Η Φωλιά του Κούκου τότε ( 1975 ) και σήμερα

Η ΦΩΛΙΑ ΤΟΥ ΚΟΥΚΟΥ( 1975 ) ΟΠΩΣ ΤΗΝ ΕΙΔΑ 51 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ...ΚΑΙ Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ( ΚΑΙ ..ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ) . - Ξανά είδα μετά απο 51 χρονια την «Φωλιά του Κούκου» (1975) και μάλλον έχω να γράψω πολλά. - Με πήγε 51 χρόνια πίσω… Στη δεκαετία του ’70… Όταν ακόμα πιστεύαμε στην Επανάσταση. - Θυμάμαι τώρα όμως τι μου ’χε πει ένας παλιός μου φίλος, γύρω στα ’80: ( ισως μετα το 86 ) - Ότι «στην Αμερική οι φοιτητές που έβλεπαν την ταινία τότε ήταν με το μέρος της νοσοκόμας Ράτσεντ». - Τι πραγματεύεται η ταινία; Την εξέγερση της επιθυμίας εναντίον του Νόμου. - Όμως, ο Νόμος στην ταινία δεν είναι τόσο το αυστηρό, μονοθεϊστικό, δικτατορικό πρόσωπο του Ονόματος του Πατέρα, αλλά το πρόσωπο της Νοσοκόμας Ράτσεντ: ευγενικό και ψυχρό, απρόσωπο αλλά και μητρικό· θέλει το καλό σου, την ενσωμάτωσή σου. ΑΠΟ ΤΟΝ ΝΟΜΟ ΣΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ - Ο Νόμος μετατρέπεται και τεμαχιζεται σε Κανόνα, κανόνες στον πληθυντικό: - Ωράρια, πότε θα απολαύσεις και πόσο, πότε θα καπνίσεις. - Αυτή κρατά τα τσιγάρα που χρησιμοποιούν οι ασθενείς για τον τζόγο. - Δεν υψώνει τη φωνή. Απαγορεύει, ευνουχίζει, αλλά ευγενικά. - Και δεν απαγορεύει εντελώς… Επιτρέπει. Λίγο-λίγο. - Μια μετρημένη ημιαπόλαυση, ολίγη ευχαρίστηση ως βαλβίδα διαφυγής. Όχι όμως, προς Θεού, την πλήρη απόλαυση. Ο ΜΑΚ ΜΈΡΦΙ ΚΑΙ. Η ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΛΑΥΣΗΣ - Αντίθετα, ο ασθενής, ο Μακ Μέρφι (ο Νίκολσον), τα θέλει όλα: - Θέλει την πλήρη απόλαυση εδώ και τώρα, τη Ζουισάνς. - Το γέλιο, τη χαρά, το σεξ, την εξέγερση ως επανάσταση της επιθυμίας. - Δεν είναι απλώς που δεν συμβιβάζεται· δεν αντέχει καν στην ιδέα του συμβιβασμού. - Και γίνεται έτσι όχι απλώς ένας Εξεγερμένος, αλλά κυρίως ένας Καταλύτης. - Γίνεται ο τόπος ενεργοποίησης του λακανικού αντικειμένου α — αιτίου της επιθυμίας των άλλων ασθενών. - Γιατί κι αυτοί θέλουν να παίξουν, να χορέψουν, να γ@μ@σουν, να ψαρέψουν… - Απλώς έχουν εσωτερικεύσει τον Νόμο ως κανόνα, έχουν κάνει κτήμα την καταπίεση, τη συντριβή τους. - έχουν γίνει κομμάτια, θρύψαλα. Ο ΜΠΙΛΙ ΚΑΙ Η ΝΟΣΟΚΟΜΑ - ΜΗΤΕΡΑ, - Παράδειγμα ο νεαρός Μπίλι: - Θέλει επειγόντως μια γυναίκα (όπως εκείνος ο τρελός θείος στο «Αμακόρντ» του Φελίνι, που ανέβηκε πάνω στο δέντρο και φώναζε «Θέλω… γυναίκα!»). - Αλλά έλα που η Νοσοκόμα Ράτσεντ είναι φίλη της μητέρας του; - Η μητέρα καλλιεργεί την ενοχή και στο τέλος η ενοχή — για τη σεξουαλική επιθυμία — προκαλεί και το κόψιμο του λαιμού του. ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ - Τώρα ας θυμηθούμε λίγο το κλίμα της εποχής (1975), όχι μόνο της τότε Αμερικής (πόλεμος Βιετνάμ, σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ, ματαιωμένη εξέγερση του ’60), αλλά και της δικής μας μεταπολίτευσης. - Στη δική μας, μόλις βγαίναμε από τη χούντα, που κάθε άλλο θυμίζει μητρική, ευγενική, απρόσωπη εξουσία· ήταν ωμή, βάναυση πατριαρχία, Όνομα του Πατέρα, και μάλιστα εντελώς: μόνο εκείνος μπορεί να γ@μ@σ@, εσύ ο νέος, ο φοιτητής, ο μαθητής, όχι. - Και να πω εδώ πως, για μας που ήμασταν έφηβοι τότε, η Μεταπολίτευση ενέχει και χαρακτήρα όχι μόνο πολιτικής εξέγερσης (ή επανάστασης), αλλά και" σεξουαλικής επανάστασης. " - Μονό που ήταν ανδρική, αρρενωπή " επανάσταση: " - Αφορούσε τα αγόρια, που κάνανε ομαδική κοπάνα για να πάνε να δουν ταινίες του Γκουσγκούνη. - Ήταν μια αφελής, απλοϊκή, παιδαριώδης αντίληψη της φαλλικής σεξουαλικότητας, που συνδύαζε την πρωτοεμφανιζόμενη τότε μαζική πορνογραφία (και δεν είναι τυχαίο που στην ταινία ο Μακ Μέρφι δελεάζει τους ασθενείς με την πορνογραφική του τράπουλα) με μια στερεοτυπική εικόνα για τη γυναίκα ως αντικειμένου του πόθου, τη σεξουαλοποιημένη γυναίκα. - Η γυναίκα θεωρείτο ακόμα όχι υποκείμενο, αλλά αντικείμενο απόλαυσης. - Το πολύ-πολύ να την βοηθήσουν οι άνδρες να χειραφετηθεί και να απολαύσει αυτό που της κάνουν οι… άνδρες («Αν δεν μπορείς να αποφύγεις τον βιασμό, απόλαυσέ τον»). - Ήταν, νομίζω, μετά το ’75 και κυρίως με την εξέγερση εναντίον του νόμου 815, ( 1979 ).που αναπτύσσεται και σκανδαλίζει ο γυναικείος σεξουαλικός-φεμινιστικός λόγος ,η διεκδίκηση της παράλληλης γυναικείας σεξουαλικοτητας και οργασμού (όπως και ο ομοφυλόφιλος, με το περιοδικό «Αμφί»). ΟΡΓΟΝΗ - Τι άλλο; Α, ναι. Να μη ξεχάσω να πω για την όργονη. - Οι παλιότεροι ξέρουν. - Κατά τη δεκαετία του ’70 είχαν τρομερή διάδοση, και στους χώρους της ελληνικής νεανικής αριστερής (υπο)κουλτούρας, οι θεωρίες του Β. Ράιχ περί ορμόνης και απελευθερωτικής δύναμης της σεξουαλικής πράξης… - Περίπου μαγική δύναμη: αρκεί να κάνεις έρωτα και όλα λύνονται με μιας. - Αλλά και στην ταινία δεν βλέπουμε όλους τους ασθενείς να συνωστίζονται γύρω από το δωμάτιο όπου ο Μπίλι και η Κάντι κάνουν έρωτα, για να «ξεπαρθενέψουν» τον Μπίλι; - Τι ωραία, απλοϊκή εποχή: - Η Ελευθερία ήταν απλώς «ελευθερία από»: αρκεί