ΛΑΚΑΝ του ΖΙΖΕΚ

Σλάβοι Ζίζεκ 

ΛΑΚΑΝ 

Το βιβλίο **«Λακάν»** του Σλάβοϊ Ζίζεκ αποτελεί μια εξαιρετικά εκτεταμένη και εμπεριστατωμένη μελέτη του έργου του Ζακ Λακάν, ενός από τους πιο επιδραστικούς θεωρητικούς της ψυχανάλυσης και της φιλοσοφίας του 20ού αιώνα[2][4]. Ο Ζίζεκ, σλοβένος φιλόσοφος και κριτικός θεωρητικός, επιχειρεί όχι μόνο να υπερασπιστεί τη θεωρία του Λακάν απέναντι στις συχνές επικρίσεις, αλλά και να δείξει τη διαχρονική της ηθική αναγκαιότητα στο σύγχρονο κόσμο, όπου κυριαρχεί η επιταγή της απόλαυσης[2][4].

Το έργο εστιάζει σε βασικές λακανικές έννοιες, όπως το **Ιδεώδες Εγώ, το Ιδεώδες του Εγώ και το Υπερεγώ**, τις οποίες ο Ζίζεκ αναλύει και διασαφηνίζει σε σχέση με τη φροϋδική παράδοση. 

Ο ίδιος ο Λακάν κάνει μια αυστηρή διάκριση ανάμεσα σε αυτές:

- **Ιδεώδες Εγώ**: η εξιδανικευμένη, φαντασιακή εικόνα που έχει το υποκείμενο για τον εαυτό του — πώς θα ήθελε να είναι ή πώς θέλει να τον βλέπουν οι άλλοι.

- **Ιδεώδες του Εγώ**: ο φορέας που παρατηρεί και κρίνει το εγώ, δηλαδή το μεγάλο Συμβολικό Άλλο, το ιδανικό που το εγώ προσπαθεί να πραγματώσει.

- **Υπερεγώ**: η απαιτητική, τιμωρητική, και σε ορισμένες εκφράσεις σαδιστική πλευρά αυτού του φορέα, που λειτουργεί ως ηθικός κριτής με το αίσθημα της ενοχής[απόσπασμα][5].

Η δομική βάση αυτής της τριάδας για τον Ζίζεκ είναι η λακανική τριάδα του Φαντασιακού, του Συμβολικού και του Πραγματικού.

 Το Ιδεώδες Εγώ ανήκει στο φαντασιακό πεδίο, καθώς πρόκειται για την κατοπτρική εικόνα που έχει το υποκείμενο, ενώ το Ιδεώδες του Εγώ εντάσσεται στο συμβολικό, δηλαδή στον χώρο των κοινωνικών και γλωσσικών δομών που επηρεάζουν το υποκείμενο[απόσπασμα][4][5].

### Η έννοια της Απόλαυσης

Ένα από τα κεντρικά στοιχεία που αναδεικνύει ο Ζίζεκ είναι η λακανική αντίληψη της **απόλαυσης** ως κάτι πολύ διαφορετικό από την απλή ικανοποίηση των «αυθόρμητων τάσεων»..

 Η απόλαυση δεν ταυτίζεται με την ακατάπαυστη αναζήτηση ηδονής, αλλά μάλλον με την ηθική υποχρέωση να ακολουθούμε έναν «διεστραμμένο ηθικό κανόνα», που συχνά μάς επιβάλλει να μην απολαμβάνουμε σύμφωνα με το κυρίαρχο ιδεώδες

 Αυτή η θέση «συμπυκνώνει τον τρόπο με τον οποίο ο Λακάν αντιλαμβάνεται τον Φρόιντ» και αναδεικνύει την ηθική διάσταση της ψυχανάλυσης, που δεν λειτουργεί ως απλή θεραπεία αλλά ως διαδικασία απομυθοποίησης της κυρίαρχης επιταγής «Απόλαυσε!»[2][4].

### Η σημασία της ψυχανάλυσης σήμερα

Ο Ζίζεκ υπερασπίζεται την ψυχανάλυση ως μια ενεργή και ηθικά επίκαιρη πρακτική που μπορεί να αναδείξει τις δομές πίσω από τις κοινωνικές και υποκειμενικές ταυτότητες. 

