Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου 2026
Παλια και νέα αποικιοκρατία
Πέμπτη 20 Αυγούστου 2026
Ο ΤΣΟΥΚΑΛΑΣ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ
Δευτέρα 10 Αυγούστου 2026
----------------------------------------
ουσιαστικά ολη η αφηγηση του Ραμφου - στις δυο ωρες που μιλουσε στο Ποταμι-ειναι το αναποδογυρισμα της αφηγησης του Νεορθοδοξου Ρευματος (στο οποιο ειχε και ο ιδιος συμβαλλει πρν απο κανα δυο δεκαετιες ; σε εκεινο ολα τα καλά αποδιδονται στο Βυζαντιο και τονΟρθοδοξο καισαροπαπισμο του , στον ( τωρινο) Ραμφο ( διοτι αυτος μαζί με τον Γιανναρα ειχαν θεμελιωσει το ... ρευμα ) αποδιδονται στο Βυζαντιο ολα τα Κακά... Το Εκκρεμες του Ραμφου :αλλαξε το σακακι του και φορεσε το μεσα εξω
- Αρέσει στην Ρηγούλα Γεωργιάδου.
Petros Theodoridis λές και ειμαστε κατι ξεκομμενο απο τονυπολοιπο κοσμο και μας επηρεαζει κατευθεινα η ροή της ιστοριας και οχι οι καθημερινές εισροες της παγκοσμιοποιησης και τα μαγματα που προκαλουνται απο αυτές .. Λές και δεν μας επηρεαζει η Συγχρονια
----------------------------------------
- ουσιαστικά όλη η αφήγηση του Ραμφου - στις δυο πανω κατω ώρες που μιλούσε στο Ποτάμι-είναι το αναποδογύρισμα της αφήγησης του Νεορθοδοξου Ρεύματος (στο οποίο είχε και ο ίδιος συμβάλλει πριν από κάνα δυο δεκαετίες ; σε εκείνο όλα τα καλά αποδίδονται στο Βυζάντιο και τον Ορθόδοξο καισαροπαπισμό του , στον ( τωρινό) Ράμφο ( διότι αυτός μαζί με τον Γιανναρα είχαν θεμελιώσει το ... ρεύμα ) αποδίδονται στο Βυζάντιο όλα τα Κακά... Το Εκκρεμές του Ράμφου :άλλαξε το σακάκι του και φόρεσε το μέσα έξω
Σάββατο 1 Αυγούστου 2026
ΟΔΥΣΣΕΙΑ ΤΟΥ ΝΟΛΑΝ
- Περί ΟΔΥΣΣΕΙΑΣτου Νολαν
Και
Μνήμης, Νόστου και Λήθη
κι εμείς ,οι λαοί της θάλασσας...
- Τελικά την είδα — την Οδύσσεια του Νolan — στο Ελληνίς, με φόντο τον πύργο του ΟΤΕ και κοινό που κάθε τόσο διέσχιζε τον σινεμά πατώντας με για να αγοράσει πατατάκια, γαριδάκια, παπαλούτσες και κάθε τι θορυβώδες που καταβροχθιζόταν θορυβωδώς.
- Και στην αρχή έβλεπα τους ήρωες — τον Οδυσσέα, την Πηνελόπη κ.λπ. — να ζουνε σε ατμόσφαιρα Miami Beach και Καλιφόρνιας, και ανάμεσα στα χρατσα-χρουτσα των πατατακίων σκεφτόμουνα: «Θεέ μου, πού εμπλέχτηκα;» και να σηκωθώ να φύγω.
- Και μετά... με γοήτευσε...
- Με συνεπήρε η Οδύσσεια του Νolan.
- Όχι με τρόπο δυναμικό, συγκλονιστικό, περιπετειώδη, αλλά υποδόριο — σαν να ’χεις αϋπνία και να θυμάσαι μνήμες μελαγχολικές και τραύματα.
