Πως προέκυψε η συναινεση στον Ναζισμό στην Μεσοπολεμική Γερμανια .. ; ΑΠΌΣΠΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΟ Fritzsche, Peter, Ζωή και θάνατος στο Τρίτο Ράιχ, Εκδόσεις ΘΥΡΑΘΕΝ, Θεσσαλονίκη 2013

 

 Fritzsche, Peter, Ζωή και θάνατος στο Τρίτο Ράιχ, Εκδόσεις ΘΥΡΑΘΕΝ, Θεσσαλονίκη 2013

Όλη η συζήτηση γύρω από τους Ναζί αποκαλύπτει και κάτι ακόμα: την προσπάθεια που έκανε ο κάθε Γερμανός να υπερασπίσει τις θέσεις του και να δικαιολογήσει τις πράξεις του. Εκατομμύρια άνθρωποι απέκτησαν νέο λεξιλόγιο, μπήκαν σε ναζιστικές οργανώσεις, και πάλεψαν να γίνουν καλύτεροι εθνικοσοσιαλιστές. Αυτό που καταγράφεται στα ημερολόγια και τις επιστολές δεν είναι απλώς ο μεγάλος αριθμός προσήλυτων φίλων και συγγενών αλλά η ατομική προσπάθειά τους να γίνουν ναζιστές. Τον Απρίλιο του 1933 η Elisabeth Gebensleben, για παράδειγμα, ένιωσε την ανάγκη να εξηγήσει το μποϋκοτάζ που επέβαλαν οι Ναζί στα εβραϊκά καταστήματα, παρ' όλο που ζητήματα που είχαν σχέση με Εβραίους ποτέ πριν δεν τα είχε αναφέρει στην αλληλογραφία της. Αυτή η ιδεολογική διεργασία δεν ήταν πάντα εύκολη ή ευπρόσδεκτη, και οι νέες ναζιστικές ταυτότητες παρέμεναν ανολοκλήρωτες, όμως στην πλειονότητά τους οι Γερμανοί πάσχισαν να μεταστραφούν με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. Αυτή η μεγάλη προσπάθεια του πληθυσμού να προσαρμοστεί στον δημόσιο βίο το 1933, στις νέες ρατσιστικές διατάξεις που αφορούσαν τους Εβραίους αργότερα στη δεκαετία του '30, και στις απαιτήσεις του ολοκληρωτικού πολέμου μετά το 1941, ήταν που συνεχώς ενδυνάμωνε και ριζοσπαστικοποιούσε το ναζιστικό καθεστώς. Έστω κι έτσι, ο προσηλυτισμός ήταν μια συνεχής διεργασία γεμάτη αμφιβολία, και όχι απλώς ένας μοναδικός τελικός προορισμός.

Πάμπολλοι Γερμανοί μεταστράφηκαν στον εθνικοσοσιαλισμό από φόβο και για το θεαθήναι. Είναι αλήθεια πως όλα τα ημερολόγια μιλούν για στρατόπεδα συγκέντρωσης, για συλλήψεις και άλλες βιαιοπραγίες. Επιπλέον, η πίεση για συμμόρφωση στις ναζιστικές προσδοκίες συνεχιζόταν αμείωτη, γεγονός που ο πατέρας του Karl προσπάθησε να τονίσει. Όπως ο πεθερός του Karl, οι Γερμανοί μεταστράφηκαν επίσης επειδή πείστηκαν τελικά ότι ο ναζισμός αντιπροσώπευε μια «νέα κατεύθυνση» που πρόσφερε ευκαιρίες, στην οποία οι πολίτες δεν είχαν παρά να προσαρμοστούν. Επιπλέον, υπήρχαν αμέτρητοι άνθρωποι που δεν εμπιστεύονταν τους Ναζί, δεν καταλάβαιναν τον ρατσισμό τους και απεχθάνονταν την εχθρότητά τους προς τις εκκλησίες, αλλά υποστήριξαν παρ' όλα αυτά την «εθνική επανάσταση» του Ιανουαρίου 1933 και τον πολιτικό συμβιβασμό που φαινόταν να επιτυγχάνει. Κατά κάποιο τρόπο, ο Erich Ebermayer ανήκει σε αυτή την κατηγορία. Και τέλος, οι Γερμανοί προσηλυτίστηκαν επειδή έλκονταν πραγματικά από το κοινωνικοπολιτικό όραμα του εθνικοσοσιαλισμού, και ιδιαίτερα από την επαγγελία της λαϊκής κοινότητας. Όπως οι Dόrkefδlden και οι Gebensleben, οι περισσότεροι Γερμανοί πίστεψαν ότι ο εθνικοσοσιαλισμός είχε γιατρέψει την Γερμανική Ιστορία. Φαινόταν να τους προσφέρει μια καινούργια, βελτιωμένη εθνική ζωή. Η πλειονότητα των Γερμανών προτιμούσε το ναζιστικό μέλλον από το βαϊμαρικό παρελθόν. Αυτή η πλειοψηφία δεν ταυτίστηκε με όλες τις πτυχές της ναζιστικής πολιτικής _σίγουρα όχι με τον εκτοπισμό και τη δολοφονία των Γερμανοεβραίων_, όμως εκατομμύρια Γερμανοί πρόθυμα κατανάλωναν τις εικόνες της εθνικής ενότητας, και ταύτισαν τις δικές τους προσδοκίες για μια καλύτερη και πλουσιότερη ζωή με τις τύχες της νέας τάξης| η προσωπική ευτυχία κατέληξε να είναι βαθιά συνυφασμένη με την προκοπή του Τρίτου Ράιχ. Ακόμη και μετά τον πόλεμο, περισσότεροι άνθρωποι ταυτίζονταν με το γενικό πρόγραμμα του εθνικοσοσιαλισμού παρά με τον ίδιο τον Χίτλερ.

