολουθώντας νοερά  τον χτύπο της  ράβδου του ραψωδού..

- Ο Οδυσσέας έχει την όψη του ανθρώπου που ονειρεύεται ξύπνιος, όλα μοιάζουν ονειρικά κι συνάμα πραγματικά.

- Δεν είναι μόνο τα μηνύματα, λοιπόν, που έχουν ενδιαφέρον.

- Το πιο ενδιαφέρον βρίσκεται στον ρυθμό και την αίσθηση του χρόνου που σου υποβάλλει η ταινία — χρόνος που σε ρουφά προς τα πίσω.

- Θα ήθελα να την ξαναδώ.

- Υ.Γ. Όσο για την Ελένη: είναι μαύρη, σαν την Κλυταιμνήστρα — στο περιθώριο και οι δυο.

- Εξάλλου η Ελένη μάλλον απαχθείσα ήταν από προηγούμενους πολέμους, βιασμούς και λεηλασίες, όχι μόνο από τον Πάρη αλλά κι από τον Μενέλαο.

- Πρόφαση ήταν... Σιγά μην έκανε για αυτήν τον πόλεμο ο Αγαμέμνων, όπως σιγά μην έκανε τον πόλεμο με το Ιράν ο Τραμπ για να απελευθερώσει τις γυναίκες του από τις μαντήλες.

- Σιγά.

Υ.Γ 2 η μουσική ,πόσο ταιριαστή με το ονειρικο ύφος της ταινίας 

Υ.Γ 3  Και πόσο εξυπνο το ευρημα : εμεις ειμαστε,οι λαοί της,Θάλασσας ,εμεις καταστρέφουν, την Τροία και την Αίγυπτο  αι την Συρια ,το Ιράκ την Γάζα ,το Ιραν ,εμεις  οι Μυκηναιοι  ,οι πιστοί του Αγαμεμνονα και της Αμερικής, οι Ευρωπαίοι, οι Έλληνες ο σπουδαιότερο πολιτισμός του μεχρι τωρα κοσμου ,εμείς ,η Δύση .Καυτό εξάλλου δεν διηγιόταν το τραγούδι των Σειρήνων που ακούγ μονο ο Οδυσσεας και ούρλιαζε απο τον πόνο; Το τραγούδι των κατορθωματων μας ,οπως ακούγεται απο την αλλη πλευρά του καθρέφτη, την πλευρά των θυμάτων...

Υ.Γ 4 .Υπάρχει και κατι ακομα που θελω να πω σε σχεση  με αυτήν την Χολυγουντιανη  μεταφορα της Οδυσσειας ..Το Χολυγουντ απο τον καιρο της Καζαμπλανκα τουλαχιστον ,αντανακλα  και εξυμνει την περιπετειωδη πορεια της Δυσης.Ομως ΑΥΤΗ η Δυση ,στην οποια ανηκουμε κατα Κωνσταντινο Καραμανλή ( μας αναγκασαν να ανηκουμε ) ειναι η Δυση που τελειωνει ,που η αυτοκρατορια της τελειωνει .Ενας αλλος κοσμος διαφαινετσι που θα την διαδεχτει .Και ,αυτο που ακούγεται σαν μουρμουρητό  και παράπονο απο ολη την ταινια ,δεν ειναι παρα ο θρήνος των τελειώματων της 

Υ.Γ 5  Η εποχή  μας ειναι Άκρως οπτικοποιημενη  και οι εικόνες-,οι κινουμενες εικόνες μας κυνηγούν σαν σκνιπες ..Ομως τα  Ομηρικά,έπη αφορούσαν μια κοινωνια  που κατανοούνταν κυρίως προφορικά  και οχι γραπτα .Ο Όμηρος αν υπήρξε απλως σταθεροποιησε καταγράφοντας  ενα νοημα που διαρκώς παραλλασε καθώς οι αοιδοι το άλλαζαν τραγουδώντας το  και οι ακροατες το φαντάζονταν με διάφορους τρόπους και εικόνες..

Ετσι τα Ομηρικά έπη διαποτισαν για 1000 χρονια  τον αρχαιο ελληνικό κοσμο παράγοντας το φαντασιακο του υπόστρωμα 

Αυτο που στον δικο μας κοσμο  παράγουν  οι κινουμενες  εικόνες 

Υ.Γ 6.Και τι θαυμάσιο ευρημα η απεικόνιση  των οπλιτών και του Οδυσσέα  μεσα στον Δουρειο Ιππο Περιμένοντας..Σαν τα,μωρά που περιμένουν κολυμπώντας οχι στο αμνιακό υγρό αλλα στα περιττώματα τους..Περιμένοντας   οχι να γεννηθούν αλλα να σκοτώσουν ...

Υ.Γ 7 .Οσο για το μυστήριο .του Έλληνα που τους μιλά σε σύγχρονα Ελληνικα και τα μεταφράζουν στα...Αγγλικα νομιζω οτι εξηγείται απο τις εμμονές του Νολαν με τα,ταξίδια στον χρονο .Οπως,στο Ιντερστελαρ ..Ο Οδυσσεας και οι μαχητές του δεν ταξίδεψαν μονο στον χωρο  αλλα και στον χρονο ,συνάντησαν σύγχρονους Έλληνες και φυσικά  χρειάστηκαν  ...μεταφραστή  οπως,θα,χρειαζόμασταν  κι εμεις αν τους συναντούσαμε

ΠΕΤΡΟΣ  ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ

Περί ιδιωτείας στις μέρες μας

 Περί Ιδιωτείας στις μέρες μας 

- Φαινομενικά η ιδιωτεία έγκειται στο να αναδιπλώνεσαι στον εαυτό σου, ενώ η ενασχόληση με τα κοινά θεωρείται ότι σε κάνει πολίτη.

- Αλλά στις μέρες μας — και ιδίως στη χώρα μας — ισχύει ακριβώς το αντίθετο: η ιδιωτεία καταπατά και λερώνει τον δημόσιο χώρο και όσοι έχουν αξίες και αρχές, πολίτες, αναδιπλώνονται στον εσωτερικό τους μικρόκοσμο.

Πέτρος Θεοδωρίδης