- Εξάλλου, αυτό δεν ήταν το νησί της Καλυψώς; Ένα πηγαιν’ έλα με τη μνήμη και τη λήθη;
- Ναι, ήταν διασκευή της Οδύσσειας για τον κινηματογράφο, αλλά ας θυμηθούμε πως η Οδύσσεια η ίδια ήταν κι αυτή μια διασκευή: πριν γίνει κείμενο γραπτό ήταν προφορικό τραγούδι, έπος, που διηγούνταν οι ραψωδοί χτυπώντας το ραβδί τους ρυθμικά, και άλλαζαν το νόημα των στίχων καθε τόσο, και οι στίχοι που τραγουδούσαν ήταν κι ένας τρόπος για να μη χαθεί η μνήμη — η μνήμη της εποχής του Χαλκού, του μυκηναϊκού κόσμου σε μια άλλη εποχή σκοτεινή, την σιδερένια εποχή των ομηρικών χρόνων.
- Και ναι, αυτό το ανάποδο ταξίδι μέσα στον χρόνο, το ταξίδι του Νόστου, της επιστροφής, ήταν αυτό που με γοήτευσε στην ταινία..
- Και πρέπει να σας πω ότι αυτό το ανάποδο μελαγχολικό ταξίδι μέσα στον χρόνο — αυτό το μπρος-πίσω, το ανάμεσα στη μνήμη και τη λήθη («Θυμήσου», λέει κάθε τόσο η Καλυψώ στον Οδυσσέα, αλλά και «φάε λίγο λωτό για να ξεχάσεις») — είναι που μ’ αρέσει στον Νolan από τον καιρό του Memento τουλάχιστον.
- Γιατί τον χρόνο τον νιώθουμε πάντα — σαν τον Οδυσσέα — αναδρομικά: τον ζούμε προς τα μπρος, τον θυμόμαστε προς τα πίσω.
- Τι έλεγα; Α, ναι, αυτό... Νομίζω πως ο Νolan κατάφερε να μεταγραψει σε κινουμενες εικόνες — ως ένα βαθμό — όχι μόνο το περιεχόμενο του θρύλου της Οδύσσειας αλλά και την αίσθησή της, τη δομή της αίσθησης: το ρυθμικό μουρμουρητό της.
- Η ταινία κυλάει ακολουθώντας νοερά τον χτύπο της ράβδου του ραψωδού..
- Ο Οδυσσέας έχει την όψη του ανθρώπου που ονειρεύεται ξύπνιος, όλα μοιάζουν ονειρικά κι συνάμα πραγματικά.
- Δεν είναι μόνο τα μηνύματα, λοιπόν, που έχουν ενδιαφέρον.
- Το πιο ενδιαφέρον βρίσκεται στον ρυθμό και την αίσθηση του χρόνου που σου υποβάλλει η ταινία — χρόνος που σε ρουφά προς τα πίσω.
- Θα ήθελα να την ξαναδώ.
- Υ.Γ. Όσο για την Ελένη: είναι μαύρη, σαν την Κλυταιμνήστρα — στο περιθώριο και οι δυο.
- Εξάλλου η Ελένη μάλλον απαχθείσα ήταν από προηγούμενους πολέμους, βιασμούς και λεηλασίες, όχι μόνο από τον Πάρη αλλά κι από τον Μενέλαο.
- Πρόφαση ήταν... Σιγά μην έκανε για αυτήν τον πόλεμο ο Αγαμέμνων, όπως σιγά μην έκανε τον πόλεμο με το Ιράν ο Τραμπ για να απελευθερώσει τις γυναίκες του από τις μαντήλες.
- Σιγά.