Οι ιστορικοί έχουν θορυβηθεί από την θέση ότι οι περισσότεροι Γερμανοί επιθυμούσαν τους Ναζί. Με το δίκιο τους παραμένουν σκεπτικιστές και διστάζουν να αποφανθούν για ολόκληρα έθνη που αποτελούνται από λογής-λογής ανθρώπους. Όπως επιβεβαιώνουν τα ημερολόγια και οι επιστολές, οι Γερμανοί συχνά έβλεπαν τις ναζιστικές πολιτικές με ανησυχία. Όταν ακολουθούσαν τη γραμμή του κόμματος ή συμμετείχαν στις οργανώσεις του δεν το έκαναν πάντα εκ πεποιθήσεως. Κοινωνικές τριβές εξακολουθούσαν να διαψεύδουν τους ισχυρισμούς των Ναζί περί νέας λαϊκής κοινότητας. Οι Ναζί δεν εξάλειψαν τους παλιούς ιστορικούς συναισθηματικούς δεσμούς των Γερμανών με τις παραδοσιακές συντηρητικές αξίες ή την Σοσιαλδημοκρατία ή την εκκλησία. Το πιστοποιούν αυτό οι Karl Dόrkefδlden και Erich Ebermayer. Οι επιφυλάξεις είναι σημαντικές, αλλά υπάρχει κίνδυνος να παραβλεφθεί έτσι η καταπληκτική επιτυχία των Ναζί, το γεγονός ότι προσέλκυσαν προσήλυτους από όλες τις πολιτικές παρατάξεις, και δημιούργησαν και εκμεταλλεύτηκαν την λαχτάρα για αναζωογόνηση της γερμανικής ζωής. Τούτη η εμπειρία της μεταστροφής, που απομόνωσε ανθρώπους όπως οι Karl Dόrkefδlden και Erich Ebermayer, ήταν κάτι καινούργιο. Αυτή ήταν που παρείχε στο Τρίτο Ράιχ ενέργεια και νομιμότητα. Αυτή είναι που χρειάζεται να εξηγηθεί.