να αρθεί η απαγόρευση στο σεξ και όλα θεραπεύονται. - Έτσι κι ο Μπίλι θεραπεύτηκε από το τραύλισμά του μόλις πήγε με την γυναικα που αντιπροσωπευει τον «καλο. μάστο» (κατά Μελάνι Κλάιν). - Αλλά ο «κακός μαστός» επανήλθε: - «Θα το πω στην μητέρα σου», είπε η αυστηρή,επιβλητική, επιτηρητική, ευνουχιστική μητέρα Ράτσεντ. - Και ο καημένος ο Μπίλι όχι μόνο ξανατραύλισε, αλλά έκοψε και τον λαιμό του. - Και τον Μακ Μέρφι; Ε, αυτόν τον ευνούχισαν εντελώς… - Του κάναν λοβοτομή, του έκοψαν το πουλί του, δηλαδή την Επιθυμία. - Έγινε φυτό. - Αλλά, όπως προείπα, ο Μακ Μέρφι δεν είχε μόνο δικές του επιθυμίες, αλλά ήταν κυρίως το αντικείμενο α — Αίτιο της επιθυμίας για ζωή και ελευθερία των άλλων ασθενών. .. - Και τη θέση του Κενού του αναλαμβάνει ο Αρχηγός, ο (δήθεν) κωφάλαλος Ινδιάνος, δυνατός σαν βουνό: - Ρίχνει τον ψύκτη στο παράθυρο, ανοίγει μια τρύπα και φεύγει προς την ελευθερία… ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ - Ωραίοι, δυνατοί συμβολισμοί: - Ο άνδρας: καταπιεσμένη σεξουαλικότητα κι ορμές. - Η Γυναίκα-Νοσοκόμα ως φορέας ενσωμάτωσης και εσωτερίκευσης της εξουσίας και του Νόμου - Νοσοκομα ( ή ως Παθητικό αντικείμενο του σεξουαλικού πόθου ( Καντυ ,Σαντυ) - Η δεκαετία του ’70 — τουλάχιστον το πρώτο μισό της — ήταν η δεκαετία της επανάστασης της αρρενωπότητας. ΣΗΜΕΡΑ,; - Όμως σήμερα, στην εποχή του Τράμπ και του Τραμπικού φασισμού, δεν βιώνουμε την αντεπανάσταση της αρρενωπότητας; - Οι πρακτικές του Τράμπ, ο τρόπος π.χ. που έκανε δημόσια μπουλινγκ στην Χίλαρι, κατά τη διάρκεια ντιμπέιτ, δεν θυμίζει — ως καρικατούρα λίγο — τα καμώματα του Τζακ Νίκολσον ενάντια στη Νοσοκόμα Ράτσεντ και το σύστημα της ομαδικής ψυχοθεραπείας; - Μπορούμε ίσως να φανταστούμε σήμερα, πενήντα-ένα χρόνια μετά, τον Μακ Μέρφι να κάνει τις παλαβομάρες του «ενάντια» στο σύστημα, όντας… στην κορυφή του συστήματος; - Σταματώ προς το παρόν εδώ. - Συνεχίζεται. Υ.Γ. στην ταινία οι κυριότεροι δεσμοφυλακες ειναι Μαύροι και μάλιστα,ο ενας ο Ουάσινγκτον επιτίθεται στον Μακ Μέρφι • η ταινια αφορα Λευκούς εξεγερμενους ...Υπαρχει βεβαια και ο μήνας λευκός ,Ινδιάνος Αρχηγός.Ομως αυτος ειναι - η μσλλον παριστάνει τον κωφάλαλο.Δεβ συμμετέχει καθόλου • παραμενει Εκτός συμβολικου .... Και ειναι ο μονος,που παραλαμβάνει τηννεπιθυμια,,το αιτημα της ελευθερίας. Και δραπετεύει. Υ.