Υ.Γ 2 η μουσική ,πόσο ταιριαστή με το ονειρικο ύφος της ταινίας
Υ.Γ 3 Και πόσο εξυπνο το ευρημα : εμεις ειμαστε,οι λαοί της,Θάλασσας ,εμεις καταστρέφουν, την Τροία και την Αίγυπτο αι την Συρια ,το Ιράκ την Γάζα ,το Ιραν ,εμεις οι Μυκηναιοι ,οι πιστοί του Αγαμεμνονα και της Αμερικής, οι Ευρωπαίοι, οι Έλληνες ο σπουδαιότερο πολιτισμός του μεχρι τωρα κοσμου ,εμείς ,η Δύση .Καυτό εξάλλου δεν διηγιόταν το τραγούδι των Σειρήνων που ακούγ μονο ο Οδυσσεας και ούρλιαζε απο τον πόνο; Το τραγούδι των κατορθωματων μας ,οπως ακούγεται απο την αλλη πλευρά του καθρέφτη, την πλευρά των θυμάτων...
Υ.Γ 4 .Υπάρχει και κατι ακομα που θελω να πω σε σχεση με αυτήν την Χολυγουντιανη μεταφορα της Οδυσσειας ..Το Χολυγουντ απο τον καιρο της Καζαμπλανκα τουλαχιστον ,αντανακλα και εξυμνει την περιπετειωδη πορεια της Δυσης.Ομως ΑΥΤΗ η Δυση ,στην οποια ανηκουμε κατα Κωνσταντινο Καραμανλή ( μας αναγκασαν να ανηκουμε ) ειναι η Δυση που τελειωνει ,που η αυτοκρατορια της τελειωνει .Ενας αλλος κοσμος διαφαινετσι που θα την διαδεχτει .Και ,αυτο που ακούγεται σαν μουρμουρητό και παράπονο απο ολη την ταινια ,δεν ειναι παρα ο θρήνος των τελειώματων της
Υ.Γ 5 Η εποχή μας ειναι Άκρως οπτικοποιημενη και οι εικόνες-,οι κινουμενες εικόνες μας κυνηγούν σαν σκνιπες ..Ομως τα Ομηρικά,έπη αφορούσαν μια κοινωνια που κατανοούνταν κυρίως προφορικά και οχι γραπτα .Ο Όμηρος αν υπήρξε απλως σταθεροποιησε καταγράφοντας ενα νοημα που διαρκώς παραλλασε καθώς οι αοιδοι το άλλαζαν τραγουδώντας το και οι ακροατες το φαντάζονταν με διάφορους τρόπους και εικόνες..
Ετσι τα Ομηρικά έπη διαποτισαν για 1000 χρονια τον αρχαιο ελληνικό κοσμο παράγοντας το φαντασιακο του υπόστρωμα
Αυτο που στον δικο μας κοσμο παράγουν οι κινουμενες εικόνες
Υ.Γ 6.Και τι θαυμάσιο ευρημα η απεικόνιση των οπλιτών και του Οδυσσέα μεσα στον Δουρειο Ιππο Περιμένοντας..Σαν τα,μωρά που περιμένουν κολυμπώντας οχι στο αμνιακό υγρό αλλα στα περιττώματα τους..Περιμένοντας οχι να γεννηθούν αλλα να σκοτώσουν ...
Υ.Γ 7 .Οσο για το μυστήριο .του Έλληνα που τους μιλά σε σύγχρονα Ελληνικα και τα μεταφράζουν στα...Αγγλικα νομιζω οτι εξηγείται απο τις εμμονές του Νολαν με τα,ταξίδια στον χρονο .Οπως,στο Ιντερστελαρ ..Ο Οδυσσεας και οι μαχητές του δεν ταξίδεψαν μονο στον χωρο αλλα και στον χρονο ,συνάντησαν σύγχρονους Έλληνες και φυσικά χρειάστηκαν ...μεταφραστή οπως,θα,χρειαζόμασταν κι εμεις αν τους συναντούσαμε
ΠΕΤΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ
Τετάρτη 22 Ιουλίου 2026
Περί ιδιωτείας στις μέρες μας
Περί Ιδιωτείας στις μέρες μας
- Φαινομενικά η ιδιωτεία έγκειται στο να αναδιπλώνεσαι στον εαυτό σου, ενώ η ενασχόληση με τα κοινά θεωρείται ότι σε κάνει πολίτη.