......ανοιγοκλείνουμε την καρδιά μας

ανοιγοκλείνουμε την καρδιά μας
μια καλωσορίζοντας το άπειρο

 μια καθώς κλεινόμαστε πάλι στον βάλτο μας
μια μέσα
μια έξω
μια με τα φαντάσματα και τις πληγές των παιδικών μας χρόνων
μια με τις προκλήσεις της παγκοσμιοποιημένης νεωτερικοτητας
μπαινοβγαίνοντας στον ρουν του μεγάλου ποταμού
άλλοτε παίζοντας με τον χρόνο και την φαντασίωση της αιώνιας νεότητας
άλλοτε με το Πραγματικό του θανάτου που καραδοκεί από κάτω
Έτσι που βυθιζόμαστε στην Κινούμενη άμμο της Κρίσης
και που γινόμαστε όλο και πιο πολύ το Πορτραίτο του Ντόριαν Γκρευ - Γερνωντας ολοταχώς
καθώς γλιστράμε στους πάγους της αιωνιότητας
σαν ξεχασμένα , ξεκολλημένα άστρα   που  διασχίζουν το Διάστημα
ανήμπορα να σταματήσουν την ατέρμονη αναζήτηση
ενός άλλου Σύμπαντος λιγότερο αφιλόξενου
μιας άλλης- εδώ Να-- φανερωμένης ύπαρξης
Λιγότερο απάνθρωπα Κοινότοπης
από τούτη εδώ την Μιζέρια
από αυτό το κλείσιμο του Νου
από αυτήν την Θνητή επανάληψη
από αυτό το θλιβερό ,καθημερινό σακάτεμα
το λίγο - λίγο
την απώθηση
την τυραννία της στιγμής .
λιγότερο αιώνιας Θνητότητας
λιγότερο Θνητής αιωνιότητας
Λιγότερο μονότονης επανάληψης
λιγότερο Βαρύγδουπα Κοινότοπης

Π.Θ

«Δεν τράβηξε κανένας γείτονας το κουρτινάκι να δει τι γίνεται» του Σταύρου Τζήμα © «Καθημερινή», 6.3.2014, αναδημοσίευση «Πολιτική Επιθεώρηση»/ αναδημοσίευση απο το Μετά την κρίση

Παρασκευή, 7 Μαρτίου 2014

«Δεν τράβηξε κανένας γείτονας το κουρτινάκι να δει τι γίνεται»

 του Σταύρου Τζήμα
 

© «Καθημερινή», 6.3.2014, αναδημοσίευση «Πολιτική Επιθεώρηση»

Αύριο θα είναι μια δύσκολη ημέρα για την Εσθήρ Κοέν. Θα συναντηθεί με τον πρόεδρο της Γερμανίας Γιόακιμ Γκάουκ και κάθε άλλο παρά για ευχάριστα θέματα θα συζητήσουν. Η ενενηντάχρονη Στέλλα στα ελληνικά, Κοέν, είναι μία από τους δύο εν ζωή Εβραίους των Ιωαννίνων, από τους πενήντα περίπου που επέζησαν του Ολοκαυτώματος και επέστρεψαν από το Αουσβιτς. Και ο Γερμανός πρόεδρος ζήτησε να τη δει.

Τον ανεξίτηλο αριθμό από το Αουσβιτς δείχνει η Εσθήρ Κοέν

Είναι άραγε ψυχολογικά έτοιμη αυτή η γυναίκα, να ανασύρει από την ομίχλη της λήθης (;) τον εφιάλτη; «Αισθάνομαι περίεργα. Είμαι ταραγμένη. Θέλω να τον ρωτήσω, πού βρέθηκε τόσο μίσος, για να κάψουν ζωντανούς εκατομμύρια ανθρώπους, επειδή έτυχε να έχουν διαφορετική θρησκεία; 

Πρέπει άραγε να δεχθώ τη συγγνώμη; Τίποτα δεν μπορεί να συγχωρέσει αυτό που μας έκαναν. Δεν απέμεινε συγγενής να με συνοδέψει όταν θα πεθάνω. Δεν άφησαν κανέναν, τους έκαψαν όλους», λέει. 

Η αφήγησή της είναι γροθιά στο στομάχι. Ο λόγος της φαρμάκι, όχι μόνο για τους ναζί, αλλά και για τους συντοπίτες της χριστιανούς: «Οταν μας έβγαζαν από τα σπίτια μας και μας έσερναν στους δρόμους για να μας πάνε στην Γερμανία, δεν τράβηξε κανένας γείτονας ούτε το κουρτινάκι για να δει τι γίνεται…», σημειώνει.

Ξημερώματα 25ης Μαρτίου του 1944. Με μια καλά σχεδιασμένη επιχείρηση και με τη βοήθεια της ελληνικής χωροφυλακής, η Γκεστάπο «σκουπίζει» την εβραϊκή γειτονιά των Ιωαννίνων. Στοιβάζει σε φορτηγά, 1.725 άντρες, γυναίκες και παιδιά.