Επισημαίνει τον τρόπο με τον οποίο η ψυχανάλυση απομυθοποιεί τις ιδέες περί «φυσιολογικής» σεξουαλικότητας και της απόλαυσης που μας επιτάσσεται από την κουλτούρα μας. .

Μέσα από αυτή την προοπτική, προσεγγίζει και την πολιτική, την ιδεολογία, και τον τρόπο που η κοινωνία διαμορφώνει τους κανόνες της επιθυμίας[2][4].

### Επιστημονική και φιλοσοφική διάσταση

Το βιβλίο δεν περιορίζεται απλώς σε ψυχαναλυτική ερμηνεία, αλλά χρησιμοποιεί ως εργαλεία διάφορες φιλοσοφικές και πολιτισμικές αναφορές, όπως τον Χέγκελ, τον Σαίξπηρ και τον Χίτσκοκ, για να φωτίσει τις λακανικές έννοιες στο θεατρικό, πολιτισμικό και ιδεολογικό πλαίσιο, γεγονός που αυξάνει τη διεπιστημονική αξία του έργου[4]. Ο Ζίζεκ διαβάζει τον Λακάν παράλληλα με τον μαρξισμό και την κριτική θεωρία, ώστε να κατανοήσει την υποκειμενικότητα μέσα στις κοινωνικές δομές εξουσίας[1][4].

> «Απόλαυση δε σημαίνει να ακολουθεί κανείς τις αυθόρμητες τάσεις του, αλλά μάλλον να υπακούει σε κάποιο αλλόκοτο και διεστραμμένο ηθικό καθήκον,  

> Αυτή η απλή, αν και αναπάντεχη, θέση συμπυκνώνει τον τρόπο με τον οποίο ο Lacan αντιλαμβάνεται τον Freud. Ο Freud χρησιμοποιεί τρεις διακριτούς όρους για τον φορέα που ωθεί το υποκείμενο να δράσει ηθικά: μιλάει για το Ιδεώδες Εγώ 1 (Idealich), για το Ιδεώδες του Εγώ (Ich-Ideal) και για το υπερεγώ (Über-Ich). Τείνει να ταυτίσει αυτούς τους τρεις όρους...  

> Ο Lacan εισάγει μια αυστηρή διάκριση ανάμεσα στους τρεις όρους:  

> το Ιδεώδες Εγώ είναι η εξιδανικευμένη εικόνα του εαυτού του υποκειμένου (το πώς θα ήθελα να είμαι, το πώς θα ήθελα να με βλέπουν οι άλλοι). Το Ιδεώδες του Εγώ είναι ο φορέας του οποίου το βλέμμα προσπαθώ να εντυπωσιάσω...  

> Το υπερεγώ, τέλος, είναι ο ίδιος φορέας, στην εκδικητική, σαδιστική τιμωρητική του διάσταση...  

> Η δομική αρχή που θεμελιώνει αυτούς τους τρεις όρους είναι σαφώς η λακανική τριάδα Φαντασιακό Συμβολικό-Πραγματικό: το Ιδεώδες Εγώ είναι φαντασιακό...  

> Το Ιδεώδες του Εγώ είναι συμβολικό, το σημείο της συμβολικής μου ταύτισης, το σημείο στον μεγάλο Άλλο από το οποίο παρατηρώ (και κρίνω) τον εαυτό μου.» (σελ. 123, απόσπασμα στο ερώτημα)

Αυτό το απόσπασμα υμνεί τη σημασία της χωριστής κατανόησης των τριών κεντρικών φροϋδικών-λακανικών εννοιών, που αποδεικνύουν πώς το υποκείμενο είναι εγκλωβισμένο σε έναν καθρέφτη φαντασιακότητας (Ιδεώδες Εγώ), στην κοινωνική/γλωσσική επιτηρητική δύναμη του Άλλου (Ιδεώδες του Εγώ), και σε έναν αυστηρό, τιμωρητικό μηχανισμό ελέγχου (Υπερεγώ). 