- Αλλά στις μέρες μας — και ιδίως στη χώρα μας — ισχύει ακριβώς το αντίθετο: η ιδιωτεία καταπατά και λερώνει τον δημόσιο χώρο και όσοι έχουν αξίες και αρχές, πολίτες, αναδιπλώνονται στον εσωτερικό τους μικρόκοσμο.
Πέτρος Θεοδωρίδης
Κυριακή 28 Ιουνίου 2026
Μπιουγκ Τσουλ Χαν : ΓΙΑ ΤΗΝ. ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΩΝ
Μπιουγκ Τσουλ Χαν
ΓιΑ ΤΗΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΗ ΤΩΝ ΤΕΛΕΤΟΥΡΓΙΩΝ
η κυριαρχία του Σημαινοντος και το Μάτι
Στην επικράτεια των σημείων του Ιαπωνέζικου πολιτισμού..
.... Στην εποχή μας κυριαρχεί η κουλτούρα του σημαινόμενου, η οποία αδιαφορεί για το σημαίνον, τη μορφή, καθώς τα θεωρεί εξωτερικά στοιχεία. Τοποθετείται εχθρικά απέναντι στην απόλαυση και τη μορφή.
Η πλησμονή των σημαινόντων χαρακτηρίζει και τις τελετουργίες.
Ο Ρολάν Μπαρτ εξιδανικεύει την απολύτως τελετουργικοποιημένη Ιαπωνία
ως μια επικράτεια των σημείων, μια τελετουργική επικράτεια των σημαινόντων.
Τα σύντομα ιαπωνικά ποιήματα χαϊκού, επίσης διακρίνονται από την πλησμονή του σημαίνοντος.
Ελάχιστα λαμβάνουν υπ' όψιν το σημαινόμενο.
Δε μεταφέρουν πληροφορίες.
Είναι ένα καθαρό παιχνίδι με τη γλώσσα, με τα σημαίνοντα.
Δεν παράγουν νόημα.
Τα χαϊκού είναι τελετουργίες της γλώσσας:
«Στο χαϊκού, ο περιορισμός της γλώσσας γίνεται αντικείμενο μιας προσπάθειας που εμείς δεν μπορούμε να την κατανοήσουμε, καθώς δεν πρόκειται για μια εκφραστική πύκνωση (δηλαδή, να διατυπώσουμε το σημαίνον με τη μεγαλύτερη δυνατή συντομία, δίχως να ελαττώσουμε την πυκνότητα του σημαινομένου),
αλλά για το αντίθετο, να επι δράσουμε στη ρίζα του νοήματος έτσι ώστε ν' αποτρέψουμε τη γέννησή του, [...] το χαϊκού δεν είναι μια μεστή σκέψη διατυπωμένη σε
σύντομη μορφή, αλλά ένα σύντομο γεγονός, το οποίο βρίσκει την κατάλληλη μορφή του με μία κίνηση».
Το χαϊκού διέπεται από αυστηρούς κανόνες, οπότε, ουσιαστικά, δεν μπορεί να μεταφραστεί σε άλλη γλώσσα.
Μορφές που προσιδιάζουν στην ιαπωνική γλώσσα, αντιστέκονται στη μεταφορά τους σε οποιαδήποτε άλλη.
«Αρχαία λιμνούλα ένας βάτραχος πηδάει μέσα ήχος του νερού» (Μάτσουο Μπασό)
Στην Ιαπωνία, ένας έντονος φορμαλισμός
και αισθητισμός, τον οποίο μπορούμε να γενικεύσουμε ως ουσιώδες χαρακτηριστικό των τελετουργιών, κυριαρχεί και στις κοινές τελετουργικές πρακτικές, όπως στη συσκευασία.
Οι Ιάπωνες τοποθε-τούν ακόμη και το πιο ασήμαντο αντικείμενο σε λαμπρό περιτύλιγμα.