Ελάχιστοι πρόλαβαν και διέφυγαν στο βουνό, όπου εντάχθηκαν στις ανταρτικές ομάδες, μεταξύ αυτών και ο μετέπειτα σύζυγος της Εσθήρ.

Γιάννενα, παλιά οικία 

του στρατιωτικού γιατρού Δαβιτσών Λεβή

Γιάννενα, από την Εβραική συνοικία

Οι υπόλοιποι, μαζί και οι γονείς της δεκαεφτάχρονης τότε Εσθήρ και τα έξι αδέρφια της, πήραν τον δρόμο δίχως επιστροφή, με προορισμό το Αουσβιτς. Από το κρεματόριο θα επιστρέψουν λιγότεροι από πενήντα.

«Είδα τελευταία φορά τους γονείς μου στη ράμπα στο Αουσβιτς, όπου μας χώρισαν. Θυμάμαι ότι καθώς απομακρύνονταν στην καρότσα ενός φορτηγού, φώναξε σε εμένα και την αδερφή μου: “Κορίτσια, να διαφυλάξετε την τιμή σας”. Μία μέρα που μας κούρευε μια αιχμάλωτη, με ρώτησε τι απέγιναν οι γονείς μου. Της απάντησα πως δεν γνωρίζω και εκείνη μου είπε δείχνοντας τις φλόγες που έβγαιναν από τα κρεματόρια: να, εκεί καίγονται...».

Η Εσθήρ θα γλιτώσει από καθαρή τύχη, καθώς μια εβραϊκής καταγωγής Γερμανίδα γιατρός και κάποιες νοσηλεύτριες την έκρυψαν στο αναρρωτήριο, όταν οι Ες Ες πήραν όλους τους υπόλοιπους από τον θάλαμό της και τους οδήγησαν στους φούρνους.

Θα επιστρέψει μετά την απελευθέρωση και στο οικογενειακό προσκλητήριο θα δηλώσει παρούσα μόνη η αδερφή της! Οι άλλοι, είχαν εξοντωθεί όλοι.

Φτάνοντας στα Γιάννενα θα πάει κατευθείαν στο σπίτι της και εκεί θα δεχθεί το άλλο φοβερό χτύπημα. Αυτή τη φορά όχι από τους ναζί ή τον kapo του Αουσβιτς. 

«Χτύπησα την πόρτα και άνοιξε ένας άγνωστος. “Τι θέλετε”, με ρώτησε; “Εδώ είναι το σπίτι μου”, του είπα. “Θυμάσαι αν είχε φούρνο το σπίτι;”, είπε. “Ναι, βέβαια ψήναμε το ψωμί και ωραίες πίτες", συνέχισα όλο χαρά. “Ε, λοιπόν, εξαφανίσου. Γλίτωσες από τους φούρνους στη Γερμανία, θα σε ψήσω εδώ στον φούρνο του σπιτιού σου”, άκουσα με φρίκη να μου λέει».

Γιάννενα, η Συναγωγή

Συναγωγή Ιωαννίνων

Δεν μας αγάπησε κανένας

Η Εσθήρ θα προσπαθήσει να φτιάξει τη ζωή της. Παντρεύτηκε τον Σαμουήλ, που κατέβηκε από το βουνό. Στη συνέχεια θα αρχίσει να αναζητάει τα κειμήλια και τα χρήσιμα εργαλεία για να επιβιώσει. «Εμαθα ότι τις δύο Singer ραπτομηχανές τις είχε πάρει ο μητροπολίτης. Πήγα και τις ζήτησα πίσω, αλλά μου είπαν ότι τις έδωσαν στη νομαρχία. Εκεί μου ζητούσαν τους αριθμούς πλαισίου των μηχανών μήπως και τις βρουν. Προφάσεις για να με ξεφορτωθούν.

Σήκωσα το μπράτσο μου και τους έδειξα το ανεξίτηλο νούμερο από το Αουσβιτς. “Να, αυτόν τον αριθμό θυμάμαι εγώ”, τους είπα και έφυγα...».