Με άλλα λόγια, η απόλαυση δεν είναι απλή ικανοποίηση βιολογικών ορμών, αλλά συμμόρφωση σε έναν ψυχολογικό και ηθικό μηχανισμό που καθορίζει την υποκειμενική ταυτότητα. Η λακανική διάκριση απεικονίζει μια στρατηγική ανάγνωσης της ηθικής ψυχανάλυσης που διαφεύγει της απλής βιολογικής κατανόησης της ηδονής. Αυτή η ανάλυση αποτελεί την καρδιά της ερμηνείας του Ζίζεκ, που συνδέει ψυχανάλυση με πολιτική και ιδεολογία[5][4].

### Συνολική εικόνα

Ο Ζίζεκ με το βιβλίο *«Λακάν»* ξαναζωντανεύει τη σκέψη ενός μεγάλου στοχαστή, παρουσιάζοντας τη λακανική ψυχαναλυτική θεωρία ως εργαλείο όχι μόνο κλινικής θεραπείας αλλά και φιλοσοφικής και κοινωνικής κριτικής. 

Η ανάλυση της ηθικής, της υποκειμενικότητας και της απόλαυσης συνιστά ένα ισχυρό πρίσμα για την κριτική των σύγχρονων ιδεολογιών και των κοινωνικών πρακτικών.

Το έργο είναι απαραίτητο για όσους ενδιαφέρονται για ψυχανάλυση, φιλοσοφία, πολιτική θεωρία και κριτική θεωρία, προσφέροντας μια βαθιά και πολυεπίπεδη ανάγνωση που επανατοποθετεί τον Λακάν στο κέντρο της σύγχρονης σκέψης[2][4].

Παραπομπές:

[1] Σλάβοϊ Ζίζεκ - Βικιπαίδεια https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%BB%CE%AC%CE%B2%CE%BF%CF%8A_%CE%96%CE%AF%CE%B6%CE%B5%CE%BA

[2] Λακάν - Slavoj Zizek - 9789601628929 | Protoporia.gr https://www.protoporia.gr/zizek-slavoj-lakan-315928.html

[3] Σλάβοϊ Ζίζεκ/ Slavoj Zizek: «Χρειαζόμαστε την Ευρώπη όσο ποτέ ... https://zenithmag.wordpress.com/2017/07/06/%CF%83%CE%BB%CE%AC%CE%B2%CE%BF%CF%8A-%CE%B6%CE%AF%CE%B6%CE%B5%CE%BA-slavoj-zizek-%CF%87%CF%81%CE%B5%CE%B9%CE%B1%CE%B6%CF%8C%CE%BC%CE%B1%CF%83%CF%84%CE%B5-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CE%B5%CF%85%CF%81/

[4] Λακάν - Slavoj Žižek | Public βιβλία https://www.public.gr/product/books/greek-books/anthropology-social-sciences/philosophy/lakan/0381614

[5] ΛΑΚΑΝ / ZIZEK SLAVOJ https://www.politeianet.gr/books/9789601628929-zizek-slavoj-patakis-lakan-202329

[6] ΛΑΚΑΝ - ebibliopanorama.gr https://ebibliopanorama.gr/%CE%A8%CE%A5%CE%A7%CE%9F%CE%9B%CE%9F%CE%93%CE%99%CE%91/13395-%CE%BB%CE%B1%CE%BA%CE%B1%CE%BD-9789601628929.html

[7] Slavoj Žižek - Όλα τα βιβλία | metabook.gr https://metabook.gr/search?query=Slavoj+%C5%BDi%C5%BEek

[8] ΛΑΚΑΝ - Βιβλιοπωλείο Πολιτεία https://www.politeianet.gr/el/products/9789601628929-slaboi-zizek-patakhs-lakan

[9] THE SUBLIME OBJECT OF IDEOLOGY / ZIZEK SLAVOJ - Πολιτεία https://www.politeianet.gr/books/9781844673001-zizek-slavoj-verso-books-the-sublime-object-of-ideology-183851

[10] SLAVOJ ZIZEK: Βιβλία & Βιογραφία - Βιβλιοπωλείο Πολιτεία https://www.politeianet.gr/el/contributor/zizek-slaboi