Ο Ρολάν Μπαρτ διακρίνει την ιδιαιτερότητα του ιαπωνικού δέματος στο γε-γονός ότι «η ασημαντότητα του αντικειμένου είναι αντιστρόφως ανάλογη προς την αξία του
περιτυ λίγματος». Αν θέλαμε να το διατυπώσουμε σημει-ολογικά, το σημαίνον (περιτύλιγμα) είναι σημα-
102
ντικότερο απ' αυτό το οποίο περιγράφει· δηλαδή, το σημαινόμενο, το περιεχόμενο.
Το φανταχτερό σημαίνον μετατοπίζει το πιθανώς ασήμαντο
σημαινόμενο στο περιθώριο.
Έχει τη δική του λάμψη, ανεξάρτητη από την αλήθεια, από το αντικείμενο που περιέχει:
«Εντέλει, αυτό που συνεχώς μεταφέρουν οι Ιάπωνες με εργώδη ζήλο, είναι απλώς κενά σημεία».
Η τελετή του κενού θέτει ένα τέλος στην καπιταλιστική οικονομία του εμπορεύματος
. Το ιαπωνικό δέμα δεν φανερώνει τίποτε·
αποσπά το βλέμμα από το αντικείμενο και παραπέμπει εξαρχής στο φανταχτερό περιτύλιγμά του.
Μ' αυτόν τον τρόπο αντιπαρατίθεται στο εμπόρευμα, του οποίου είναι απλώς η εξωτερική συσκευασία. Η συσκευασία υπάρχει μόνο και μόνο για ν' αφαι-ρεθεί γρήγορα.
Το κιμονό επίσης περιβάλλει το σώμα με μια πλησμονή σημαινόντων, σ' ένα παιχνίδι χρωμάτων και σχημάτων.
Το σώμα, ως φορέας των σημαινόντων, αντιπαρατίθεται στο πορνογραφικό σώμα, το οποίο, εντελώς ακάλυπτο, είναι χυδαίο.
Το πορνογραφικό σώμα, απαλλαγμένο από σημαίνοντα, παραπέμπει στο γυμνό σημαινόμενο, στη γυμνή αλήθεια· δηλαδή, στο φύλο.
Στην ιαπωνική τελετουργία του τσαγιού, οι συμμετέχοντες υπακούν σε μια σχολαστική ακο- λουθία τελετουργικών χειρονομιών.
Δεν διανοίγεται χώρος για ψυχικές καταστάσεις.
Οι συμμετέχοντες αποψυχολογικοποιούνται στην κύριολεξία.
Έτσι, η ορθή κίνηση των χεριών και του σώματος αποκτά μια οπτική καθαρότητα.
Κανένα πάθος δεν ταράζει την ψυχή.
Οι δρώντες βυθίζονται στις τελετουργικές χειρονομίες.
Αυτές παράγουν μιαν απουσία, μια λήθη του εαυτού.
Στην τελετή του τσαγιού δεν γίνονται συζητήσεις.
Δεν ανταλλάσσεται καμία πληροφορία.
Επικρατεί μια τελετουργική σιωπή.
Η επικοινωνία αποσύρεται στο περιθώριο για χάρη των τελετουργικών χειρονομιών.
Η ψυχή βουβαίνεται.
.Εν μέσω σιωπής ανταλλάσσονται χειρονομίες που ενεργοποιούν μια εντατική συνύπαρξη.
.
Η ευεργετική επίδραση της τελετουργίας του τσαγιού συνίσταται στο ότι η τελετουργική σιωπή της αντιπαρατίθεται στην επικοινωνιακή φασαρία που επικρατεί σήμερα, στην επικοινωνία δίχως κοινότητα.
Η τελετουργία προάγει μια κοινότητα δίχως επικοινωνία.
Το ιαπωνικό μάτι, σύμφωνα με τον Μπαρτ, δεν είναι τόπος της ψυχής· είναι κενό.
Ο Μπαρτ αντιμετωπίζει με δυσπιστία τη δυτική μυθολογία της ψυχής:
«Το δυτικό μάτι είναι δέσμιο μιας ολόκληρης μυθολογίας της ψυχής, την οποία διαμορφώνει και στο κέντρο της οποίας κρύβεται.