Κατάφερε να ορθοποδήσει σε ένα περιβάλλον όχι ιδιαίτερα φιλικό. «Μια μέρα στα τέλη της δεκαετίας του ‘60, ένας καθηγητής θεολογίας στο γυμνάσιο αποκάλεσε “παλιοεβραία” την κόρη μου, επειδή τη συνάντησε στον δρόμο μαζί μου, περασμένες εννιά το βράδυ, κάτι που απαγορευόταν. Δεν άντεξε την προσβολή. Με το που τελείωσε η χρονιά, έφυγε στο Ισραήλ. Εκτοτε δεν επέστρεψε». 

«Σιωπήσατε πολλά χρόνια, γιατί;», την ρωτάω.

«Γιατί φοβόμασταν. Δεν μας αγάπησε κανένας, το καταλαβαίνετε αυτό;», λέει δακρύζοντας.

Γιάννενα 1944, ο διωγμός των Εβραίων

 

Ο Σταύρος Τζήμας γεννήθηκε στον Αυλότοπο Σουλίου Θεσπρωτίας, σπούδασε οικονομικά στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και ως δημοσιογράφος εργάσθηκε στις εφημερίδες "Ριζοσπάστης","Νέα", "Ποντίκι", στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων ενώ υπήρξε συνεργάτης της Σουηδικής Ραδιοφωνίας. Από το 1996 διευθύνει το γραφείο Θεσσαλονίκης της "Καθημερινής". Από το 2008 είναι αναπληρωτής πρόεδρος και διευθυντής της Διεύθυνσης Μακεδονίας του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων. Από τις αρχές της δεκαετίας του '90 καλύπτει ρεπορτάζ Βαλκανίων, με αποστολές στους πολέμους Βοσνίας, Κοσσόβου, Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας.
Έχει τιμηθεί με το βραβείο προαγωγής της δημοσιογραφίας του Ιδρύματος Μπότση για τις έρευνές του γύρω από τα κυκλώματα εμπορίας γυναικών αλλά και από το "Ίδρυμα Εθνικής Συμφιλίωσης της Αλβανίας" για τα ρεπορτάζ που αφορούσαν στις αιματηρές βεντέτες στον αλβανικό βορρά.
 

Πρόσφατα άρθρα του Στ. Τζήμα στην Καθημερινή

Βιογραφία και βιβλία του Στ, Τζίμα με κριτικές

Στ. Τζίμας: Στον αστερισμό 

του εθνικισμού - Αλβανία & 
Ελλάδα στη μετα-Χότζα εποχή

Γιάννενα, 2009, πολίτες διαδηλώνουν

κατά του αντισημιτισμού

Αναρτήθηκε από aftercrisis στις 3/07/2014 03:42:00 π.μ.

Αντιδράσεις

Παναγιώτης Κονδύλης, «Μελαγχολία καί Πολεμική. Δοκίμια καί Μελετήματα» Συγγραφέας: Σπ. Κουτρούλης: Άρδην τ. 42 Αναδημοσιευση αποσπασματος απο την ιστοσελιδα ''ΑΡΔΗΝ - ΡΗΞΗ''

ΠΗΓΗ : http://www.ardin.gr/?q=node/1956

 Παναγιώτης Κονδύλης, «Μελαγχολία καί Πολεμική. Δοκίμια καί Μελετήματα» Συγγραφέας:  Σπ. Κουτρούλης: Άρδην τ. 42

''Ἀπ’ ὅλα τά δοκίμια αὐτό ἴσως πού ἔχει τή μεγαλύτερη σημασία εἶναι τό ὁμότιτλο Μελαγχολία καί Πολεμική. Παρουσιάζει ὅλα τά στοιχεῖα πού χαρακτηρίζουν τά ὠριμότερα κείμενά του Π. Κονδύλη, νοηματική πυκνότητα καί αἰσθητική ἐπιμέλεια. Δέν εἶναι δύσκολο νά ἀνιχνεύσουμε σ’ αὐτό ἐπιρροές τῆς ὑπαρξιακῆς φιλοσοφίας, τοῦ Νίτσε, τοῦ Σοπενγχάουερ. Ὑποστηρίζει ὅτι ἡ συνεπής κοσμοθεωρητική μελαγχολία κατατείνει στήν παραδοχή τῆς ἔλλειψης νοήματος στό Εἶναι καί ἀποτελεῖ ἐξαίρεση «μέσα στό φάσμα τῆς ἱστορίας τῶν ἰδεῶν ὅλων τῶν πολιτισμῶν καί ὅλων τῶν ἐποχῶν». (σέλ. 186)