Slavoj Žižek – Η μαριονέττα και ο νάνος. Ο διαστροφικός πυρήνας του χριστιανισμού /αναδημοσίευση απο το pandoxeio

Slavoj Žižek – Η μαριονέττα και ο νάνος. Ο διαστροφικός πυρήνας του χριστιανισμού

By pandoxeio

Χριστά και αντίχριστα

Γιατί χρειαζόμαστε τη θρησκεία στους σύγχρονους καιρούς; Μια συνήθης απάντηση είναι: η ορθολογική φιλοσοφία ή επιστήμη είναι για τους μυημένους, περιορίζεται σε έναν μικρό κύκλο ανθρώπων και δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη λειτουργία της θρησκείας να αιχμαλωτίζει την φαντασία των μαζών, υπηρετώντας έτσι και τους σκοπούς της ηθικής και πολιτικής τάξης. Σήμερα πια δεν «πιστεύουμε πραγματικά», απλώς ακολουθούμε ορισμένα θρησκευτικά τελετουργικά και ήθη ως δείγμα σεβασμού για τον τρόπο ζωής της κοινότητας στην οποία ανήκουμε. Το «Δεν πιστεύω στ’ αλήθεια σε αυτό, είναι απλώς κομμάτι της κουλτούρας μου» φαίνεται πως είναι ο κυρίαρχος τρόπος εκδήλωσης της απαρνημένης πίστης που χαρακτηρίζει τη εποχή μας. Ίσως γι’ αυτό, σκέφτεται ο Ζίζεκ, απορρίπτουμε τους φονταμενταλιστές πιστούς ως «βάρβαρους» και απολίτιστους, ως απειλή για την κουλτούρα: πώς τολμούν και παίρνουν στα σοβαρά αυτά που πιστεύουν, χωρίς να διατηρούν κάποια απόσταση απέναντί της;

Ο Χέγκελ εστίασε στο μυθικό στοιχείο της παραμυθένιας αφήγησης του Αποστόλου Παύλου, ο οποίος ποτέ στα γραπτά του δεν υπεισέρχεται στο «βαθύτερο νόημα» μιας παραβολής ή πράξης του Ιησού. Αυτό που θεωρεί σημαντικό δεν είναι ο Ιησούς ως ιστορική μορφή, παρά μόνο το γεγονός ότι πέθανε στο Σταυρό και ανέστη εκ νεκρών, κι ύστερα προχωρεί «στην οργάνωση του νέου κόμματος που αποκαλείται Χριστιανική κοινότητα, ως κανονικός «θεσμοποιητής», ανυψώνοντας τον Χριστιανισμό από μια ιουδαϊκή σέκτα σε μια θρησκεία της καθολικότητας, ακριβώς επειδή δεν αποτελούσε τμήμα του «εσώτερου κύκλου» του Χριστού.

Αλλά τι σημαίνει η ενανθρώπιση του Θεού με τη μορφή του Ιησού, δηλαδή η κάθοδός του από την αιωνιότητα στην πραγματικότητα; Μήπως είναι ο μοναδικός τρόπος για τον Θεό να κερδίσει την πλήρη πραγμάτωση και να απελευθερωθεί από τους ασφυκτικούς περιορισμούς της Αιωνιότητας; Κι αν ο Θεός αποκτά πραγματικότητα μόνο μέσω της ανθρώπινης αναγνώρισης, όπως έγραφε ο F.W.J. Schelling; Σε κάθε περίπτωση πάντως ο Ιούδας είναι ο ύστατος ήρωας της Καινής Διαθήκης, αυτός που είναι έτοιμος να χάσει την ψυχή του και να δεχτεί την αιώνια καταδίκη για να μπορέσει να εκπληρωθεί το θείο σχέδιο. Ακόμα κι όταν θρηνούσε για την επερχόμενη προδοσία, ο Χριστός υπόρρητα έδινε εντολή στον Ιούδα να τον προδώσει, απαιτώντας την θυσία όχι μόνο της πρώτης του, αλλά και της «δεύτερης» ζωή του, της μεταθανάτιας φήμης του. Η προδοσία ως έσχατο τεκμήριο αγάπης;