Η φλόγα της ψυχής ακτινοβολεί από το βάθος, από τον προστατευτικό χώρο των οφθαλμικών κόγχων, σ' ένα αισθησιακό, παράφορο εξωτερικό».
104
TO MATI
Το ιαπωνικό μάτι είναι επίπεδο, δίχως βάθος.
Η κόρη δεν δραματοποιείται μέσα από το βάθος του οφθαλμικού κόγχου.
Ο Χέγκελ επίσης συντάσσε ται με τη δυτική μυθολογία της ψυχής.
Σύμφωνα μ' αυτόν, το μάτι έπρεπε να περιβάλλεται από ψηλά ζυγωματικά, έτσι ώστε
«η έντονη σκίαση στους κόγχους να προικίζει τα μάτια με την αίσθηση μιας βαθιάς και εστιασμένης εσωτερικότητας»
. Το βάθος της ψυχής θα τονιζόταν «από την αιχμηρή οξύτητα των ζυγωματικών».
Το μάτι δεν θα επιτρέπεται να «προτρέχει» και να «προβάλλεται, τρόπον τινά, στον εξωτερικό κόσμο».
Τι θα 'λεγε ο Χέγκελ για τα ρηχά μάτια της Άπω Ανατολής, που μοιάζουν σαν επιπόλαιη πινελιά στο πρόσωπο, αντί να είναι βυθισμένα βαθιά στο οφθαλμικό περιόστεο;
Η επικράτεια των σημείων τα καταφέρνει επί- σης δίχως ηθικό σημαινόμενο.
Δεν κυριαρχείται από το νόμο, αλλά από τους κανόνες, από σημαί νοντα δίχως σημαινόμενα.
Η τελετουργική καινωνία είναι μια κοινωνία των κανόνων.
Δεν υποβαστάζεται από τις αρετές ή από τη συνείδηση, αλλά από ένα πάθος για τους κανόνες.
Σε αντίθε ση με τον ηθικό νόμο, οι κανόνες δεν εσωτερικεύονται· απλώς, ακολουθούνται.
Η ηθική προϋποθέτει ένα πρόσωπο, μια ψυχή που εργάζεται για
105
την τελειοποίησή της.
Όσο περισσότερο δρόμο διανύσει στην ηθική της πορεία, τόσο μεγαλώνει ο αυτοσεβασμός της. Αυτή η ναρκισσιστική εστερικότητα απουσιάζει εντελώς από την ηθική της ευγένειας.
Ο κανόνας θεμελιώνεται σε μια συμφωνία, Σχηματίζεται από μια εγγενή αλληλουχία αυθαί ρετων σημείων,
Άρα, δεν διαθέτει βαθιά αλήθεια ή υπερβατικότητα.
Δεν έχει κανένα μεταφυσικό η θεολογικό θεμέλιο.
Ο νόμος, αντιθέτως, προϋπο θέτει μια υπερβατική αρχή, όπως ο θεός, η οποία ασκεί καταναγκασμούς ή επιβάλλει απαγορεύσεις.
Η ευχαρίστηση που εκπηγάζει από την τήρη ση του κανόνα, διαφέρει απ' αυτήν που προσφέρει η υπακοή ή η παράβαση ενός νόμου.
Οφείλεται στο πάθος για παιχνίδι και κανόνες:
«Προκειμένου να μπορέσουμε να κατανοήσουμε την ένταση της τελετουργικής μορφής, πρέπει αναμφίβολα ν' απαλλαγούμε απ' την ιδέα ότι το σύνολο της ευχαρίστησης προέρχεται απ' την ικανοποίηση μιας επιθυ μίας.
Αντιθέτως, το παιχνίδι, η περιοχή του παιχνιδιού, μας αποκαλύπτει το πάθος των κανόνων, τη μέθη των κανόνων, την εξουσία που εκπηγάζει από μια τελετουργία και όχι από μια επιθυμία».