Μετά ἀπό σύντομη ἀναφορά στήν ἐξέλιξη τοῦ Χριστιανισμοῦ καί τοῦ Διαφωτισμοῦ, συμπεραίνει «ὅτι ἴσαμε τώρα σέ ὅλες τίς μεγάλες κοσμοεικόνες τῆς ἱστορίας τῶν ἰδεῶν συνυπάρχουν δίπλα δίπλα τό καλό καί τό κακό καί ἡ αἰσιοδοξία καί ἡ ἀπαισιοδοξία». (σέλ. 187)

Ο Π. Κονδύλης ἐπανέρχεται σέ ἕνα οἰκεῖο θέμα του, τίς ἀξίες ὡς φορεῖς αἰτημάτων κυριαρχίας. Τά βιολογικά μεγέθη καί οἱ ἀνάγκες μεταμορφώνονται στήν γλώσσα τοῦ πολιτισμοῦ σέ ἰδέες καί ἰδεώδη, ὥστε «μόνον ὅποιος προβάλλει στά πλαίσια τοῦ πολιτισμοῦ ὡς νοηματοδότης εἶναι κατάλληλος νά καθησυχάσει τήν ὁρμή τῆς αὐτοσυντήρησης τῶν ἀνθρώπων καί ἔτσι νά τή οἰκειοποιηθεῖ ὁ ἴδιος, δηλ. νά ἀσκήσει ἰσχύ πάνω σέ ἀνθρώπους ἐπί τῇ βάσῃ τῆς ἀποδοχῆς ἑνός νοήματος. Μέ ἄλλα λόγια, ἡ ἀποδοχή ἑνός νοήματος προσδίδει στόν ἰσχυρό τήν ἰσχύ του, ἐπειδή παρέχει στούς ὑποτακτικούς ἤ ἀκολούθους του ὡς ἐλάχιστο αἴσθημα ἰσχύος τήν πεποίθηση, ὅτι μοιράζονται τό ἀληθινό νόημα» (σέλ. 186). Ἔτσι ἡ ἄποψη ὅτι «ὅλα εἶναι παράλογα καί δίχως νόημα, ὅτι ἡ ζωή καθ’ ἑαυτήν δέν ἔχει ὅπως λέγεται καμμιά ἀξία» (σέλ. 185) εἶναι τελείως ξένη σέ ὅποιον ἔχει φιλοδοξίες ἰσχύος καί κυριαρχίας.

Ὁ Κονδύλης θεωρεῖ ὅτι ἡ μελαγχολία εἶναι μιά κατάσταση πού προσιδιάζει τόσο στόν ἀνίσχυρο ὅσο καί στόν ἰσχυρό, σέ ἐκεῖνον πού τά ἔχει «πετύχει ὅλα». Ὅλοι οἱ μεγάλοι ἄνδρες εἶναι μελαγχολικοί διότι ἡ «ἀπόσταση ἀνάμεσα στή δύναμη καί τήν παντοδυναμία μπορεῖ νά εἶναι βασανιστικότερη ἀπό τήν ἀπόσταση ἀνάμεσα στή δύναμη καί τήν ἀδυναμία» (σέλ. 177). Προσθέτει δέ, μέ νιτσεϊκό τρόπο «τό αἴσθημα τῆς ἀδυναμίας συνιστᾶ λοιπόν τήν ἄλλη ὄψη τῆς βούλησης γιά δύναμη –εἰδ’ ἄλλως δέν θά ἦταν τόσο ὀδυνηρό καί μάλιστα θά περνοῦσε ἀπαρατήρητο? κατά τήν ἴδια ἔννοια, ἡ μελαγχολία μπορεῖ νά μετασχηματιστεῖ σέ πολεμική καί ἀγῶνα, ὅπως καί τό αἴσθημα τῆς ἀδυναμίας σέ ἐπιζήτηση ἰσχύος» (σέλ. 177).

Ἡ μελαγχολία λειτουργεῖ διττά. Δέν εἶναι μόνο τό κέντρο τῆς παραίτησης τῆς βούλησης γιά ἰσχύ ἀλλά καί ὁ «τόπος ἐπώασης γιά μιά αἰφνίδια καί παρ’ ὅλα αὐτά προβλέψιμη ἔκρηξή της» (σέλ. 178).'''