Στο πλαίσιο της διακήρυξης του μη νοήματος των βασάνων του Ιώβ, ο Ζίζεκ επιμένει στον παραλληλισμό Ιώβ και Χριστού, στο ότι τα βάσανα του πρώτου ανακοινώνουν την Σταυρική Οδό, καθώς και του Χριστού τα βάσανα είναι άνευ νοήματος. Το «Πατέρα γιατί με εγκατέλειψες» δεν αποτελεί διαμαρτυρία προς έναν ιδιότροπο παντοδύναμο Θεό αλλά μια διαμαρτυρία προς έναν αδύναμο Θεό: σαν ένα παιδί που, έχοντας πιστέψει στη δύναμη του πατέρα του, ανακαλύπτει με φρίκη πως εκείνος δεν μπορεί να το βοηθήσει. Ουσιαστικά δηλαδή αποκαλύπτεται η απόλυτη ανικανότητα του Θεού. Ο Θεός δεν είναι ούτε δίκαιος ούτε άδικος, απλώς ανίκανος. Ο ίδιος ο Ιώβ είχε καταλάβει ξαφνικά ότι δεν ήταν αυτός, αλλά ο ίδιος ο Θεός που δοκιμαζόταν πραγματικά με τις συμφορές του. Ο Ιώβ προέβλεψε τα μελλοντικά βάσανα του ίδιου του Θεού!

Υπό αυτή την έννοια, ο Χριστιανισμός είναι η θρησκεία της Αποκάλυψης: τα πάντα αποκαλύπτονται σε αυτόν. Κανένα αισχρό υπερεγωτικό συμπλήρωμα δεν συνοδεύει το δημόσιο κείμενο. Αν στις αρχαιοελληνικές και ρωμαϊκές θρησκείας το δημόσιο κείμενο πάντα συμπληρωνόταν από μυστικές τελετές μύησης και όργια, στον Χριστιανισμό δεν υπάρχει κανένα μυστικό από πίσω για να αποκαλυφθεί και ο Θεός δεν έχει καμία κρυφή δύναμη να αποκαλύψει.

Όπως πάντα ο Ζίζεκ χρησιμοποιεί δεκάδες αναφορές: σε βασικά έργα των Χέγκελ, Λακάν, Αγκάμπεν, Μπαντιού, Μπατάιγ, Μπλοχ, στα γραπτά του Τσε και στα διδάγματα του … Ζεν, στην λογοτεχνία των G.K. Chesterton, J. Le Carre, A. Huxley, H. Kureishi, M. Duras, C.S. Lewis, στον Άρχοντα των Δαχτυλιδιών και στην Μελωδία της Ευτυχίας, σε ποιήματα όπως «Ο άλλος» της Sylvia Plath, σε ταινίες όπως η Περσόνα του Bergman ή το … Enigma. Σε κάθε περίπτωση, ακόμα και όταν μοιάζει να επιθυμεί να βγάλει έξω απ’ τα ρούχα του κάθε θεοσεβούμενο ή θρησκόληπτο αναγνώστη, η γραφή του είναι έξυπνη και διασκεδαστική, ενίοτε χαοτική και αυθαίρετη, συχνά βαθιά φιλοσοφημένη και πάντα ερεθιστική.

Tι μένει τώρα σε άθρησκους και άθεους; Ίσως αυτό που ο Αλαίν Μπαντιού προσδιόρισε ως βασικό χαρακτηριστικό του εικοστού αιώνα: το πάθος για το Πραγματικό. Σε αντίθεση με τον δέκατο ένατο αιώνα των ουτοπικών εγχειρημάτων και ιδανικών και των σχεδίων για το μέλλον, ο εικοστός αιώνας στόχευε στο να προσφέρει το ίδιο το πράγμα, την άμεση πραγματοποίηση μιας νέας ζωής, ή όπως το έθεσε ο Φερνάντο Πεσσόα μην ποθείς να κατασκευάσεις στο χώρο / που φαίνεται ότι θα σου ανοιχτεί στο μέλλον / και που σου υπόσχεται κάποιου είδους αύριο. Πραγμάτωσε τον εαυτό σου σήμερα, μην καθυστερείς / Μόνο εσύ είσαι η δική σου ζωή.