106
Ο καπιταλισμός θεμελιώνεται στην οικονομία της επιθυμίας· οπότε, δεν είναι συμβατός με την τε λετουργική κοινωνία.
Η ένταση της τελετουργικής μορφής οφείλεται σ' ένα πάθος για κανόνες, το οποίο παράγει μια εντελώς διαφορετική μορφή ευχαρίστησης.
Η ευγένεια είναι μια καθαρή μορφή. Δεν έχει καμία σκοπιμότητα. Είναι κενή.
Ως τελετουργική μορφή έχει αδειάσει από κάθε ηθικό περιεχόμενο.
Είναι ένα σημείο, ένα σημαίνον, το οποίο διαφέρει ριζικά από την «ευγένεια της καρδιάς» που θα μπορούσε να είναι ένα σημαινόμενο:
«Σήμερα εγκαθιστούμε τον ηθικό νόμο πάνω από το σημείο.
Το παιχνίδι των συμβατικών μορφών εκλαμβάνεται ως υποκριτικό και ανήθικο: το αντιπαραβάλλουμε στην “ευγέ νεια της καρδιάς" και στη ριζική αγένεια του πόθου. [...]
Η αλήθεια είναι ότι η ευγένεια (και η τελετουργία στο σύνολό της) δεν είναι πια αυτό που ήταν κάποτε».
Η ευγένεια ως τελετουργική μορφή δεν έχει πια καρδιά, πόθο, επιθυμία.
Είναι περισσότερο επι τήδευση παρά ηθική. Εξαντλείται στην καθαρή ανταλλαγή τελετουργικών χειρονομιών.
Στην
107
τοπολογία της ιαπωνικής ευγένειας ως τελετουρ γικής μορφής δεν υπάρχει καμία εσωτερικότητα, καμία καρδιά που θα την υποβίβαζε σε καθαρή επιφανειακή εθιμοτυπία.
Η αντίθεση ανάμεσα στο μέσα και στο έξω δεν αρκεί για να την περιγράψει.
Δεν εγκαθίσταται στο εξωτερικό, που θα μπορούσε, ως απλό φαινόμενο, ν' αντιπαρατεθεί στο εσωτερικό.
Είναι επί το πλείστον απολύτως μορφή, απολύτως εξωτερικό:
«Για να δώσω ένα δώρο, γονατίζω και υποκλίνομαι σχεδόν μέχρι το έδαφος, και, ως απάντηση, ο άνθρωπος που στέκει απέναντί μου κάνει το ίδιο.
Μία ευθεία συνδέει τον δωρητή, τον παραλήπτη και το αντικείμενο αυτής της εθιμοτυπίας, το δέμα, το οποίο μπορεί να μην περιέχει τίποτε ή απλώς κάτι ευτελές».
Αυτή η πράξη της ανταλλαγής επικαθορίζεται από μια «εικονική μορφή, η οποία εκδιώκει κάθε απληστία».
Το δώρο μοιάζει «να αιωρείται ανάμε σα σε δύο πρόσωπα που χάνονται». Το δώρο ως σημαίνον δίχως σημαινόμενο είναι μια καθαρή παροχή, μια καθαρή προσφορά.
«Το δώρο στέκει μόνο του εκεί: Δεν το αγγίζει τίποτε,
108
ούτε γενναιοδωρία ούτε ευγνωμοσύνη, δεν το μολύνει η ψυχή.»
Η ψυχή, η ψυχολογία, έχει αποβληθεί από την επι- κράτεια των σημείων.
Τίποτε ψυχικό δεν μολύνει την ιερή σοβαρότητα του τελετουργικού παιχνι διού.
Η ψυχολογία αντικαθίσταται από ένα πάθος για κανόνες, ένα πάθος για μορφή.
Αυτή η επικρά- τεια των σημείων αντιπαρατίθεται σήμερα στην επικράτεια των ψυχών, οι οποίες εκτίθενται και αυτοπαράγονται διαρκώς.