Γ 2 Νομιζω πως η εικόνα που ειχαν για τον εαυτό του και την Αμερική, για τις ΗΠΑ, τουλάχιστον μέχρι την 11η Σεπτεμβρίου, δεν ήταν τόσο η εικόνα μιας αυστηρής πατριαρχίας, αλλά περισσότερο μιας μητροκεντρικής πατριαρχίας: μιας κοινωνίας όπου η γυναίκα, και κυρίως η μητέρα, αποτελεί την κυρίαρχη μορφή. Μια μητέρα πουριτανή και αυστηρή, απαγορευτική, αλλά ταυτόχρονα τροφός και προστατευτική . Δεν πρόκειται ακριβώς για μητριαρχία, αλλά για μια πατριαρχία οργανωμένη γύρω από τη μητρική φιγούρα και τη μητρική εξουσία. Θυμάμαι την ταινία " Γεννημένος την 4η Ιουλίου" αλλά και τη " Δημοκρατία στην Αμερική" του Τοκβίλ, όπου οι Αμερικανοί εμφανίζονται ως ισοπεδωμένα, εξισωμένα παιδιά μιας τροφού μητέρας. Όταν κάηκαν οι Δίδυμοι Πύργοι, είχα διατυπώσει κάπου —δεν θυμάμαι πού— τη σκέψη ότι οι Πύργοι δεν ήταν - μεταφορικά- φαλλοί αλλά μαστοί. Δεν επρόκειτο, για ευνουχισμό του Πατερα, Αφεντη - οπως ο Κρονος που εκοψε τον φαλλο τιυ πατερα του Ουρανού αλλά για αφαίρεση των μαστών ,κατι σαν ( μερική) μητροκτονια η οπως θαλεγε η Μελανι Κλαιν στο " Φονος και Ευγνωμοσυνη " καταστροφη του Κακου μαστου " - .Μέχρι τότε, η Αμερική εμφανιζόταν ως η «καλή μητέρα» του κόσμου, εκείνη που τον τροφοδοτεί με αγαθά. Στη " Φωλιά του κούκου" κεντρική φιγούρα είναι η νοσοκόμα και όχι ο επικεφαλής ψυχίατρος. Αυτή κάνει κουμάντο, ενώ ο άντρας επικεφαλής είναι παρών-απών. Η Αμερική, ως καταναλωτική κοινωνία, χαρακτηρίζεται από την καθηλωμένη παιδικότητα των ανδρών και την καθησυχαστική μητρική φιγούρα. Από την άλλη, υπάρχει η μοιραία γυναίκα του φιλμ νουάρ, η γυναικεία σεξουαλικότητα ως επιθυμία, απαγόρευση και απειλή. Διευκρινίζω παλι οτι δεν μιλώ για μητριαρχια σλλα μαλλον για πατριαρχία με μητρικό πρόσωπο..Θυμιζω πως για πολλα χρονια το εμβληματικό αγαλμα της Αμερικης υπήρξε κσι ειναι το αγαλμα μιας γυναίκας, το Αγαλμα της Εκευθεριας ( και εδω θυμήθηκα αντίστροφα και το φάντασμα της Ελευθερίας του Μπουνιουέλ) Η μητέρα και η μοιραία γυναίκα είναι οι δύο όψεις της ίδιας φαντασίωσης, ενώ η 11η Σεπτεμβρίου μπορεί να διαβαστεί ως τραυματισμός της εικόνας της Αμερικής-μητέρας ως άτρωτης και παντοδύναμης. Απο κει κσι περα βεβσια ,μεσα απο μια σειρά καταστροφών επιστρέφει και στην Αμερικη η ωμη ,εκδικητική πατριαρχια... ΠΕΤΡΟΣ ΘΕΟΔΩΡΙΔΗΣ https://youtu.be/Onm5gjgL97Y?is=B2iDIV-fGc3VAPNb Δειτε σε αντιπαράθεση για την σημερινή θηλυκή " σεξουαλικη επανάσταση " https://www.facebook.com/share/p/1DjS1U2ZrU/ Δειτε επισης μιας και μιλάμε για πατριαρχία ω και Ελλαδα και οχι μονο Αμερική μια ανάρτηση που είχα κανει προ ολίγον ημερών για μια ταινια ελληνικη του 65 :https://www.facebook.com/share/p/1HYvnreion/