Εκδ. Scripta, 2005, μτφ. Κώστας Περεζούς, επιμ. ΓιάννηςΣταυρακάκης, σελ. 259 [The Puppet and the Dwarf – The Perverse Core of Christianity, 2003].

Πρώτη δημοσίευση: mic.gr / Bιβλιοπανδοχείο, 152.

Άλλες επισκέψεις του Ζίζεκ στο Πανδοχείο εδώ

Slavoj Žižek – Πρώτα σαν τραγωδία και μετά σαν φάρσα

και εδώ.

Slavoj Žižek – Βία. Έξι λοξοί στοχασμοί

ΣΕ άλλα συμφωνω σε αλλα διαφωνώ..Παντως εξακολουθω να θεωρώ τον ΖΊζεκ λαμπρο φιλόσοφο και τα βιβλια του εξαιρετικά ασχέτως του οτι το ..παρακανε ..Αλλο το ενα αλλο το αλλο

Σλάβοϊ Ζίζεκ: Ο ριζοσπάστης διασκεδαστής

Εγχειρίδια για να κόψουμε τους όρχεις του καπιταλισμού

''Σε άλλη συνέντευξή του, το 2008, ο Ζίζεκ εξηγεί πάλι, για να το εμπεδώσουμε, γιατί ο σταλινισμός ανήκει στον… Διαφωτισμό: «Παράδειγμα είναι οι πολιτικές δίκες. Σ’ αυτές τις δίκες ο κατηγορούμενος πάντοτε αποδεχόταν δημόσια τα εγκλήματά του, αλλά επίσης έδινε και μια πολύ σαφή εξήγηση γιατί τα διέπραττε. Κάτι τέτοιο ήταν αδιανόητο στον φασισμό. Δεν γίνονταν δίκες εναντίον των Εβραίων επειδή αυτοί “αποδέχονταν τα εγκλήματά τους”. Γιατί μια τέτοια διαφορά; Διότι στο σταλινικό σύμπαν ακόμη και η κατώτερη οντότητα θεωρείτο ότι μπορεί να έχει θέση μέσα στον καθολικό λόγο».[8]''

ε  δεν ειναι  μικρή η διαφορά...μικρη ειναι;  

''Στο βιβλίο του Μίλησε κανείς για ολοκληρωτισμό;[10], ο Ζίζεκ επιχειρεί με διαλεκτικά άλματα να αθωώσει τον σταλινισμό από την κατηγορία του ολοκληρωτισμού και ξεχνάει ορισμένα ουσιαστικά στοιχεία της προβληματικής ναζισμού και σταλινισμού. Στα Γκουλάγκ θύτες και θύματα έχουν την ίδια ιδεολογία, αλλά τους διαφοροποιεί η προσαρμογή στην εξουσία και οι ανάγκες των μηχανισμών της. Στα ναζιστικά στρατόπεδα θύτες και θύματα είναι φυλετικά και ταξικά εχθροί και η ιδεολογική προσαρμογή παίζει ρόλο πρωταρχικού διαχωρισμού σε δυο στρατόπεδα.

Ο κομμουνισμός έχει αντιφρονούντες, γιατί ξεκινά από μια υπόσχεση παραδείσου επί της Γης, που στη συνέχεια διαλύεται. Η υπόσχεση για την απελευθέρωση της ανθρωπότητας, μέσω του προλεταριάτου, από την ταξική καταπίεση χιλιετηρίδων και η εγκατάλειψη αυτού του σχεδίου παράγει αντιφρονούντες, κυρίως στους κύκλους της διανόησης. Αντίθετα, ο ναζισμός δεν έχει αντιφρονούντες, γιατί οι φυλετικοί και ταξικοί στόχοι είναι ξεκάθαροι από την αρχή, για όποιον έμπαινε στο κίνημα. Η αδυναμία του Ζίζεκ να αθωώσει τον σταλινισμό αποτελεί «επίπονο καθήκον να αναγνωρίσουμε τη ριζική αμφισημία της σταλινικής ιδεολογίας από την οποία ακόμη και στην πιο “ολοκληρωτική” έκφανσή της απορρέει ένα χειραφετητικό δυναμικό»[11]!