Η τελετουργική επικράτεια των σημείων καθιστά εφικτή μιαν άλλη μορφή ζωής, μιαν άλλη κοινωνία, απαλλαγμένη απ' το ναρκισσισμό, διότι το Εγώ αφομοιώνεται από το τελετουργικό παιχνίδι των σημείων.
Το πάθος για κανόνες ωθεί το Εγώ στην εξωστρέφεια.
Σήμερα κυριαρχεί μια έντονη και ακατάπαυ- στη ηθικολογία.
Ταυτοχρόνως, όμως, η κοινωνία αποκτηνώνεται όλο και περισσότερο.
Η ευγένεια χάνεται.
Η κουλτούρα της αυθεντικότητας την περιφρονεί.
Οι καλοί τρόποι γίνονται όλο και πιο σπάνιοι.
Υπ' αυτήν την έποψη επίσης, διακείμεθα εχθρικά έναντι των μορφών.
Είναι προφανές ότι η ηθική δεν αποκλείει την αποκτήνωση της κοινω-νίας. Η ηθική δεν έχει μορφή. Η ηθική εσωστρέφεια τα βγάζει πέρα δίχως μορφή. Θα μπορούσε,
109
μάλιστα, να πει κανείς: η ηθικοποίηση μιας κοινω νίας είναι αντιστρόφως ανάλογη προς την ευγένειά της.
Ενάντια σ' αυτή την ηθική δίχως μορφή, οφείλουμε να υπερασπιστούμε μια ηθική των καλών τρόπων.
110.
1. Στο ίδιο, σ. 91.
109
1. Barthes, The Empire of
τ. 90 κ.ε.
Ελλ. Περί σαγήνης, μτφρ. Ε. Γραμματικοπούλου, Εξάντας, 2009).
1. Baudrillard, Die fatalen Strategien, ό.π., σ. 210 κ.ε.
107
1. Baudrillard, Von der Verführung, σ. 185 (Μόναχο, 1992.
106
1. G.W.F. Hegel, Vorlesungen über die Ästhetik. τ. XIV a. 392 (Φρανκφούρτη, 1970. Ελλ. Εισαγωγή στην αισθητική, μτφρ. Γιώργος Βελούδης, Πόλις, 2007).
105
1. Roland Barthes, στο ίδιο, σ. 140.
104
103
1. Roland Barthes, στο ίδιο, σ. 65.
1. Roland Barthes, Das Reich der Zeichen, 102
(Φρανκ- φούρτη. Ελλ. Η επικράτεια των σημείων, Ράππας, 2001). 2. Roland Barthes, στο ίδιο, σ. 64.
Δείτε και..ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑ ΤΩΝ ΣΗΜΕΊΩΝ .ΤΟ ΒΛΕΦΑΡΟ
https://nosferatos.blogspot.com/2024/03/blog-post_28.html?m=1
Παρασκευή 1 Μαΐου 2026
Η ΕΠΙΠΕΔΟΧΩΡΑ ΤΟΥ ΘΕΡΜΑΙΚΟΥ
του Πετρου Θεοδωριδη( ΕΝΕΚΕΝ τ. 14)
αποσπασμα
Η Θεσσαλονίκη σήμερα θυμίζει τη Πενθεσίλεια εκείνη τη πόλη που περιγράφει ο Καλβίνο όπου «αν ρωτήσεις τους ανθρώπους που συναντάς ;«Για την Πενθεσίλεια;» κάνουν ένα νεύμα που δεν ξέρεις αν σημαίνει«Εδώ » ή αν ημαίνει «Παραπέρα», ή «κάπου εδώ γύρω » ή ακόμα «Από την Αντίθετη πλευρά»
Η Θεσσαλονίκη
-
όταν μας επισκέπτεται η Θεια Ακηδία καμιά φορά Βυθίζομαι σε τρυφερή ανία και καταργείται μέσ...
-
Zίζεκ: «H Eλλάδα είναι το πειραματόζωο του καπιταλισμού» Ο φιλόσοφος Σλαβόι Ζίζεκ για τις «ψευδείς αφηγήσεις» και τις «αηδια...