Στη λογική αυτή ο Ζίζεκ επικαλείται την αυθεντία του Λούκατς για να ταυτιστεί μαζί του στην άποψη ότι το βιβλίο του Σολζενίτσιν Μια μέρα στη ζωή του Ιβάν Ντενίσοβιτς, «αυτό το σπερματικό αντικαθεστωτικό κείμενο, ταιριάζει τέλεια στον πιο άκαμπτο ορισμό του σοσιαλιστικού ρεαλισμού».[12] Τελικά επικαλείται αυτή την τερατώδη άποψη του Λούκατς δεκαετίες μετά την κατάρρευση του σταλινισμού. Ο Τσέσλαβ Μίλος από το 1951 είχε κατανοήσει ότι «ο σοσιαλιστικός ρεαλισμός είναι πολύ ωφέλιμος αλλά μόνο για το κόμμα», ενώ ο Κολακόφσκι τόνισε ότι «η θεωρία της λογοτεχνίας του Λούκατς είχε θλιβερό τέλος, όταν στη δύση της ζωής του ανακάλυψε σοσιαλιστικό ρεαλισμό στο Αρχιπέλαγος Γκουλάγκ του Σολτζενίτσιν, και το τοποθετούσε στην κομμουνιστική προοπτική!».

Ο Ζίζεκ στην προσπάθεια απόκρυψης του σταλινικού ολοκληρωτισμού δεν αναφέρεται ποτέ θετικά στους αντιφρονούντες από την Ανατολική Ευρώπη (τους αναφέρει μόνο καταφρονητικά), ενώ ο κύκλος των διανοουμένων που επικαλείται περιορίζεται στους αριστερούς ριζοσπάστες ή μαρξιστές από τη Δύση. Όμως, η συνολική εξέλιξη των πραγμάτων στις χώρες του υπαρκτού σταλινισμού απέδειξε ότι η περίφημη ιδεολογία του καθεστώτος ήταν απλό εργαλείο χειραγώγησης για τους άλλους, ενώ η νομενκλατούρα το χειριζόταν ως παιχνιδάκι. Γι’ αυτό ήταν πολύ εύκολη η μεταπήδηση από τον κομμουνισμό στον εθνικισμό και η κατάληψη της νέας καπιταλιστικής εξουσίας από μέλη της πρώην νομενκλατούρας.

Ο αντιδυτικισμός του Ζίζεκ τον οδηγεί σε παιδαριώδεις αναλύσεις για τη γιουγκοσλαβική τραγωδία, αφού ψάχνει να βρει πού έχουν κάνει λάθος οι Δυτικοί, αντί να επικεντρωθεί στο τι συνέβη στη Γιουγκοσλαβία.[13] Ακριβώς η απάθεια των Δυτικών επέτρεψε την ολοκλήρωση του εγκλήματος από εσωτερικές (κυρίως σερβικές) δυνάμεις στη Γιουγκοσλαβία. Το λάθος των Δυτικών είναι ότι δεν επενέβησαν πολύ νωρίτερα, πριν γίνουν τα φρικτά εγκλήματα. Στη Γιουγκοσλαβία, επίσης, αυτό που ήταν εύκολο να υπερασπιστεί η διανόηση, χωρίς κινδύνους, ήταν η προάσπιση των εθνοτικών συμφερόντων, γι’ αυτό και είχαμε τη μετατροπή της κομμουνιστικής νομενκλατούρας σε εθνικιστική, με μεγαλύτερη επιτυχία στη Σερβία του Μιλόσεβιτς.''

 ''Στο βιβλίο του Μίλησε κανείς για ολοκληρωτισμό;[10], ο Ζίζεκ επιχειρεί με διαλεκτικά άλματα να αθωώσει τον σταλινισμό από την κατηγορία του ολοκληρωτισμού'' ΟΧΙ . εγω δεν  καταλαβα κατι τετοιο .. οχι